Giám định viên pháp y là nghề tiềm ẩn rủi ro cao bởi thường xuyên phải tiếp xúc với tử thi trong tình trạng bị phân hủy, thối rữa, nguy cơ lây lan dịch bệnh cao. Song vượt lên tất cả, với lòng yêu nghề, mong muốn được làm sáng tỏ nhiều vụ án nhằm trả lại sự công bằng cho pháp luật, Trung tá Vũ Sơn Hùng – bác sỹ, giám định viên Phòng Kỹ thuật hình sự, Công an Hòa Bình luôn thể hiện bản lĩnh vững vàng, không quản ngại khó khăn, vất vả, nguy hiểm tới tính mạng.

Làm rõ vụ án từ xác chết bị đốt cháy

Đầu tháng 3/2007, người dân trên địa bàn xã Xăm Khòe, huyện Mai Châu (Hòa Bình) hết sức hoang mang, lo lắng về một xác người phụ nữ bị đốt cháy. Vụ việc nhanh chóng được lan truyền khiến dư luận khắp nơi xôn xao, bàn tán. Hàng loạt câu hỏi và rất nhiều ý kiến suy đoán đặt ra, nhưng tất cả cũng chỉ dừng lại ở dạng câu hỏi, giả thuyết mà không có câu trả lời thỏa đáng. Tuy nhiên, dưới con mắt của giám định viên pháp y Vũ Sơn Hùng, người có nhiều kinh nghiệm trong giám định tử thi thì khác. Anh cho rằng, đây là vụ án giết người đặc biệt nghiêm trọng, đối tượng gây án một cách chủ động và có kế hoạch từ trước.

Được điều động tham gia Ban chuyên án, Trung tá Vũ Sơn Hùng cùng với tổ khám nghiệm nhanh chóng có mặt tại hiện trường và tiến hành khám nghiệm. Hiện trường là một đống tro tàn, nạn nhân là nữ giới đã bị cháy đen và biến dạng. Với tinh thần trách nhiệm cao, Trung tá Hùng đã thận trọng, tỉ mỉ thu lượm các vật chứng tại hiện trường, xem xét, đánh giá dấu vết một cách khách quan, chính xác, tiến hành các thao tác mổ xẻ tử thi nhằm xác định nguyên nhân chết. Qua đó, tổ khám nghiệm phát hiện có vết nứt trên não, cơ thể hằn lên các vết buộc, thâm tím. Bên cạnh đó, tổ khám nghiệm thu được một thanh gỗ tại hiện trường.

Trên cơ sở kết luận của tổ khám nghiệm, Ban Chuyên án nhận định, nạn nhân bị lừa vào phía trong Hang Khoài, sau đó bị tấn công từ phía sau dẫn tới tử vong. Sau khi chết, đối tượng đã sử dụng dây thừng buộc nạn nhân, sau đó dùng xăng đốt xác phi tang. Kết hợp với các nguồn tin do quần chúng cung cấp, cơ quan điều tra đã xác định nạn nhân là chị Phùng Thị Minh, 38 tuổi, ở xóm Hữu Tiến, xã Xăm Khòe, Mai Châu (Hòa Bình). Từ những thông tin hết sức có giá trị đó, Ban chuyên án đã khoanh vùng đối tượng nghi vấn, trong đó tập trung vào số đối tượng có tiền án, tiền sự, đối tượng thuộc diện quản lý của cơ quan chức năng.

Trung tá Vũ Sơn Hùng.

Qua đó đã xác định 2 đối tượng phạm tội là Lê Thị Hoa, 46 tuổi và người em trai chồng là Bùi Văn Trưởng, 38 tuổi, đều trú tại xóm Hữu Tiến, xã Xăm Khòe. Qua đấu tranh, khai thác, được biết: Lê Thị Hoa có mối quan hệ quen biết và làm ăn với Phùng Thị Minh. Nắm được thông tin Lê Thị Hoa nhiều lần môi giới để mua bán phụ nữ làm gái mại dâm, Phùng Thị Minh đã đe dọa tống tiền Hoa. Việc tống tiền được thực hiện nhiều lần khiến Hoa cảm thấy bức xúc và nảy sinh ý định giết Minh. Để thực hiện ý định này, Minh đã nhờ Bùi Văn Trưởng (là đối tượng nghiện ma túy, có 1 tiền án về tội trộm cắp tài sản) giúp đỡ và “có bồi dưỡng”. Thấy vậy, Trưởng lập tức đồng ý và thống nhất kế hoạch giết Minh.

