GD&TĐ - Thư viện là một thiết chế văn hóa có nhiệm vụ rất quan trọng trong việc sưu tầm, thu thập, lưu trữ, bảo quản lâu dài các xuất bản phẩm nhằm phục vụ việc đọc và học tập suốt đời của người dân.

Thu vien cong cong: Can nhieu hon su ket noi - Anh 1

Việc duy trì và phát triển hệ thống thư viện công cộng đã và đang đóng một vai trò đặc biệt quan trọng trong sự phát triển của văn hóa - xã hội. Tuy nhiên, sự nghèo nàn về cơ sở vật chất, trang thiết bị, hệ thống sách báo là những lý do khiến người dân xa lánh thiết chế công cộng.

Sức sống của thư viện cộng đồng

Những năm gần đây, hoạt động của hệ thống thư viện công cộng nước ta đã có những bước phát triển vững chắc cả về số lượng và chất lượng.

Mạng lưới thư viện công cộng được mở rộng từ Trung ương đến các tỉnh, thành phố, quận, huyện, xã phường... nhanh chóng lan tỏa và bước đầu phát huy hiệu quả.

Điển hình là Thư viện cộng đồng thị xã Kỳ Anh (Hà Tĩnh) mới khánh thành và đi vào hoạt động nhưng đã thu hút đông đảo người dân và các em học sinh trên địa bàn đến đọc sách, báo, tìm hiểu, trau dồi thêm kiến thức. Đây thực sự là điểm đến hấp dẫn của bạn đọc ở Kỳ Anh.

Một thư viện hoạt động theo phương thức xã hội hóa đang tạo được sự chú ý là Thư viện Sách 100. Được thành lập từ tháng 7/2013 trang web http://sách100.vn và Facebook bắt đầu đi vào hoạt động, đến nay Thư viện Sách 100 đã có ba điểm đặt sách tại Hà Nội, Đà Nẵng và TPHCM với gần 1.000 đầu sách. Website của thư viện này đã có 450 thành viên.

Có thể kể đến Thư viện xanh ở phường Long Thuận (quận 9) là mô hình thư viện xã hội hóa đầu tiên ở TPHCM. Được khánh thành vào cuối tháng 5/2011, hiện có khoảng 5.000 đầu sách và trở thành thư viện vệ tinh của Thư viện Khoa học tổng hợp TPHCM.

Một trong những tư liệu được chú ý của Thư viện xanh là bộ sưu tập 500 phim kinh điển của điện ảnh thế giới gồm các thể loại: Hoạt hình, phiêu lưu, giáo dục, tâm lý, khoa học viễn tưởng và những bộ phim đoạt giải Oscar.

Trước đây thư viện cộng đồng thường được xem là kho sách, toàn sách cũ, ngày nay thư viện cộng đồng đã được khẳng định là nguồn tài nguyên và nếu được khai thác đúng mức, nguồn tài nguyên này cung cấp nguồn năng lượng thiết yếu làm tăng trưởng tri thức của độc giả, góp phần thăng tiến xã hội một cách toàn diện.

Tuy nhiên, trước sự xuất hiện ồ ạt của các loại hình giải trí và các phương tiện thông tin, nghe nhìn hiện đại đã ảnh hưởng không nhỏ đến văn hóa đọc của nhân dân và hoạt động của thư viện.

Tìm đường vượt khó

Theo thống kê của Vụ Thư viện (Bộ VH-TT&DL), hiện cả nước có một Thư viện Quốc gia, 63 thư viện cấp tỉnh, thành và hàng nghìn thư viện - tủ sách cấp xã và cơ sở.

Gần 400 thư viện các trường đại học hoặc tương đương, khoảng 26.000 thư viện trường phổ thông các cấp, hơn 100 thư viện các cơ quan Nhà nước và khoảng trên 90 thư viện tư nhân có phục vụ cộng đồng.

Trong số này, nhiều thư viện cấp tỉnh chưa có trụ sở độc lập như: Hòa Bình, Hà Nam, Bắc Kạn, Lào Cai… nên phải ghép chung với đơn vị khác. Hệ thống thư viện công cộng, đặc biệt là thư viện cấp quận, huyện gặp khó khăn kéo dài về cơ sở vật chất, phần lớn là nhà cấp 4 chật chội, thậm chí bị ghép chung không đảm bảo về diện tích kho, không gian phục vụ bạn đọc…

Mạng lưới thư viện trong các trường phổ thông cũng không đạt chuẩn về cơ sở vật chất và trang thiết bị. Đó là chưa kể đến những khó khăn về kinh phí hoạt động, đội ngũ nhân lực, trình độ chuyên môn… khiến phần lớn hệ thống thư viện gần như chỉ hoạt động cầm chừng, thiếu sức thu hút bạn đọc.

Theo bà Vũ Dương Thúy Ngà, Vụ trưởng Vụ Thư viện cho biết, sắp tới nếu có xây dựng dự thảo luật, Vụ Thư viện sẽ tiếp tục tổ chức lấy ý kiến của các bộ, ngành Trung ương và địa phương trong cả nước để có cơ sở điều chỉnh những bất cập, hạn chế trong pháp luật hiện hành.

Trong điều kiện chưa xây dựng dự thảo luật, sẽ có văn bản hướng dẫn cụ thể để tháo gỡ những khó khăn trước mắt, tạo thuận lợi cho hệ thống thư viện hoạt động và đáp ứng nhu cầu của cộng đồng.

Mục tiêu trong Chiến lược phát triển văn hóa đến năm 2020 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt là cần tập trung đầu tư cho các thư viện theo lối “mở” cả về thư viện điện tử lẫn thư viện sách truyền thống trao tay để hướng tới một xã hội phát triển, giàu tri thức.

Bên cạnh đó, chú trọng phát triển thư viện trong các trường phổ thông nhằm xây dựng, hình thành thói quen đọc cho trẻ em ngay từ lúc biết đọc để góp phần xây dựng “thế hệ đọc tương lai”.

Theo thống kê của Vụ Thư viện, tỷ lệ người dân Việt Nam hiện nay sử dụng thư viện công cộng đạt 564.133 người, tức là chiếm chưa tới 0,1% trong tổng số 92 triệu dân. Nếu không có những cải thiện “làm sống lại” hoạt động thư viện thì khó trách được vì sao văn hóa đọc của người Việt ngày càng mai một.