Kết quả kiểm tra của Tổ công tác của Thủ tướng Chính phủ tại Bộ Y tế về các nhiệm vụ mà Chính phủ giao đã cho thấy, Bộ Y tế có 3 nhiệm vụ đến nay quá hạn chưa được hoàn thành, đều liên quan đến các thủ tục trong kiểm tra chuyên ngành với hàng hóa xuất nhập khẩu và đều thuộc lĩnh vực quản lý của Cục An toàn thực phẩm (ATTP)

Các thủ tục kiểm tra chuyên ngành với hàng hóa xuất nhập khẩu đang là vấn đề được Chính phủ đặc biệt quan tâm. Vì thế, Nghị quyết 19 của Chính phủ đã yêu cầu phải giảm tỷ lệ lô hàng bị kiểm tra chuyên ngành xuống còn 15% vào cuối năm 2016. Về tỷ lệ kiểm tra, cần giảm xuống ngang mức thế giới; đối với hàng hóa xuất khẩu, phấn đấu thấp hơn mức thế giới.

Trước đó, tại một buổi làm việc của Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam, Thứ trưởng Bộ Tài chính Đỗ Hoàng Anh Tuấn cho biết tỉ lệ các lô hàng xuất nhập khẩu ở Việt Nam bị kiểm tra cao gấp 2,5 lần các quốc gia trong TPP và gấp 3 lần EU. Điều đáng nói là các thủ tục kiểm tra chuyên ngành với hàng hóa xuất nhập khẩu không chỉ gây tốn kém cho doanh nghiệp, khi nhiều thủ tục không cần thiết, mà kết quả kiểm tra rất thấp, phát hiện vi phạm không đang kể, nên thực sự là rào cản cho phát triển kinh tế.

Trong khi đó, kết quả kiểm tra của Tổ công tác của Thủ tướng Chính phủ tại Bộ Y tế về các nhiệm vụ mà Chính phủ giao đã cho thấy, Bộ Y tế có 3 nhiệm vụ đến nay quá hạn chưa được hoàn thành, đều liên quan đến các thủ tục trong kiểm tra chuyên ngành với hàng hóa xuất nhập khẩu và đều thuộc lĩnh vực quản lý của Cục ATTP.

'Thu tuc cong bo hop quy tai Cuc An toan thuc phamcon phuc tap' - Anh 1

Đơn giản thủ tục xuất nhập khẩu góp phần phát triển kinh tế xã hội (ảnh: internet)

Đó là sửa đổi quy định để miễn kiểm tra, miễn ghi nhãn phụ tiếng Việt với thực phẩm, nguyên liệu… nhập khẩu chỉ để sản xuất, gia công hàng xuất khẩu; cải cách công tác kiểm tra chuyên ngành với hàng hóa xuất nhập khẩu; sửa đổi, bổ sung Thông tư số 19 năm 2012 về thủ tục công bố hợp quy và công bố phù hợp quy định an ATTP.

Đại diện Cục ATTP giải thích về việc chưa hoàn thành nhiệm vụ sửa đổi quy định để miễn kiểm tra, miễn ghi nhãn phụ tiếng Việt với thực phẩm, nguyên liệu… nhập khẩu chỉ để sản xuất, gia công hàng xuất khẩu, là sau khi Bộ Y tế làm việc với các Bộ NN&PTNT, Bộ Công Thương thì thấy Nghị định 38 không cho phép miễn.

Do đó, các Bộ đã thống nhất trong khi chờ sửa Luật ATTP và Nghị định 38, ngay trong tuần tới sẽ trình Chính phủ cho phép miễn. Tuy nhiên, Tổ công tác của Thủ tướng cho rằng Nghị quyết của Chính phủ đã cho phép các Bộ được quyền hướng dẫn. Hơn nữa, nhiệm vụ này không trái Luật, cũng không vướng Nghị định 38, vì Luật và Nghị định không quy định rõ, nên mới đưa vào Nghị quyết 19 của Chính phủ.

