Ước tính cứ 1 USD đầu tư cho hạ tầng, Công viên phần mềm Quang Trung thu hút được gần 33 USD vốn đầu tư.

Tim 'dat cung' cho cong vien phan mem - Anh 1

Sau 15 năm thành lập, Công viên Phần mềm Quang Trungthu hút tổng số vốn đầu tư hơn 8.186 tỉ đồng. Thương hiệu Công viên Phần mềm Quang Trung được cộng đồng quốc tế thừa nhận, đóng góp vào xây dựng thương hiệu quốc gia cho ngành công nghệ thông tin và phần mềm Việt Nam đứng vị trí thứ 4 tại Đông Nam Á, sau Philippines, Malaysia và Singapore.

Tuy nhiên, trong khi diện tích của công viên này đã đầy thì việc xác định vị trí cho công viên phần mềm thứ hai cho đến nay vẫn chưa có kết quả cuối cùng. Theo ông Lê Quốc Cường, Phó Giám đốc Sở Thông tin và Truyền thông TP.HCM, tổng diện tích còn lại chưa giao cho nhà đầu tư của Công viên Phần mềm Quang Trung là 4,07ha, trong đó có một số lô đất vẫn chưa hoàn thành đầu tư hạ tầng kỹ thuật (khu vực Ủy ban Nhân dân Quận 12 bàn giao lại từ năm 2010) do chưa được phân bổ ngân sách.

Theo ông Cường đánh giá, Công viên hoạt động khá hiệu quả về năng suất cho thuê. Tổng diện tích khu vực này là 43,24ha, trong đó có 22,1% diện tích dành cho giao thông nội bộ, 12,1% dành làm hạ tầng, số còn lại được phân chia làm 47 lô đất cho thuê với tỉ lệ lấp đầy đạt 85,7%. Theo thống kê, hiện có 140 doanh nghiệp gồm 49 nước ngoài và 91 trong nước hoạt động trong lĩnh vực phần mềm, nội dung số dịch vụ công nghệ thông tin tại đây.

Sau 15 năm, doanh số tích lũy của Công viên đạt 20.321 tỉ đồng, riêng giai đoạn năm 2011-2015, doanh số tăng nhanh, đạt 15.758 tỉ đồng. Doanh thu tăng trưởng bình quân hằng năm khoảng 26,2%. Ước tính 1 USD đầu tư cho hạ tầng từ ngân sách thành phố, Công viên thu hút được gần 33 USD vốn đầu tư. “Tuy nhiên, với diện tích đất chưa giao hiện nay dự kiến đến hết năm 2017 sẽ không còn quỹ đất thu hút các doanh nghiệp đầu tư”, ông Cường nói.

Theo ông Lâm Nguyễn Hải Long, Giám đốc Công viên Phần mềm Quang Trung, giá trị ngành gia công phần mềm trên thế giới hiện đạt 300 tỉ USD. Bên cạnh đó, nếu Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) được thông qua, sẽ mở ra nhiều cơ hội cho ngành gia công phần mềm của Việt Nam với các thị trường thuộc 12 nước thành viên, trong đó có Mỹ.

Mới đây, Công ty Nghiên cứu thị trường Gartner đã xếp hạng Việt Nam nằm trong 6 quốc gia khu vực châu Á - Thái Bình Dương về gia công, xuất khẩu phần mềm bên cạnh các cường quốc như Ấn Độ. Do đó, việc mở rộng thêm các khu công viên phần mềm tập trung là cần thiết và cũng đầy thách thức khi các lợi thế của Quang Trung 15 năm trước như vị trí, chính sách ưu đãi đã không còn hấp dẫn trong bối cảnh hiện nay.

