Ngày 18/10, Đoàn Công tác của Bộ Công thương do Thứ trưởng Hoàng Quốc Vượng dẫn đầu đã có buổi làm việc với Nhà máy Thủy điện Hố Hô và UBND huyện Hương Khê xoay quanh vấn đề có hay không việc Nhà máy Thủy điện Hố Hô xả lũ bất ngờ gây ngập lụt hàng ngàn hộ dân tại các xã hạ du thuộc huyện Hương Khê.

Thuy dien Ho Ho chua phoi hop chat che voi dia phuong khi xa lu - Anh 1

Đoàn Công tác làm việc với UBND huyện Hương Khê chiều 18/10. Ảnh: Hải Yến

Công tác kiểm tra, bảo đảm an toàn trước mùa mưa lũ còn thiếu sót

Trong buổi sáng làm việc với Nhà máy Thủy điện Hố Hô, ông Đỗ Đức Quân, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Năng lượng đã đưa ra nhận xét về việc thủy điện cho xả lũ đúng quy trình hay không.

Qua kiểm tra các hồ sơ giấy tờ liên quan vận hành, từ 16 giờ chiều 14 đến đêm 14, lũ lên nhanh đột ngột, theo dõi báo cáo lưu lượng đến cửa phía đập tràn thì trong 5 tiếng lũ tăng 4 lần, từ 550 lên 1.843ms/s. Lũ lên rất nhanh nên giai đoạn đầu vận hành mở cửa van xả lũ đã tuân thủ quy trình vận hành, nguyên tắc vận hành là xả ít hơn lũ đến.

Việc mở cửa van đang ở trạng thái 5m đến trạng thái mở hoàn toàn do tình huống bất ngờ xả trượt từ bên phải đập, mưa sạt một khối tương đối lớn xuống gây nguy cơ phá vỡ tường chắn, tràn đến trạm biến áp. Trong tình hình đó, nếu mất điện toàn bộ nhà máy thì nguy cơ không mở được cửa van nữa nên nhà máy quyết định mở, đó là quyết định phù hợp.

Tuy nhiên, ông Quân cũng cho rằng: Công tác kiểm tra, bảo đảm an toàn trước mùa mưa lũ của Nhà máy Thủy điện Hố Hô làm chưa được chi tiết. Năm 2010 đã xảy ra vấn đề xả lũ gây sạt lở nhưng năm nay vẫn còn thiếu sót, công tác dự báo phòng chống lụt bão chưa được chu đáo.

“Vấn đề phối hợp với địa phương, qua thực tế, phía Nhà máy Thủy điện Hố Hô đã có văn bản, email… nhưng cụ thể chi tiết như thế nào thì còn thiếu. Sự phối hợp giữa nhà máy với chính quyền địa phương và giữa chính quyền địa phương với người dân bị chậm trễ, cho nên nhà máy phải lưu ý để lần sau làm chặt chẽ hơn".

Một số con số trong báo cáo của Nhà máy Thủy điện Hố Hô chúng tôi sẽ kiểm tra lại vì thấy chưa hợp lý lắm - ông Quân cho biết thêm.

Ông Tô Xuân Bảo, Phó Cục trưởng Cục kỹ thuật an toàn và Môi trường Công nghiệp, Bộ Công thương bổ sung thêm về phương án bảo vệ đập cũng đã báo cáo tỉnh và được tỉnh phê duyệt, phương án diễn tập phòng chống lụt bão cũng đã triển khai, công tác bố trí các trang thiết bị thì đều đầy đủ theo số lượng như trong phê duyệt…

Tuy nhiên, có một số tồn tại như việc bố trí nguồn điện dự phòng chưa phù hợp, trong phương án bảo đảm an toàn đập, phương án phòng chống lụt bão đã xây dựng phê duyệt nhưng chưa có sự phối hợp với chính quyền địa phương.

“Công văn của nhà máy gửi huyện không rõ ràng”

Đó là nhận xét của Thứ trưởng Bộ Công thương Hoàng Quốc Vượng về công văn của Nhà máy Thủy điện Hố Hô gửi cho 8 xã vùng hạ du khi bắt đầu xả lũ.Ông Vượng đánh giá công tác phối hợp với nhà máy, địa phương, thậm chí người dân có vấn đề, thông tin đến bà con bị trễ.

Thuy dien Ho Ho chua phoi hop chat che voi dia phuong khi xa lu - Anh 2

Thứ trưởng Bộ Công Thương Hoàng Quốc Vượng: Cần có sự phối hợp giữa nhà máy và chính quyền khi xả lũ. Ảnh: Hải Yến

Từ khi nhận tin nhà máy thủy điện xả lũ thì 30 phút sau lũ đã tràn xuống các xã hạ du rồi, thời gian ngắn như vậy người dân không kịp di dời tài sản để đi đến chỗ an toàn hơn. Lý do khách quan hay chủ quan, do tự nhiên hay con người? Với tinh thần chính xác khách quan, đoàn cần làm rõ việc vận hành hồ chứa thủy điện Hố Hô có vi phạm quy trình hay không.

“Cho dù dung tích hữu ích nhà máy nhỏ, nhưng lúc mưa lũ lớn thế mà không vận hành đúng quy trình gây hại cho hạ du thì nhà máy phải chịu trách nhiệm”, ông Vượng khẳng định.