Trưa 29/3/2007, Minh tiếp tục tống tiền Hoa, địa điểm giao nhận tiền tại Hang Khoài. Ngay lập tức, Hoa đã liên lạc với Trưởng, rồi đề nghị Trưởng chuẩn bị 1 đoạn dây thừng, 1 can xăng và một cây gậy. Đúng giờ hẹn, Minh có mặt tại Hang Khoài thì bất ngờ bị Trưởng dùng gậy, tấn công liên tiếp vào đầu từ phía sau, khiến Minh gục ngã tại chỗ. Sau đó, Trưởng bế Minh vào phía trong Hang Khoài, sử dụng dây, xiết cổ Minh cho tới chết, Sau đó, đốt xác phi tang, hòng thoát tội…

...đến bộ xương người trong hầm mỏ

Vào khoảng tháng 7/2008, trong quá trình khai thác than tại xóm Mường Vọ, xã Cuối Hạ, huyện Kim Bôi (Hòa Bình), những người công nhân đã phát hiện dưới hầm sâu gần 100m có một xác người đang ở giai đoạn phân hủy, chỉ còn lại bộ hài cốt. Ngay sau đó, Trung tá Vũ Sơn Hùng cùng bộ phận khám nghiệm, Phòng Kỹ thuật hình sự được điều động tới hiện trường. Hiện trường là khu vực khá vắng vẻ, hoang sơ, nằm cạnh con suối. Việc triển khai khám nghiệm gặp rất nhiều khó khăn, phức tạp.

Không quản ngại khó khăn, vất vả, Trung tá, bác sỹ Vũ Sơn Hùng đã trực tiếp xuống dưới hầm than để tiến hành khám nghiệm. Lúc này, quần áo của Trung tá Hùng lấm lem bùn đất, khuôn mặt xám xịt, hơn nữa lại làm việc trong không gian chật hẹp, ẩm thấp khiến cho các trinh sát trẻ cảm thấy nản chí. Song Trung tá Hùng đã động viên anh em cố gắng để hoàn thành nhiệm vụ được giao.

Thông qua công tác khám nghiệm, các giám định viên phát hiện xương sọ bộ hài cốt bị rạn nứt, phía sau gáy đỉnh đầu có một vết lõm tròn và vỡ một mảnh nhỏ. Trung tá Hùng đặc biệt chú ý tới những vật chứng để lại tại hiện trường gồm: 1 đôi giày, 1 bộ quần áo và 1 chùm chìa khóa. Thông qua đó, các giám định viên khẳng định đây là vụ án giết người hết sức dã man. Tuy nhiên, việc xác định tung tích nạn nhân rất khó khăn, phức tạp vì không thể nhận dạng với các thông tin như vậy. Trung tá Hùng và các cộng sự thận trọng đánh giá hiện trường, tử thi và các vật chứng để lại tại hiện trường. Đây rất có thể là chi tiết quan trọng, gợi mở hướng điều tra của vụ án.

Trên cơ sở các kết luận của giám định viên, Ban chuyên án đã xác định nạn nhân là chị Quách Thị Vẹn, 31 tuổi, ở xã Cuối Hạ, Kim Bôi. Tiến hành điều tra, xác minh các mối quan hệ của chị Vẹn, chỉ 2 ngày sau, cơ quan điều tra đã làm rõ đối tượng phạm tội là tên Bùi Văn Cương, sinh năm 1963, ở xóm Mòi, xã Tân Lập, huyện Lạc Sơn (Hòa Bình). Đáng chú ý, tên Cường lại chính là bạn trai của chị Vẹn. Một kết cục đáng buồn của mối tình vụng trộm.

Đôi điều chia sẻ về nghề

Gần 30 năm gắn bó với nghề giám định viên pháp y, Trung tá Hùng không nhớ nổi đã thực hiện bao nhiêu vụ khám nghiệm tử thi. Mỗi vụ việc đều chứa đựng những phức tạp, uẩn khúc riêng. Do vậy, việc xác định nguyên nhân chết có ý nghĩa đặc biệt quan trọng để gợi mở hướng điều tra tiếp theo. Nhiều vụ việc khi phát hiện thì xác nạn nhận đã bị thối rữa, do chết lâu ngày.