Tim 'dat cung' cho cong vien phan mem - Anh 2

Công viên Phần mềm Quang Trung đã hết quỹ đất để thu hút doanh nghiệp. Ảnh: Sơn Phạm

Theo Quyết định số 392/QĐ-TTg về Chương trình mục tiêu phát triển công nghiệp công nghệ thông tin và Quyết định 333/QĐ-TT về thí điểm Chuỗi công viên phần mềm Quang Trung, đến năm 2020 sẽ xây dựng chuỗi công viên phần mềm ít nhất gồm 4 thành viên: 2 thành viên hiện tại là Công viên Phần mềm Quang Trung và Khu Công nghiệp phần mềm Đại học Quốc gia) cùng 2 công viên viên phần mềm mới là Quang Trung 2 và Quang Trung - Đà Lạt. Gần đây, Bí thư Thành ủy TP.HCM Đinh La Thăng còn đề xuất việc cổ phần hóa Công viên Phần mềm Quang Trung để đẩy nhanh tốc độ phát triển mô hình này.

Trao đổi với NCĐT, ông Lâm Nguyễn Hải Long cho biết, hiện Thành phố vẫn chưa thống nhất được địa điểm xây dựng Quang Trung 2. Với nguồn vốn 250 tỉ đồng của Ủy ban Nhân dân TP.HCM cấp, sau 9 năm, Công viên đã thu hồi được vốn và có lời ở năm thứ 10 hoạt động. Tuy nhiên, giám đốc một công ty phần mềm ở TP.HCM cho rằng mô hình công viên phần mềm có nguồn thu chủ yếu từ cho thuê đất. Thực tế, hiện Việt Nam vẫn gia công các công đoạn thấp, ít giá trị và lợi thế duy nhất là giá nhân công rẻ nên chắc chắn kinh phí các công ty nước ngoài đầu tư vào Việt Nam sẽ không nhiều.

Một khi chi phí tuyển dụng nhân sự gặp khó khăn hoặc quá cao, các công ty này sẽ lập tức rút đi. Mô hình công viên phần mềm sẽ khó thu hút nhà đầu tư. “Vị trí là yếu tố quan trọng nhất trong mô hình này. Vị trí không đẹp sẽ rất khó thu hút nguồn nhân lực, nhà đầu tư”, vị này nói.

Đồng quan điểm, theo ông Ngô Văn Toàn, Phó Tổng Giám đốc Công ty Global CyberSoft, đơn vị có hơn 10 năm hoạt động trong lĩnh vực gia công phần mềm ở Việt Nam, con người là yếu tố quan trọng nhất mà các công ty phần mềm quan tâm. Điều này dẫn đến hai vấn đề mà doanh nghiệp gia công phần mềm đang gặp phải.

Một là chất lượng nguồn nhân lực, sau 10 năm, các công ty phần mềm tại TP.HCM và Hà Nội đều phải đào tạo lại nhân sự có bằng đại học vì trình độ không đáp ứng yêu cầu. Chuẩn tuyển dụng dù đã được hạ xuống mức thấp nhưng nguồn nhân lực ngành này luôn thiếu. Chính vì thế, các công ty này sẽ không mạo hiểm đặt trụ sở ở các thành phố khác vì khó đảm bảo chất lượng nguồn nhân lực.

Thứ hai là vị trí, theo ông Toàn, các khu công viên phần mềm tập trung không nhất thiết phải nằm ở các khu “đất vàng” nhưng vị trí giao thông phải thuận tiện, nhiều tuyến đường kết nối, các dịch vụ đời sống như ăn uống, giải trí, thể thao, lưu trú ở khu vực đó phải phát triển. Giao thông thuận lợi cũng giúp việc tổ chức các buổi gặp gỡ, trao đổi kinh doanh với các đối tác thường xuyên hơn. Tình trạng kẹt xe thường xuyên, hệ thống hạ tầng xung quanh công viên chậm triển khai có thể khiến nhân sự của các doanh nghiệp trong công viên nghỉ việc vì đi lại không thuận tiện, làm nản lòng nhà đầu tư.

Nếu không chú ý kỹ các yếu tố trên, sau này doanh nghiệp tuyển người rất khó. Chi phí là một phần nhưng con người vẫn là điều chúng tôi quan tâm nhất”, ông Toàn cho biết. Theo nhiều ý kiến, Chính phủ nên cân nhắc lựa chọn hướng phát triển cho các khu công viên phần mềm tập trung; nếu không đáp ứng được yêu cầu về vị trí thuận lợi thì tốt nhất là nên dừng để tránh gây lãng phí ngân sách nhà nước.

Huy Vũ