Sau gần 20 năm phát triển, thị trường chứng khoán Việt Nam (TTCKVN) mới chỉ có khoảng 1,65 triệu tài khoản nhà đầu tư đang hoạt động. Qua đó cho thấy, chứng khoán vẫn chưa thực sự trở thành một kênh đầu tư phổ biến. Điều này có một phần nguyên nhân rất lớn từ chính chất lượng hàng hóa trên thị trường.

Thuc day su minh bach tren thi truong chung khoan - Anh 1

Giao dịch tại Công ty Chứng khoán Maybank KimEng . (Ảnh: N.H)

Một chuyên gia chứng khoán tại TP.HCM cho biết, hiện trên TTCKVN vẫn tồn tại khá nhiều các công ty niêm yết có xu hướng làm ăn “chụp giựt”, với các chiêu trò ngày càng tinh vi. Vị chuyên gia này nhận định, so với cách đây 10 năm, mức tăng của giá trị vốn hóa trên thị trường chưa tương xứng với mức tăng số lượng cổ phiếu. Theo đó, tỷ trọng đóng góp vào thị trường chủ yếu chỉ đến từ một số cổ phiếu vốn hóa lớn. Giới phân tích đánh giá, niềm tin của nhà đầu tư hiện đã giảm sút rất nhiều. Lực bán ròng mạnh nhất từ trước đến nay của nhà đầu tư nước ngoài trong 2 tháng qua là biểu hiện rõ rệt nhất của điều này. Điển hình như trường hợp cổ phiếu HAG của Công ty CP Hoàng Anh Gia Lai, hiện giá của HAG đã rơi xuống mức thấp nhất trong lịch sử, nhưng trong mỗi phiên giao dịch, lực bán ra của mã này vẫn rất cao. Việc chấp nhận bán lỗ của nhà đầu tư đã cho thấy hiện không còn chút kỳ vọng nào dành cho HAG ở thời điểm hiện tại. Điều đáng buồn hơn là HAG không phải là trường hợp duy nhất trên TTCKVN hiện nay.

Ông Huỳnh Anh Tuấn, Giám đốc Công ty Chứng khoán SJC đánh giá, thời gian qua, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã có nhiều giải pháp nhằm tăng minh bạch của các công ty niêm yết như các hoạt động đào tạo, các quy định về công bố thông tin, khuyến khích công bố thông tin bằng tiếng Anh… Tuy nhiên, đến nay vấn đề minh bạch trên thị trường còn rất nhiều vấn đề phải băn khoăn. Theo ông Tuấn, hiện TTCKVN đang tồn tại quá nhiều DN dưới mệnh giá. Điều này cho thấy các DN chưa làm tốt việc minh bạch thông tin và chưa tạo dựng được niềm tin với nhà đầu tư. Theo đó, nhiều DN phát hành khối lượng lớn cổ phiếu chỉ trong thời gian ngắn trong khi mức độ pha loãng thấp, hoặc sử dụng đòn bẩy tài chính quá lớn gây tâm lý lo ngại rủi ro cho nhà đầu tư… Cùng với đó, tình trạng làm giá cũng xảy ra khá phổ biến. Do đó, để có thể nâng cao khả năng bảo vệ nhà đầu tư, bên cạnh các hoạt động giám sát, xử phạt, các cơ quan quản lý cần đưa ra những cảnh báo kịp thời cho nhà đầu tư.

Theo Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE), thời gian qua, các DN niêm yết đã có bước trưởng thành rõ rệt về minh bạch thông tin và đã góp phần không nhỏ trong văn hóa minh bạch trong nền kinh tế. Tuy là một sự tiến bộ rõ rệt so với chính mình, nhưng nếu so với mặt bằng chung của quốc tế thì các DN niêm yết vẫn còn một khoảng cách khá xa để đạt được chuẩn mực chung. Minh bạch là khái niệm rất đơn giản nhưng việc thực thi các chuẩn mực về minh bạch đòi hỏi sự quyết tâm và giải pháp đồng bộ từ cơ quan quản lý đến các DN. Cụ thể, sự minh bạch của DN cần xuất phát từ nhận thức và lan tỏa ra các mặt trong quản trị DN như minh bạch trong báo cáo tài chính, bình đẳng giữa các cổ đông và minh bạch trong công tác công bố thông tin. Chính sự minh bạch này mới tạo giá trị cốt lõi và phát triển bền vững để thu hút vốn một cách hiệu quả, từ đó mới tạo sự ổn định và gây dựng niềm tin cho các nhà đầu tư trong và ngoài nước.

