“Nếu hồ thủy điện không có chức năng điều tiết lũ thì anh làm nhà máy để làm gì? Anh đặt quả bom lên đầu người dân à?”.

Phải báo trước cho dân

Bộ trưởng Bộ Công thương Trần Tuấn Anh vừa quyết định thành lập tổ công tác điều tra việc xả lũ tại Nhà máy Thủy điện Hố Hố.

Theo đó, sáng sớm ngày 17/10, tổ công tác điều tra sẽ lên đường vào Hà Tĩnh để tiếp cận nhà máy, khảo sát hiện trường, nghiên cứu hồ sơ tài liệu, đồng thời chỉ đạo khắc phục sự cố nếu có.

Bộ trưởng khẳng định sẽ kiên quyết xử lý với tập thể, cá nhân nếu để ra sai phạm.

Trước thông tin trên, trao đổi với Đất Việt, TS Đào Trọng Tứ, Giám đốc trung tâm Phát triển bền vững tài nguyên nước và thích nghi biến đổi khí hậu, nguyên phó Tổng thư ký Ủy ban sông Mekong Việt Nam cho rằng đây là chỉ đạo cần thiết của Bộ Công thương.

Thuy dien Ho Ho xa lu: Dat bom len dau dan a? - Anh 1

Thủy điện Hố Hô xả lũ.

Theo TS Tứ, việc xả lũ của thủy điện Hố Hô sau mưa lớn tại Hà Tĩnh đã để lại hậu quả nặng nề cho đời sống của người dân vùng hạ du. Việc làm này cần phải xem xét nghiêm túc vì có những biểu hiện làm sai quy trình.

“Thủy điện Hố Hô, công suất nhỏ 14 MW mà dung tích toàn mặt hồ lên tới 38 triệu m3. Đặc biệt, việc nhà máy mở cửa xả tràn với mức 1.800 m3 mỗi giây cũng lớn hơn rất nhiều so với các nơi khác.

Ở ĐBSCL, mùa khô cả sông Tiền, sông Hậu chỉ có hơn 2000 m3 và hơn nữa đây là các sông to.

Còn với thủy điện Hố Hô ở miền núi với mức xả 1800 m3/giây thì rất lớn. Sông Kẻ Gỗ sắp tới cũng chuẩn bị chạy lũ cũng chỉ xả mấy trăm m3 vào mùa lũ thôi”, TS Tứ dẫn chứng.

Với kinh nghiệm nhiều nghiên cứu, TS Tứ khẳng định, trước khi mưa lớn xảy ra thì nếu nhà máy quy trình vận hành đúng thì phải xả nước hết đi với lưu lượng tương đối. Tuy nhiên việc này phải thông báo cho người dân phía hạ du biết để chủ động có biện pháp phòng tránh.

“Việc chính quyền địa phương bức xúc vì đại diện nhà máy chỉ thông báo trước qua điện thoại cho 1 vị phó chủ tịch huyện Hương Khê chứng tỏ nhà máy thủy điện xả lũ có vấn đề.

Trước mùa lũ giữa nhà máy và Ban chỉ đạo phòng chống lũ lụt địa phương phải họp với nhau để có sự thống nhất. Việc địa phương kêu như vậy, chứng tỏ câu chuyện này phía Hố Hô rất chủ quan, coi thường người dân.

Anh nói không xả lũ thì sẽ vỡ đập chưa hợp lý. Trong trường hợp tần suất lũ cực đại thì phía thủy điện sẽ làm thế nào?”, TS Tứ đặt câu hỏi.

Thuy dien Ho Ho xa lu: Dat bom len dau dan a? - Anh 2

Nhiều nhà dân ở huyện Hương Khê vẫn bị nước lũ cô lập

TS Tứ cho biết thêm, vào thời điểm năm 2009, Hội đập lớn Việt Nam đã có một công văn gửi đến chủ tịch UBND tỉnh Hà Tĩnh, UBND huyện Hương Khê, Giám đốc Sở NN-PTNT Hà Tĩnh cảnh báo về tình trạng xả lũ đối với thủy điện Hố Hô.

Trong đó cũng có đề cập đến công trình 2 vai đập bê tông nằm ở 2 bên đá thạch thủy điện có thể xảy ra tình trạng sạt lở.

“Ngay sau khi cảnh báo thì vào năm 2010 thủy điện Hố Hô xảy ra hiện tượng vỡ. Tại sao đã có cảnh báo rồi mà chúng ta vẫn để xảy ra những sự cố đáng tiếc như vậy? Trách nhiệm này phía Bộ Công thương cần phải làm rõ”, TS Tứ nhấn mạnh.

Không thể vô trách nhiệm

Trước giải thích thủy điện Hố Hô công suất nhỏ nên cứ nước đầy là xả, chưa có chức năng điều tiết lũ, TS Tứ cho rằng đây chỉ là cách chống chế của ban Phòng chống thiên tai của Nhà máy thủy điện.

“Trong một hồ chứa nào cũng thế, anh phải có phương án đề phòng lũ lớn ảnh hưởng, tác động đến hạ lưu. Việc bảo đảm an toàn cho nhà máy và bảo đảm an toàn hạ du là tối quan trọng. Nhất là khu vực này có dân cư, có các cơ sở hạ tầng. Không thể nói anh không có dung tích xả lũ do đó lũ đến anh cứ xả thoải mái. Không ai được phép nói như vậy. Giải thích của thủy điện Hố Hô chỉ là chống chế thôi.

Nếu hồ thủy điện không có chức năng điều tiết lũ thì anh làm nhà máy để làm gì? Anh đặt quả bom lên đầu người dân à? Rõ ràng việc thiết kế, xây dựng một thủy điện như vậy là có vấn đề”, TS Tứ nhấn mạnh.