Với các giao dịch hoán đổi trái phiếu và giao dịch phát hành trái phiếu trên thị trường quốc tế thành công vừa qua, Việt Nam đã quay trở lại thị trường vốn quốc tế sau 5 năm với nhiều dấu ấn mới.

Từ cách tiếp cận mang tính chiến lược

Năm 2013, với mục đích quảng bá và cập nhật tình hình thị trường Việt Nam tới cộng đồng các nhà đầu tư (NĐT) quốc tế, Ngân hàng HSBC đã cùng với Bộ Tài chính thực hiện các cuộc gặp gỡ NĐT trên toàn cầu để giải đáp những quan tâm của họ về Việt Nam. Các cuộc gặp này đã tạo tiền đề tốt, thể hiện mong muốn của Bộ Tài chính cũng như các cơ quan chủ quản của Việt Nam trong việc tạo lập cầu thông tin trao đổi thẳng thắn và minh bạch với thị trường quốc tế.

Các số liệu cơ bản qua 3 đợt phát hành TPCP của Việt Nam trên thị trường quốc tế

Năm 2014, với điều kiện lãi suất Kho bạc Mỹ trên thị trường vẫn đang giữ ở mức thấp, các điều kiện thị trường bình ổn hơn, cũng như với sự phục hồi và ổn định của kinh tế trong nước - được ghi nhận bởi các lần nâng xếp hạng tín nhiệm gần đây - nhu cầu nắm giữ trái phiếu Chính phủ Việt Nam (TPCP) được các NĐT quốc tế bày tỏ quan tâm.

Với kế hoạch chủ động quản lý nợ công hiệu quả, khi các điều kiện thị trường cho phép, Bộ Tài chính đã chọn đúng thời điểm tiếp tục tiến hành gặp gỡ các NĐT để công bố những bước phát triển trong việc thực thi những chính sách đã được đề xuất trong năm 2013, các kết quả tích cực đạt được ban đầu, đã củng cố niềm tin của các NĐT vào thị trường Việt Nam.

Với sự quan tâm mạnh mẽ của các NĐT trước và trong quá trình tiến hành các cuộc gặp gỡ này, dựa trên kinh nghiệm của mình trong việc tư vấn những giao dịch trước đây cho các quốc gia khác trên toàn cầu, HSBC cũng tư vấn Bộ Tài chính tiến hành giao dịch với thời gian mở sổ chỉ trong 24 tiếng đồng hồ cho cả đợt phát hành mới và hoán đổi nợ, nhằm giảm thiểu rủi ro thị trường, tạo đà cho giao dịch được thực hiện thành công.

Kể từ năm 2010 tới nay đã có 14 giao dịch trên toàn cầu được thực hiện theo hình thức hoán đổi không thông qua hệ thống bù trừ (Switch tender offer), bao gồm phát hành trái phiếu mới hoặc đấu thầu trong 1 ngày (1-day Tender offer) không bao gồm phát hành trái phiếu mới. Trong đó, HSBC đã tham gia tư vấn 12 giao dịch, đồng thời đóng vai trò làm ngân hàng thanh toán và phân phối trái phiếu cho 10 giao dịch hoán đổi này.

Đến đột phá, sáng tạo và thành công

Đây là lần giao dịch phát hành trái phiếu quốc tế bằng USD đánh dấu sự trở lại thị trường trái phiếu quốc tế kể từ tháng 1/2010 và cũng là giao dịch quản lý nợ đầu tiên của Việt Nam nhằm mục đích cơ cấu nợ. HSBC đánh giá, giao dịch quản lý nợ đầu tiên của Việt Nam nhằm mục đích cơ cấu nợ lần này là một giao dịch sáng tạo và là giao dịch hoán đổi nợ tăng tốc thứ hai tại châu Á: trong vòng 1 ngày với lợi thế tránh ảnh hưởng bởi biến động thị trường.

Giao dịch đấu thầu được hướng tới các trái chủ hiện hữu để hoán đổi lấy các trái phiếu mới. Theo đó, các trái chủ nộp đơn xin đấu thầu trái phiếu của họ và hoán đổi hoặc tái đầu tư vào trái phiếu mới được nhận ưu đãi khi trái phiếu mới được phân phối, như vậy là góp phần đem lại lợi ích cho các NĐT, thu hút họ tham gia hoán đổi trái phiếu. Bên cạnh đó, do các trái phiếu được đấu thầu thông qua các ngân hàng quản lý giao dịch mà không thông qua hệ thống bù trừ nên đẩy nhanh được tiến độ và tránh rủi ro thị trường cho Việt Nam.

Trong đợt giao dịch hoán đổi này, Bộ Tài chính đã nhận được các đơn hoán đổi với tổng mệnh giá là 1,1 tỷ USD (tương đương 1,2 tỷ USD giá trị thị trường) thông qua các đơn nộp thầu từ các NĐT, tức với mức tỷ lệ tham gia là trên 61%. Đây là mức tham gia cao nhất từ trước đến nay trong các giao dịch hoán đổi nợ dưới hình thức tăng tốc trong 1 ngày (với 85% đơn nộp thầu là dành cho mục đích "hoán đổi").

Lãi suất thấp giúp giảm dần chi phí nợ công

TPCP với kỳ hạn 10 năm đã thu hút sự quan tâm mạnh mẽ từ các NĐT trên toàn cầu, tạo lập sổ đặt mua kỷ lục trên 10 tỷ USD từ khoảng 450 NĐT. Điều này cho phép giao dịch được định giá ở mức 4,8%, thấp hơn so với mức giá dự kiến ban đầu (5,125%), qua đó giúp tiết kiệm được khoảng 32,5 triệu USD tiền thanh toán lãi TPCP (trong 10 năm).

Với mức lợi suất 4,8%, Việt Nam đã đạt được mức lợi suất thấp nhất cho 1 đợt phát hành kỳ hạn 10 năm của các quốc gia, có vị thế xếp hạng tương đương, trong khối các thị trường mới nổi trong năm 2014. Đây cũng là mức chi phí vốn thấp nhất trong lịch sử huy động vốn trên thị trường trái phiếu quốc tế của Việt Nam, thiết lập chuẩn lãi suất mới, tạo tiền đề vững chắc cho các đợt phát hành tiếp theo từ các tổ chức phát hành từ Việt Nam.

Sự phản hồi tích cực và mạnh mẽ trong giao dịch đấu thầu hoán đổi nợ và phát hành trái phiếu kỳ hạn 10 năm mới cũng đã khẳng định hướng đúng trong chiến lược hoán đổi được áp dụng để hỗ trợ tổ chức phát hành đạt được các mục tiêu trong việc chủ động quản lý nợ hiện hữu và kéo dài thời gian đáo hạn.

Hơn nữa, điều này góp phần giúp giảm áp lực gánh nặng nợ đáo hạn tập trung vào các năm tới đây (2016 và 2020), đồng thời đạt được giá huy động vốn mới ở mức cạnh tranh thông qua việc phát hành trái phiếu 10 năm mới nên cũng giúp tránh rủi ro nợ đáo hạn tập trung trong ngắn hạn.

Đỗ Lê