Do đó, nhằm thúc đẩy mạnh mẽ sự minh bạch trên TTCK, HOSE cho biết thời gian tới sẽ tiếp tục tham mưu cho các cơ quan quản lý trong việc hoàn thiện khung pháp lý vì đây là giải pháp cơ bản, trọng tâm vừa để tái cấu trúc vừa để nâng cao tính minh bạch trong các DN. Cụ thể, Nghị định 60/2015/NĐ-CP đã thể chế hóa và đẩy nhanh công tác đăng ký giao dịch, niêm yết các DN cổ phần hóa và công ty đại chúng trên TTCK và Thông tư 155/2015/TT-BTC hướng dẫn công bố thông tin trên TTCK đã mở rộng đối tượng, lĩnh vực phải công bố thông tin, khuyến khích công ty đại chúng thực hiện công bố thông tin bằng tiếng Anh. Ngoài ra, Nghị định về quản trị công ty áp dụng cho các công ty đại chúng do UBCKNN chủ trì dự thảo chuẩn bị được ban hành sẽ đề cao vai trò và trách nhiệm của DN trong việc minh bạch quản trị, trách nhiệm đối với môi trường và xã hội.

Song song đó, vấn đề nâng cao chất lượng quản trị công ty để nâng cao chất lượng hàng hóa niêm yết luôn được HOSE chú trọng. Giải thưởng báo cáo thường niên tốt nhất và báo cáo phát triển bền vững nhằm vinh danh các công ty niêm yết do HOSE tiên phong khởi xướng đến nay đã tiếp nối thực hiện đến năm thứ 9. Nhận thức của DN và nhà đầu tư về tính minh bạch và quản trị đã dần thay đổi tích cực nhờ vào các chuỗi hội thảo, chương trình huấn luyện hàng năm do HOSE tổ chức dành cho công ty niêm yết và thành viên thị trường.

Hiện HOSE cũng đang nghiên cứu xây dựng Chỉ số phát triển bền vững nhằm cung cấp chỉ báo về phát triển bền vững của các DN niêm yết. Bám sát các quy định hiện hành và hướng đến quy chuẩn quốc tế, bộ tiêu chí đánh giá phát triển bền vững sẽ là kim chỉ nam cho các DN niêm yết đánh giá khả năng quản trị, tác động về môi trường, xã hội và cũng là công cụ hữu ích để so sánh với các DN cùng ngành trong và ngoài nước. HOSE đang triển khai xây dựng báo cáo phát triển bền vững cho năm tài chính 2016 mang tính định hướng cho TTCKVN.

Ông Huỳnh Anh Tuấn, Tổng giám đốc Công ty Chứng khoán SJC:

Thị trường chứng khoán Việt Nam hiện có quá nhiều thông tin được công bố lặp đi lặp lại như việc cổ phần hóa DN Nhà nước, hoạt động thoái vốn của SCIC… trong khi tiến độ triển khai của những hoạt động này lại rất chậm chạp. Hiện tại, việc quy mô của TTCKVN còn thấp là rào cản rất lớn khiến các quỹ đầu tư nước ngoài chưa hào hứng tham gia thị trường. Do đó, Nhà nước cần thúc đẩy nhanh chóng việc thoái vốn để thu hút các quỹ đầu tư nước ngoài. Chỉ cần thu hút được 1 – 2 quỹ đầu tư lớn sẽ tạo ra một diện mạo khác cho TTCKVN, từ đó kích hoạt các dòng vốn lớn khác cùng tham gia thị trường. Nhiều quỹ đầu tư lớn đã chờ đợi thông tin từ các hoạt động này trong một thời gian dài, nếu Việt Nam không xúc tiến nhanh, rất có thể dòng vốn này sẽ chảy sang các thị trường lân cận như Singapore, Thái Lan…

Công ty chứng khoán Bảo Việt:

Theo đánh giá của MSCI, TTCKVN hiện đang được xếp hạng ở nhóm các thị trường sơ khai cùng với các nước như Argentina, Sri Lanka và Bangladesh... Các TTCK toàn cầu được MSCI xếp hạng theo 4 nhóm gồm thị trường phát triển, thị trường mới nổi, thị trường sơ khai và thị trường đơn lập. Việc thay đổi thứ hạng có thể khiến TTCK các nước có biến động mạnh do tác động trực tiếp đến dòng vốn của nhà đầu tư ngoại chảy vào thị trường. TTCK Việt Nam có triển vọng được nâng hạng lên thị trường mới nổi. Tuy nhiên quá trình xem xét nâng hạng khả năng sẽ kéo dài và còn khá nhiều vấn đề TTCK Việt Nam cần nỗ lực khắc phục để được MSCI chấp thuận. Trong 2-3 năm tới, nếu đạt được các bước tiến cụ thể, có thể kỳ vọng MSCI sẽ đưa Việt Nam vào danh sách xem xét. Kịch bản này nếu xảy ra sẽ kích hoạt dòng vốn đầu tư gián tiếp tăng cường giải ngân vào TTCK Việt Nam và đẩy mặt bằng giá (P/E) của thị trường Việt Nam ngang bằng với thị trường các nước mới nổi trong khu vực (hiện đang bị chiết khấu khá sâu).

N.H (ghi)

Khải Kỳ