Trung tá Vũ Sơn Hùng chia sẻ: Nghề giám định viên pháp y là nghề nguy hiểm, luôn tiềm ẩn phức tạp, rủi ro, nếu không có bản lĩnh vững vàng rất dễ bị dao động, nhụt ý chí. Phương châm làm việc của anh chính là: Thận trọng, tỉ mỉ, chính xác, khách quan và toàn diện, chỉ có một tinh thần thép, nghiệp vụ sắc bén thì mới có thể hoàn thành tốt nhiệm vụ.

Có vụ án phải khai quật tử thi để tiến hành khám nghiệm vì nghi vấn có dấu hiệu tội phạm. Cái chết bất ngờ của ông Bùi Văn Phụ, 54 tuổi, ở xã Thu Phong, huyện Cao Phong với lý do “bị cảm” đã làm cho người dân địa phương nghi ngờ vì trước đó ông Phụ hoàn toàn khỏe mạnh. Trung tá Hùng và tổ khám nghiệm đã có mặt, tiến hành khai quật tử thi để xác định nguyên nhân chết của ông Phụ. Kết quả khai quật thật bất ngờ, nạn nhân bị chết do có ngoại lực tác động gây chảy máu não. Từ kết quả đó, giúp cơ quan điều tra vạch trần kẻ giết người chính là người con trai của ông Phụ. Hoặc vụ nghi án mạng xảy ra tại huyện Lạc Sơn, sau 1 tuần kể từ ngày chôn cất, tử thi được khai quật để khám nghiệm, rồi xác định nạn nhân chết do bị ngạt nước…

Là một Cảnh sát điều tra nhiệm vụ rất khó khăn, phức tạp, là một giám định viên pháp y thì nhiệm vụ lại càng nặng nề gấp bội. Xét ở góc độ tâm linh, việc khám nghiệm tử thi là làm thay người chết để nói lên lẽ phải, thay người chết tố giác tội phạm và tìm nguyên nhân xảy ra. Tuy nhiên, để vạch trần bộ mặt của kẻ phạm tội, bác sỹ Hùng đã phải đánh đổi nhiều mồ hôi, công sức, trí tuệ, thậm trí cả sức khỏe, tính mạng của bản thân để tìm ra lẽ phải, trả lại sự công bằng cho xã hội.

Trong bối cảnh hiện nay, khi mà tình hình tội phạm ngày càng hoạt động tinh vi, phức tạp, phương thức thủ đoạn gây án đa dạng và thường xóa dấu vết sau khi gây án hòng che giấu hành vi phạm tội. Hơn nữa, do các tai tệ nạn ngày càng tăng, các loại dịch bệnh nguy hiểm có nguy cơ lây nhiễm cao như: HIV - AIDS..., nhiều trường hợp phát hiện muộn, tử thi đã bị phân hủy, thối rữa..., trong những điều kiện về thời tiết, địa hình, địa vật khó khăn, phức tạp, nguy hiểm. Theo Trung tá Hùng, số vụ việc giám định pháp y hằng năm trên 200 vụ và có chiều hướng gia tăng.

Một khó khăn nữa là nhận thức pháp luật của một số người dân còn rất hạn chế, khi lực lượng chức năng đến khám nghiệm còn biểu hiện chống đối quyết liệt, không cho làm việc. Không chỉ dừng lại ở đó, nhiều đối tượng quá khích còn sử dụng gậy gộc, đất đá tấn công lực lượng Công an và giám định viên, cá biệt có trường hợp kéo đông người cản trở đến khi có sự tăng cường của lực lượng Cảnh sát cơ động thì mới tạm yên.

Đại tá Nguyễn Văn Hòa – Trưởng phòng Kỹ thuật hình sự – Công an Hòa Bình nhận xét: Trong bất kỳ điều kiện, hoàn cảnh nào, Trung tá, bác sỹ Vũ Sơn Hùng luôn thể hiện tinh thần tận tụy, hết mình vì công việc. Anh là tấm gương sáng để anh em trong đơn vị noi gương, học tập. Trải qua gần 30 năm gắn bó với nghề giám định viên pháp y, phải tiếp xúc với rất nhiều tử thi, thậm chí có nhiều tử thi bị phân hủy, thối rữa, nguy cơ lây nhiễm có thể xảy ra bất cứ lúc nào, song vượt lên tất cả, Trung tá Hùng say sưa, tâm huyết với nghiệp “bắt bệnh cho người chết”. Những thông tin do Trung tá Hùng cung cấp đã góp phần gợi mở, làm rõ nhiều vụ án quan trọng, trả lại cuộc sống bình yên cho nhân dân