(HQ Online)- Tại buổi tọa đàm “An toàn, hiệu quả trong chống buôn lậu thuốc lá địa bàn trọng điểm phía Nam” do Báo Công an Nhân dân, Văn phòng Thường trực Ban chỉ đạo 389 quốc gia, Tổng cục Cảnh sát- Bộ Công an phối hợp tổ chức ngày 7-10 tại TP.HCM, các cơ quan chức năng cho biết tình hình buôn lậu thuốc lá có dấu hiệu nóng trở lại sau một thời gian tạm lắng. Đối tượng buôn lậu, vận chuyển công khai, manh động và thách thức lực lượng chức năng.

Thuoc la lau lam that thu ngan sach 10.000 ty dong/nam - Anh 1

Đông đảo các đại biểu tham dự buổi tọa đàm. Ảnh: T.D

Thất thu thuế lớn

Theo Ban tổ chức, tình trạng thuốc lá điếu ngoại nhập lậu vào Việt Nam với số lượng ngày càng tăng đã làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến nền kinh tế đất nước, gây thất thu thuế nặng nề cho ngân sách. Năm 2012, con số thất thu thuế khoảng 6.500 tỷ đồng, sang năm 2013 là 6.700 tỷ đồng và hai năm gần đây, con số này đã lên đến 10.000 tỷ đồng mỗi năm.

Theo Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam, thuốc lá lậu lấy đi trên 20% thị phần trong nước, gây thất thu ngân sách, mất sản lượng nguyên liệu 18.000 tấn/năm (tương đương diện tích trồng 10.000 hecta); làm mất 5 triệu công lao động/năm của nông dân; mất việc làm của 600.000 công nhân lao động/năm... và rất nhiều ảnh hưởng nghiêm trọng khác.

Các chuyên gia nhận định, buôn lậu thuốc lá mang lại lợi nhuận cho giới buôn lậu chỉ đứng sau buôn bán ma túy. Đây cũng chính là nguyên nhân khiến cuộc chiến chống thuốc lá ngoại nhập lậu vẫn sẽ còn tiếp tục cam go, quyết liệt.

Đánh giá về thực trạng buôn lậu, vận chuyển trái phép thuốc lá qua biên giới, Trung tướng Đồng Đại Lộc, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát cho rằng, tình hình buôn lậu, vận chuyển trái phép mặt hàng này đang diễn ra trên cả ba tuyến biên giới Trung Quốc, Lào và Campuchia. Thủ đoạn chủ yếu là nhập thuốc lá vào khu kinh tế cửa khẩu, hợp thức hóa việc bán hàng cho cư dân biên giới để vận chuyển vào nội địa. Thuốc lá từ Lào nhập lậu vào Việt Nam còn được các đầu nậu thuê người gửi cõng qua các trạm kiểm soát hoặc dùng thuyền máy vận chuyển hàng dọc theo bờ sông, lợi dụng trời tối, địa hình phức tạp đưa thuốc lá vào điểm tập kết và chia nhỏ, xé lẻ thuốc lá cất giấu hoặc gia cố trên các phương tiện xe khách, xe tải và các loại phương tiện khác. Các đầu nậu thường thuê người theo dõi lực lượng chức năng để báo cho đồng bọn tẩu tán hàng hóa khi các lực lượng chức năng tổ chức bắt giữ…

Tại các tỉnh biên giới phía Nam, mặc dù các lực lượng chống buôn lậu luôn nỗ lực, song tình hình buôn lậu thuốc lá điếu chỉ tạm lắng trong một thời gian ngắn. Gần đây, hoạt động buôn lậu thuốc lá có dấu hiệu nóng trở lại. Đối tượng vận chuyển, buôn bán thuốc lá lậu gần như công khai, thách thức các lực lượng chống buôn lậu. Không chỉ mang vác, vận chuyển bằng phương tiện thô sơ như lâu nay, đối tượng buôn lậu thuốc lá giờ đây dùng cả ô tô, taxi, xe tải, thậm chí xe biển xanh hóa giá từ cơ quan nhà nước để vận chuyển thuốc lá qua biên giới, tuồn sâu vào nội địa.

Tình trạng đối tượng buôn lậu thuốc lá tổ chức thành nhóm điều khiển xe máy chở hàng lậu di chuyển trên đường với tốc độ cao, gây tai nạn cho người dân gây bất bình trong dư luận. Nghiêm trọng và đáng ngại hơn, các đối tượng sẵn sàng chống trả lực lượng chống buôn lậu nếu như bị phát hiện, ngăn chặn. Cụ thể, như vụ đối tượng buôn lậu dùng cây đánh chết ông Nguyễn Kim Danh, cán bộ Đội QLTT số 1, Chi cục QLTT tỉnh Long An vào ngày 15-9 vừa qua cho thấy tính chất cam go, phức tạp trong cuộc chiến chống buôn lậu.

