Viễn cảnh môi trường bảo hộ thương mại toàn cầu tăng cao, khiến lưu chuyển hàng hóa toàn cầu gặp trở ngại, trong bối cảnh kinh tế thế giới hồi phục yếu, viễn cảnh khủng hoảng kinh tế là rủi ro có thể xảy ra.

Ngày 9/11, cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ đã cho kết quả chính thức với việc ông Trump thắng cử và trở thành Tổng thống thứ 45 của nước Mỹ. Đây là một kết quả bất ngờ và trái ngược hoàn toàn với các cuộc thăm dò dư luận trước đó. Thị trường tài chính, tiền tệ, hàng hóa toàn cầu cũng đã có một phiên biến động mạnh cùng ngày.

Xem thêm: Donald Trump trở thành Tổng thống thứ 45 của nước Mỹ

Theo CTCP Chứng khoán Bảo Việt (BVSC), điểm nhấn trong chiến dịch tranh cử của Donald Trump là các quan điểm chống thương mại hóa toàn cầu, phản đối các Hiệp định thương mại tự do và đưa ra các chính sách mang tính bảo hộ thương mại ở mức cao, tăng thuế nhập khẩu đối với hàng hóa từ các nước khác, đặc biệt từ những nước mà ông cho rằng có sự thao túng tiền tệ.

Thuong mai va dau tu FDI cua Viet Nam se ra sao duoi thoi Donald Trump? - Anh 1

Khả năng “hụt” kỳ vọng từ TPP

Đối với các hiệp định thương mại tự do, ông đề xuất đàm phán lại các điều khoản của NAFTA (Hiệp định thương mại tự do Bắc Mỹ), rút khỏi TPP và các hiệp định khác đang chờ đàm phán.

Tác động rõ nhất đối với Việt Nam là việc TPP sẽ còn khá ít cơ hội được thực. Điều này có thể gây suy giảm động lực tăng trưởng của kinh tế Việt Nam và những mặt tác động tích cực mà chúng ta đã kỳ vọng trong thời gian qua.

Các doanh nghiệp thuộc những lĩnh vực kỳ vọng sẽ được hưởng lợi từ TPP như dệt may, da giày, logistics... sẽ mất đi yếu tố mang tính đòn bẩy này. BVSC cũng nhận định rằng khả năng thu hút các dòng vốn FDI mới hoặc mở rộng quy mô của các dự án FDI đã đầu tư vào Việt Nam trong các năm gần đây để đón đầu Hiệp định TPP có thể chững lại hoặc thậm chí là bị thu hẹp khi mà cơ hội để TPP được thực thi không còn.

Áp lực từ chủ trương tăng thuế, bảo hộ thương mại

Đối với vấn đề bảo hộ thương mại, ông Trump từng đề xuất việc áp mức thuế nhập khẩu đối với các mặt hàng từ Trung Quốc có thể lên đến 45%, các mặt hàng xuất xứ từ Mexico lên đến 35% và mức thuế 15%-45% đối với hàng hóa đến từ các quốc gia có dấu hiệu thao túng tiền tệ. Điều đáng lo ngại là nếu các mức thuế này được áp dụng có thể kéo theo hành động trả đũa từ những nước trên.

BVSC cũng lưu ý khả năng Hoa Kỳ sẽ áp dụng chủ trương đàm phán lại các điều khoản thương mại đối với nước mà Mỹ có thâm hụt thương mại, trong đó có Việt Nam.

Mỹ là thị truờng xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam. Trong 5 năm từ 2010-2015, kim ngạch xuất khẩu đã tăng 2,35 lần. Nếu áp dụng các chính sách tăng thuế đối với hàng nhập khẩu vào Mỹ, xuất khẩu của Việt Nam nhiều khả năng sẽ bị ảnh hưởng tiêu cực.

Mức chênh lệch thuế nhập khẩu quá lớn giữa các quốc gia vào Mỹ sẽ làm gia tăng hoạt động mua bán ăn chênh lệch giá “arbitrage”. Hàng hóa từ các nước bị áp thuế cao, như Trung Quốc, tìm cách nhập khẩu gián tiếp vào Mỹ qua nước thứ 3, như Việt Nam.

Vấn đề trên thực tế đã và đang xảy ra, với việc Mỹ hôm 7/11 chính thức mở điều tra cáo buộc các nhà sản xuất thép Trung Quốc tuồn hàng qua Việt Nam trước khi xuất sang Mỹ để tránh thuế. Số liệu của Tổng cục Hải quan cũng cho thấy kim ngạch xuất khẩu mặt hàng thép trong 9 tháng đầu năm 2016 đã tăng gấp 7,4 lần cùng kỳ. Để khắc phục tình trạng đó, bên cạnh việc kiểm duyệt gắt gao, Mỹ nhiều khả năng cũng sẽ phải tăng thuế đối với hàng hóa từ Việt Nam.

Một khía cạnh khác là việc nguồn vốn đầu tư FDI toàn cầu sẽ suy giảm mạnh, hệ quả của việc luân chuyển hàng hóa toàn cầu bị gián đoán, chủ nghĩa bảo hộ thương mại chiếm ưu thế. Là một nước tăng trưởng dựa nhiều vào hoạt động thương mại xuất nhập khẩu và đầu tư FDI, kinh tế Việt Nam chắc chắn sẽ chịu tác động tiêu cực nếu viễn cảnh trên xảy ra.