Sáng 24/11, Hội thảo "Thực trạng và định hướng kiến trúc đô thị và nông thôn miền Bắc Việt Nam" đã diễn ra tại Hà Nội. Hội thảo do Viện Kiến trúc Quốc gia tổ chức với sự góp mặt của nhiều KTS, nhà nghiên cứu uy tín trong lĩnh vực quy hoạch kiến trúc.

Thuc trang va dinh huong kien truc do thi, nong thon mien Bac Viet Nam - Anh 1

ThS.KTS Đặng Tiên Phong, Phó Viện trưởng Viện Kiến trúc Quốc gia trình bày báo cáo đề dẫn Hội thảo.

Báo cáo đề dẫn tại Hội thảo, ông Đặng Tiên Phong, Phó Viện trưởng Viện Kiến trúc Quốc gia nêu quan điểm: Phạm vi khu vực miền Bắc được đề cập tại Hội thảo chia thành 3 khu vực địa lý, gồm 25 tỉnh thành: Tây Bắc bộ, Đông Bắc bộ, Đồng bằng sông Hồng, với số lượng đô thị tương đối lớn, ngoài chức năng là trung tâm chính trị, văn hóa các cấp còn có chức năng đặc thù theo đặc điểm phát triển kinh tế - xã hội.

Miền Bắc là nơi xuất hiện đô thị sớm nhất cả nước, trải qua các thời kỳ phát triển đã để lại những lớp không gian, tổng hòa những dấu ấn của các giai đoạn phong kiến, Pháp thuộc, thời kỳ xây dựng CNXH, thời kỳ đổi mới...

Tuy nhiên, bên cạnh những thành tựu, đô thị miền Bắc vẫn tồn tại những bất cập và có biểu hiện của sự phát triển không bền vững: Quỹ di sản trong khu phố cổ, phố Pháp đang bị mai một, xuống cấp nghiêm trọng; các tuyến phố hiện hữu được hình thành trong quá trình đô thị hóa những thiếu quản lý, tạo ra các diện mạo manh mún, thiếu quy hoạch định hướng...; các khu nhà ở của nhân dân tự xây và bộ phận nhà ở nông thôn tại một số tuyến đường mới mở, khu ngoại thành, khu giãn dân... để lại bộ mặt đô thị khá lộn xộn; kiến trúc thiếu các sắc thái riêng và chưa toát lên được tính chất của đô thị...

Trên cơ sở đó, Viện Kiến trúc Quốc gia mong muốn các đại biểu tập trung thảo luận một số vấn đề: Đổi mới trong phương pháp quy hoạch đô thị, các giải pháp bảo tồn quỹ di sản đô thị, các giải pháp chỉnh trang các tuyến phố hiện hữu, xây dựng định hướng cảnh quan kiến các đô thị tạo bản sắc và đặc trưng riêng, nghiên cứu và ứng dụng các xu hướng kiến trúc hiện đại... và một số vấn đề khác.

Tại Hội thảo, các KTS, nhà nghiên cứu, quản lý trong lĩnh vực quy hoạch kiến trúc đã thảo luận nhiều ý kiến.

GS.TS.KTS Hoàng Đạo Kính thảo luận về công tác duy trì các di sản đô thị trong các thành phố cũ. Theo GS, cần làm rõ các khái niệm "tài sản đô thị" và "di sản đô thị"; những mối đe dọa đối với việc duy trì cân bằng các di sản đô thị, tính khả thi của bảo tồn các di sản đô thị trong phát triển các thành phố...

GS Hoàng Đạo Kính nhận định hiện quỹ di sản đô thị đang bị bóp méo, xuống cấp vì vấn nạn xây phá tỉa, xây cấy, nặng nề nhất là khu phố Tây...; lõi trung tâm cũ đang bị lọt thõm trong sự phát triển lan tỏa của các thành phố. Trong bối cảnh đó, theo GS Hoàng Đạo Kính, cần có những quy chế phù hợp trong duy trì các di sản, thực tế hiện nay chúng ta chưa có những giải pháp mang tính chất chính sách...

Còn khu vực nông thôn, chúng ta có phần hơi cực đoan với di sản kiến trúc nông thôn. Đối với người Việt, làng và phố là hai cấu trúc khá hoàn thiện do vậy cần có tư duy giữ gìn, phát huy phù hợp.

Thuc trang va dinh huong kien truc do thi, nong thon mien Bac Viet Nam - Anh 2

GS.TS.KTS Hoàng Đạo Kính với phần tham luận về công tác duy trì các di sản đô thị trong các thành phố cũ.

Tiếp nối phần thảo luận của GS.TS.KTS Hoàng Đạo Kính là ý kiến của TS.KTS Trần Thanh Bình, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu thiết kế trường học - về vấn đề xu hướng thiết kế trường học ở đô thị và nông thôn miền Bắc Việt Nam giai đoạn hiện nay. Theo KTS Trần Thanh Bình, kiến trúc trường học đương đại đang là một bài toàn khó đối với các nhà chuyên môn.

Các trường hiện xây dựng mới, đồng bộ còn ít; chủ yếu là dạng phòng học, nhà học, hầu như mới chỉ đáp ứng được mục tiêu chương trình kiên cố hóa trường lớp học... Vấn đề này chưa được quan tâm đúng mức; còn có khoảng cách lớn trong đầu tư cho vấn đề này giữa thành thị và nông thôn...

Theo KTS Trần Thanh Bình, 5 bài toán của kiến trúc trường học cần đảm bảo hiên nay gồm: tính bản sắc, tính công năng, tính cộng đồng, tính liên thông và tính hòa hợp với thiên nhiên...

Sau đó, TS.KTS Lê Thị Bích Thuận (Tổng Hội Xây dựng Việt Nam), trình bày vấn đề xây dựng chợ tại đô thị và nông thôn. Trong xu thế đô thị hóa, các chợ dân sinh ngày càng bị thu hẹp, các chợ hiện có thì gặp nhiều vấn đề như: phân bố chưa hợp lý; phát triển ồ ạt các siêu thị nhưng lại thiếu quan tâm đến các chợ truyền thống; kiến trúc cũ kỹ lạc hậu, mặt bằng chật chội, thiếu không gian giao lưu... Hiện có 3 loại hình chợ: đầu mối, chợ dân sinh, chợ tạm... cần có quy hoạch, quản lý hoạt động chặt chẽ.

Các đại biểu cũng dành thời gian thảo luận, làm rõ thêm một số vấn đề khác.

Thuc trang va dinh huong kien truc do thi, nong thon mien Bac Viet Nam - Anh 3

Các đại biểu dự Hội thảo.

Kết luận hội thảo, KTS Đặng Tiên Phong đánh giá cao các ý kiến thảo luận, từ các ý kiến có tầm vĩ mô đến các ý kiến cụ thể, các ý kiến tranh luận rút ra ý kiến khái quát là cần xác định bản sắc trong định hướng kiến trúc đô thị và nông thôn Việt Nam, đó là bản sắc cho một loại hình mới, trân trọng những điều của quá khứ, học tập những nét tích cực để tạo ra bản sắc trong nền kiến trúc hiện đại; đồng thời cần đảm bảo các yếu tố tối thiểu cho phát triển bền vững...

Đỗ Đông