Nếu trong trường hợp nhà máy đã tuân thủ các quy trình vận hành hồ chứa nhưng việc xả lũ vẫn gây ảnh hưởng đến nhân dân vùng hạ du thì cần xem lại quy trình, có chỗ nào chưa phù hợp với điều kiện tự nhiên của Hương Khê thì cần xem lại.

“Qua báo cáo sơ bộ, nhà máy thủy điện cũng có những khiếm khuyết nhất định trong công tác vận hành nhà máy. Trước khi vào mùa mưa bão các đồng chí phải kiểm tra độ an toàn của nhà máy, phải xác định được rủi ro là có sạt lở bờ vai phải. Nếu làm được thế thì sự cố đã không xảy ra và không phải dùng đến biện pháp không an toàn cho vùng hạ du".

Rõ ràng, với khu vực miền Trung, sông ngòi có độ dốc lớn, trong trường hợp mưa lớn thế này lượng nước về rất nhanh. Như thế, vừa được thông báo lũ về, xả hồ Hố Hô, thì 15 - 30 phút sau nước đã về đến nhà. Người dân không có thời gian di dời tài sản, đến chỗ an toàn.

“Các phương án phòng chống lụt bão phải hết sức rõ ràng cụ thể. Kẻng phải thế nào, còi hú thế nào, di tản dân thế nào, phải rõ ràng chi tiết. Khi có lũ đến, phải cánh báo cho người dân sớm để di dời, vấn đề xả lũ của nhà máy càng phải sớm hơn và cụ thể hơn.”

Mọi quy trình đưa ra đều hướng tới đảm bảo tính mạng tài sản người dân. Ngoài quy trình, cần có sự phối hợp nhịp nhàng giữa các bên.

Có hay không có Thủy điện Hố Hô, Điện lực Việt Nam cũng không bị ảnh hưởng!

Tại buổi làm việc, ông Vũ Mạnh Hùng - đơn vị quản lý Nhà máy Thủy điện Hố Hô tiếp tục khẳng định việc vận hành hồ đập là đúng quy trình. Trong đợt mưa lũ ngày 13 - 15/10, căn cứ vào các thông báo của Đài Khí tượng thủy văn tỉnh Hà Tĩnh, Công ty Thủy điện Hồ Bốn đã có hai văn bản gửi tới các xã vùng hạ du phát đi ngày 10 và 12/10.

Thuy dien Ho Ho chua phoi hop chat che voi dia phuong khi xa lu - Anh 3

Tổng Công ty Điện lực Miền Bắc đã trao số tiền 500 triệu đồng, 500 thùng mỳ tôm cho nhân dân vùng lũ. Ảnh: Hải Yến

Thứ trưởng Bộ Công thương nhấn mạnh: “Nhà máy Thủy điện Hố Hô là nhà máy rất nhỏ, dung tích điều tiết 6 - 7 triệu m 3 , có hay không có Hố Hô thì hệ thống điện của Việt Nam cũng không bị ảnh hưởng. Nhưng nếu Hố Hô vận hành không tốt ảnh hưởng mấy chục nghìn hộ dân hạ du thì đó là vấn đề rất lớn. Kể cả nhà máy lớn hơn nhưng ảnh hưởng đến đời sống người dân thì cũng phải xem xét".

Ông Đinh Hiếu Tân - Bí thư Huyện ủy Hương Khê đã “phản pháo” lại phát biểu của đại diện nhà máy thủy điện, cho rằng việc xả lũ là đúng quy trình và có thông báo trước với địa phương.

Trận lũ này đối với Hương Khê rất khủng khiếp bởi 2 đặc điểm. Thứ nhất là mực nước tự nhiên nằm ở cao trình 15,64mm, thứ hai là trận lũ này lên rất nhanh, trong vòng mấy tiếng lên hơn 4m đã gây ngập lụt hàng ngàn hộ dân vùng hạ du huyện Hương Khê.

Ông Tân phát biểu: “Người dân cảm thấy không yên tâm là không thống nhất được, Bộ Công thương về làm việc với chúng tôi thì chúng tôi mong muốn đoàn làm việc làm đầy đủ, chúng tôi có trách nhiệm truyền tải đến người dân, bởi người dân vẫn nghĩ lũ này là do con người gây ra".

Đồng thời, ông Tân khẳng định việc lũ lên nhanh một phần có yếu tố lượng mưa đột biến khu vực Bắc Quảng Bình và Hà Tĩnh, nhưng trong đó, vẫn có yếu tố xả lũ.

Mùa mưa bão vẫn còn, thời gian tới phải quán triệt đảm bảo giảm thiểu thiệt hại do mưa lũ gây ra cho vùng hạ du. Sắp tới, Bộ Công thương sẽ cho rà soát lại quy trình vận hành hồ chứa - Thứ trưởng Bộ Công thương Hoàng Quốc Vượng cho biết thêm.

Cũng trong chiều ngày 18/10, Tổng Công ty Điện lực Miền Bắc đã trao số tiền 500 triệu đồng, 500 thùng mỳ tôm cho UBND huyện Hương Khê để hỗ trợ người dân khắc phục lũ lụt.

Hải Yến