(PL&XH) - Thứ trưởng Bộ Tư pháp Lê Hồng Sơn đã thông tin về kết quả tổng kết thi hành Hiến pháp năm 1992 của Chính phủ và nhiệm vụ của Ban chỉ đạo trong năm 2012.

Chiều qua 17-4, Bộ Tư pháp đã tổ chức họp báo về kết quả tổng kết thi hành Hiến pháp năm 1992 của Chính phủ, Thứ trưởng thường trực Bộ Tư pháp Hoàng Thế Liên, Ủy viên Ban chỉ đạo tổng kết thi hành Hiến pháp 1992, Tổ trưởng Tổ giúp việc, người phát ngôn của Ban chỉ đạo chủ trì.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Lê Hồng Sơn đã thông tin về kết quả tổng kết thi hành Hiến pháp năm 1992 của Chính phủ và nhiệm vụ của Ban chỉ đạo trong năm 2012. Theo đó, các Bộ, ngành, địa phương đều đã nghiêm túc triển khai đồng bộ việc tổng kết thi hành Hiến pháp, và báo cáo đúng tiến độ qui định, nhất là những cơ quan, đơn vị được giao tổng kết theo chuyên đề. Chính phủ đã hoàn thiện Báo cáo tổng kết khá toàn diện, bao quát toàn bộ các vấn đề liên quan đến vị trí, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Chính phủ và gửi Ủy ban sửa đổi Hiến pháp. Tuy nhiên, quá trình tổng kết thi hành Hiến pháp cũng còn hạn chế do thời gian thực hiện việc tổng kết quá ngắn và diễn ra vào thời điểm cuối năm khi các cơ quan, đơn vị đều bận rộn nên chưa dành được nhiều thời gian, nguồn lực cho nhiệm vụ tổng kết. Kết quả tổng kết thi hành Hiến pháp năm 1992 của Chính phủ tập trung vào 4 nội dung chính là phân công quyền lực Nhà nước, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, tổ chức HĐND-UBND và về kỹ thuật lập hiến.

Buổi họp báo của Bộ Tư pháp về kết quả tổng kết thi hành Hiến pháp năm 1992. Ảnh: P.Thảo

Trong đó, phân công quyền lực Nhà nước là một trong những nội dung quan trọng. Trong lần sửa đổi năm 2001, Hiến pháp năm 1992 ghi nhận nguyên tắc xây dựng Nhà nước pháp quyền XHCN nhưng nguyên tắc này lại chưa được thể hiện đầy đủ và nhất quán trong các chương, điều của Hiến pháp. Hiến pháp cũng chưa xác định rõ cơ quan nào thực hiện quyền hành pháp, tư pháp, do đó, qui định về vị trí, chức năng và mối quan hệ của các cơ quan trong bộ máy Nhà nước cũng chưa thực sự rõ ràng, minh bạch. Hạn chế, bất cập này đã gây vướng mắc, cản trở việc thực hiện đúng vị trí, vai trò, chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan trong bộ máy Nhà nước, nên việc sửa đổi Hiến pháp cần tập trung vào nội dung trọng tâm là đổi mới tổ chức bộ máy Nhà nước.

Hiến pháp năm 1992 cũng đã dành 34 điều qui định về các nguyên tắc cơ bản và nội dung cụ thể về quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân trên các lĩnh vực, ghi nhận khá đầy đủ các quyền và tự do cơ bản của con người và công dân, phù hợp với thông lệ quốc tế. Tuy nhiên, cách thể hiện của Hiến pháp năm 1992 về quyền công dân còn chưa khoa học, Hiến pháp cũng chưa có sự phân biệt giữa quyền công dân và quyền con người, nhất là việc qui định nhiều quyền công dân "theo qui định của pháp luật" gây khó khăn cho việc giải thích, xây dựng và thực thi các biện pháp bảo đảm quyền công dân, cũng như khó làm rõ trách nhiệm của các cơ quan trong việc tôn trọng và bảo đảm thực hiện quyền công dân…

Trả lời các câu hỏi của báo chí về đề xuất của Chính phủ liên quan đến qui định về sở hữu đất đai, Thứ trưởng Hoàng Thế Liên cho biết, Chính phủ đã giao cho một số cơ quan tổng kết chuyên đề về qui định đất đai thuộc sở hữu toàn dân. Tuy nhiên, kết quả tổng kết vẫn chưa làm rõ những bất cập hiện nay là do hạn chế từ qui định đất đai thuộc sở hữu toàn dân của Hiến pháp hay do việc tổ chức thực thi? Do đó, trong giai đoạn 2 của quá trình tổng kết Hiến pháp sẽ tiếp tục khảo sát thực tiễn để đưa ra những lập luận chính xác và sâu sắc hơn. Cũng theo Thứ trưởng Hoàng Thế Liên, hiện có đến 3 đề xuất về qui định sở hữu đất đai: Đề nghị giữ nguyên qui định đất đai thuộc sở hữu toàn dân; thứ hai là đề xuất cho rằng sở hữu toàn dân chưa rõ ràng, trừu tượng, nên nêu rõ đất đai thuộc sở hữu Nhà nước; và đề xuất thứ ba là nên đa dạng hóa các hình thức sở hữu. Tuy nhiên, cả ba phương án này đều chưa đưa ra được lập luận thuyết phục.

Liên quan đến việc tổ chức bộ máy Nhà nước, Thứ trưởng Hoàng Thế Liên cho hay, Chính phủ đề xuất sửa Hiến pháp theo hướng thống nhất tập trung quyền lực nhưng nói rõ các cơ quan thực thi các quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp. Hiến pháp năm 1992 qui định tổ chức chính quyền ở cả ba cấp giống nhau, đô thị cũng giống nông thôn nên Chính phủ đã đề xuất sửa đổi tổ chức chính quyền đô thị hoàn chỉnh ở cấp thành phố, tổ chức chính quyền nông thôn hoàn chỉnh ở hai cấp…

Cũng theo Thứ trưởng Lê Hồng Sơn, trong thời gian tới, Ban chỉ đạo tổng kết thi hành Hiến pháp của Chính phủ sẽ chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương tiếp tục nghiên cứu, làm sâu sắc thêm cơ sở lý luận và thực tiễn cho các kiến nghị, đề xuất của Chính phủ về cơ chế kiểm soát quyền lực Nhà nước, sở hữu đất đai và thành phần kinh tế, vấn đề quyền dân chủ trực tiếp, dân chủ đại diện của công dân, chính quyền địa phương và kỹ thuật lập hiến.

Phương Thảo