Trong quá trình khảo sát, sưu tầm các loại hình văn tự cổ địa bàn Đức Thọ (Hà Tĩnh), cán bộ chuyên môn Bảo tàng Hà Tĩnh đã phát hiện tấm bia đá cổ thời Lê tại thôn Khang Ninh, xã Đức Nhân, huyện Đức Thọ.

Địa điểm phát hiện tấm bia đá cổ nằm tại khuôn viên của ngôi nhà bỏ hoang nằm dưới chân đê La Giang, cách trụ sở UBND xã Đức Nhân 500m về hướng Bắc. Theo người dân địa phương, nơi đây trước kia là nhà Văn Thánh của xã, nay đã bị hư hỏng. Cư dân bản địa thường gọi là bia Văn Thánh.

Tim thay tam bia da co thoi Le tai Ha Tinh - Anh 1

Tấm bia là khối đá thanh màu xanh đen nguyên khối gồm 4 mặt hình chữ nhật, bao gồm: bệ bia, thân bia và trán bia. Xunh quanh diềm bia được trang trí các họa tiết hoa văn hình dắc cách điệu, đầu trán bia hình mái vồ vuốt lên đỉnh đầu bia. Bốn mặt bia đều khắc chữ Hán cổ còn nguyên vẹn rõ và sắc nét.

Qua khảo sát nghiên cứu bước đầu, nội dung mặt trước thân bia ghi danh những người đỗ đại khoa trong làng tổng xưa thời Lê, được ghi danh và thờ phụng tại Văn Thánh. Mặt trên trán bia được khắc nổi 4 chữ Hán cổ: Tạo thánh vũ bi, mặt sau ghi niên đại xây dựng văn bia: Vĩnh Hựu nguyên niên tạo tác (niên hiệu Vĩnh Hựu năm thứ nhất, dưới triều vua Lê Ý Tông 1735-1740) thời hậu Lê.

Nội dung hai mặt bên văn bia tạo khắc các khoản đóng góp hưng công của làng xã về vật chất, đất đai, hương hỏa để xây dựng Văn Thánh.

Đây là tấm văn bia đá cổ thời Lê quý hiếm hiện nay còn tồn tại trên vùng đất Hà Tĩnh, là loại hình tư liệu hán nôm có giá trị lịch sử cao trong việc góp phần nghiên cứu các tư liệu cổ về làng xã xưa.

Tim thay tam bia da co thoi Le tai Ha Tinh - Anh 2

Lê Bá Hạnh