Xử lý hình sự còn ít

Thực hiện chỉ đạo của Chính phủ về công tác phòng chống buôn lậu thuốc lá, thời gian qua, các địa phương mà trực tiếp là Ban chỉ đạo 389 và các lực lượng chống buôn lậu đã ra quân thực hiện quyết liệt ngay từ biên giới, kết hợp với ngăn chặn đầu nậu từ bên trong và đã thu về những kết quả đáng ghi nhận.

Ông Nguyễn Thanh Toàn, Phó Cục trưởng Cục Hải quan tỉnh Đồng Tháp cho biết, từ khi thực hiện Chỉ thị số 30/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ, từ ngày 1-10-2014 đến 15-9- 2016, lực lượng chống buôn lậu Đồng Tháp đã bắt giữ 2.636 vụ, 922 đối tượng. Xử lý hành chính 2.611 vụ với số tiền phạt 4,6 tỷ đồng; xử lý hình sự 25 vụ với 25 đối tượng.

Tương tự, Phó Chi cục trưởng Chi cục QLTT Long An Võ Thiện Ngộ cho biết, qua 2 năm thực hiện Chỉ thị số 30 của Thủ tướng Chính phủ, các lực lượng chức năng trên địa bàn tỉnh kiểm tra phát hiện và bắt giữ 4.288 vụ. Khởi tố hình sự 56 vụ với 79 đối tượng. Xử phạt hành chính 750 trường hợp với số tiền trên 6,5 tỷ đồng. Xử lý tịch thu trên 4,8 triệu gói thuốc lá ngoại.

Ông Nguyễn Trung Bính, Phó Chi cục trưởng Chi cục QLTT TP.HCM cho biết, trong 9 tháng đầu năm 2016, các lực lượng chức năng trên địa bàn thành phố đã phát hiện, bắt giữ 745.399 gói thuốc lá nhập lậu. Trong đó, lực lượng QLTT đã phát hiện, bắt giữ 796 vụ với gần 261.000 gói thuốc lá; thu giữ 308 xe gắn máy, 4 ô tô và 3 vỏ lãi. Lực lượng QLTT TP.HCM đã chuyển cơ quan điều tra khởi tố hình sự 8 vụ với 36 đối tượng.

Tuy nhiên, theo các lực lượng chức năng, so với lượng thuốc lá lậu tuồn vào nội địa, kết quả bắt giữ, xử lý hiện vẫn còn khá khiêm tốn. Trong đó, tỷ lệ xử lý hình sự các đối tượng buôn lậu còn rất ít, chưa đến 1% trên tổng số vụ bị bắt giữ hàng năm.

Để công tác chống buôn lậu thuốc lá hiệu quả, các đại biểu kiến nghị cần sớm ban hành văn bản hướng dẫn xác định thế nào là số lượng lớn, rất lớn, đặc biệt lớn để làm tình tiết định khung hình phạt phù hợp theo Nghị định 124/2015/NĐ-CP ngày 19-11-2015 sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 185/2013/NĐ-CP ngày 15-11-2013 của Chính phủ là từ 500 bao thuốc lá lậu trở lên khởi tố hình sự thay cho quy định là 1.500 bao trở lên. Vì hiện nay, khi chuyển hồ sơ vụ việc sang cơ quan tiến hành tố tụng thì lại bị vướng bởi quy định tại khoản 2 Điều 7 Thông tư liên tịch số 36/2012 ngày 18-4-2012 của Bộ Công Thương- Bộ Công an- Bộ Tư pháp-Bộ Y tế- Tòa án Nhân dân tối cao- Viện Kiểm sát nhân dân tối cao (quy định số lượng từ 1.500 bao đến dưới 4.500 bao mới là số lượng lớn), nên khó truy cứu trách nhiệm hình sự được.

Ngoài ra, để công tác chống buôn lậu thuốc lá hiệu quả, ông Võ Thiện Ngộ, Phó Chi cục trưởng Chi cục QLTT Long An kiến nghị xem xét cho bổ sung thêm biên chế lực lượng; trang bị bổ sung các điều kiện vật chất để phục vụ công tác chống lậu và nhất là phải bảo vệ an toàn về con người trong quá trình thực thi công vụ…