Cục ATTP cũng cho biết Thông tư 19 đã có quy định cho phép những trường hợp thay đổi kích cỡ vật liệu bao gói thì doanh nghiệp không cần phải công bố lại về việc sửa đổi, do đó không cần bổ sung Thông tư số 19 năm 2012 về các thủ tục công bố hợp quy và công bố phù hợp quy định ATTP trong trường hợp sản phẩm chỉ thay đổi về kích cỡ vật liệu bao gói.

Về việc này, Tổ Công tác đã phản bác rằng, nếu thực sự thấy nhiệm vụ Chính phủ giao là không cần thiết khi đã có Thông tư hướng dẫn rồi, Bộ Y tế phải báo cáo lại Chính phủ, thay vì để Chính phủ giao nhiệm vụ này trong 2 năm liền, năm 2015 và 2016, và như vậy đã quá hạn hơn một năm mà vẫn không hoàn thành.

Với nhiệm vụ cải cách công tác kiểm tra chuyên ngành với hàng hóa xuất nhập khẩu, theo Cục ATTP, hiện Bộ Y tế đã ban hành mã số HS với 864 dòng sản phẩm thuộc phạm vi quản lý, chỉ còn 12 dòng sản phẩm chưa thể ban hành vì quá phức tạp, dù đã có nhiều cuộc họp với bên hải quan. Mặc dù vậy, Bộ Y tế đã thống nhất với hải quan sẽ xử lý theo hướng: khi hàng về tới cảng, doanh nghiệp sẽ tự khai báo, tự chịu trách nhiệm để hải quan áp mã.

Để “trả nợ” 3 nhiệm vụ còn với Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến cho biết Bộ Y tế sẽ khẩn trương hoàn thành trước ngày 5-11.

Theo Tổ công tác của Thủ tướng Chính phủ, thời gian qua, Bộ Y tế đã có những thay đổi về thủ tục quản lý chuyên ngành đối với thực phẩm nhập khẩu, như Thông tư 52/2015/TT-BYT đã sửa đổi thủ tục 2 bước thành thủ tục 1 bước.

Tuy vậy, vẫn còn nhiều bất cập trong quản lý chuyên ngành thuộc trách nhiệm của Bộ Y tế cần giải quyết, như danh mục hàng hóa kèm mã HS chưa được ban hành đầy đủ, gây khó khăn cho doanh nghiệp và cơ quan hải quan. Nhiều doanh nghiệp phản ánh thủ tục công bố hợp quy tại Cục ATTP rất phức tạp, không minh bạch, thời gian kéo dài hàng tháng, có khi tới vài tháng và thường phải tốn chi phí không chính thức.

Đặc biệt, Luật ATTP quy định “Thực phẩm, phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến thực phẩm, dụng cụ, vật liệu bao gói, chứa đựng thực phẩm nhập khẩu phải được cấp Thông báo kết quả xác nhận thực phẩm đạt yêu cầu nhập khẩu đối với từng lô hàng của các cơ quan kiểm tra được chỉ định”, nghĩa là 100% lô hàng thuộc các nhóm hàng trên đều phải thực hiện kiểm tra ATTP mà không được áp dụng nguyên tắc quản lý rủi ro.

Vì thế, Tổ công tác đã đề nghị Bộ Y tế cần có ngay các biện pháp giải quyết triệt để các vướng mắc của doanh nghiệp, thực hiện đúng quy định tại Điều 3 Nghị định 38/2012/NĐ-CP tức là không áp dụng quy định công bố hợp quy và công bố phù hợp quy định ATTP đối với các nguyên liệu nhập khẩu để gia công, chế biến hàng xuất khẩu, vốn cũng là yêu cầu đã được chỉ ra tại Nghị quyết 19 của Chính phủ.

Bên cạnh đó, Bộ Y tế cần kiến nghị sửa đổi Luật ATTP theo nguyên tắc cải cách thủ tục quản lý chuyên ngành đã đề ra tại Nghị quyết 19 và cam kết tại TPP và các hiệp định FTA. Theo đó, áp dụng nguyên tắc quản lý rủi ro, kiểm tra trên cơ sở đánh giá sự tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp thay cho việc kiểm tra từng lô hàng; phân loại mặt hàng cần kiểm tra trước thông quan, mặt hàng có thể kiểm tra sau thông quan.

Thanh Hằng