Hai nhà điêu khắc Nguyễn Sang - Kim Thanh (hội viên Hội Mỹ thuật TP.HCM) hơn 12 năm nay tự tìm tòi phác thảo, đúc tượng cho gần 500 danh nhân và những người nổi tiếng để triển lãm, tặng các trường học, nhà lưu niệm...

Thu choi doc dao: Vo chong dieu khac gia tac tuong dem tang - Anh 1

Hàng trăm bức tượng đang thiếu chỗ bảo quản

Mọi việc bắt đầu khi ông bà Nguyễn Sang - Kim Thanh đến thăm Bảo tàng Quang Trung (Bình Định). Nhìn bức phù điêu của một ông vua rất giỏi giang về quân sự mà chưa có tượng, cặp vợ chồng điêu khắc gia thấy… chạnh lòng. Về nhà, bà Kim Thanh cùng chồng bắt tay vào sáng tác tượng vua Quang Trung từ các tư liệu lịch sử để lại. Thành công ngoài sức tưởng tượng, ông bà hào hứng thực hiện bộ sưu tập về các bậc danh nhân khác.

Tính đến nay, có lẽ ông bà là hai điêu khắc gia có số lượng tượng danh nhân nhiều nhất VN, với gần 500 người nổi tiếng đủ các lĩnh vực: lãnh tụ, danh nhân văn hóa, tướng lĩnh, văn nghệ sĩ như: Hàm Nghi, Nguyễn Trãi, Nguyễn Du, Nguyễn Đình Chiểu, Nguyễn Trung Trực, Hồ Chí Minh, Lê Duẩn, Võ Nguyên Giáp, Phan Kế Bính, Trương Vĩnh Ký, Nguyễn Văn Linh, Võ Văn Kiệt, Đào Tấn, Trần Văn Giàu, Phạm Ngọc Thạch, Văn Cao, Trịnh Công Sơn, Hữu Loan, Bùi Giáng, Sơn Nam, Tô Hoài, Trần Văn Khê, Hà Thị Cầu…; tượng các nữ danh tướng và anh hùng lực lượng vũ trang: Nguyễn Thị Định, Võ Thị Sáu, Tạ Thị Kiều, Hồ Thị Bi, Nguyễn Thị Hạnh, Nguyễn Thị Rành…; tượng mẹ VN anh hùng: Trần Thị Gàn, Bùi Thị Mè, Trần Thị Viết, Nguyễn Thị Vĩnh, Lê Thị Lượng, Huỳnh Thị Phước, Nguyễn Thị Đợi, Nguyễn Thị Tráng...; tượng các nhà giáo: GS Hoàng Như Mai, GS Hoàng Tụy và tượng nhiều vĩ nhân thế giới: Picasso, Einstein, Beethoven, Mozart...

Nghề chơi cũng lắm công phu

Mỗi ngày, hai điêu khắc gia Nguyễn Sang và Kim Thanh bắt đầu công việc từ sáng sớm đến tối mịt. Hôm chúng tôi đến, ông bà đang sắp sửa hoàn thiện bức tượng Trần Hữu Trang sau 1 tháng ròng cật lực để chuẩn bị cho dịp khánh thành đền thờ của soạn giả cải lương đặt ở Tiền Giang. Cả hai cẩn thận, tỉ mỉ chỉnh sửa từng nét nhỏ trên cơ mặt, hai bên khóe mắt sao cho đôi mắt giống bức ảnh nhất. “Trong các tượng đã làm, tôi nhớ nhất là kỷ niệm với Đại tướng Võ Nguyên Giáp. May mắn được 3 lần gặp Đại tướng, mỗi lần như thế tôi đều chụp hình đủ các góc cạnh để làm tượng. Những lần mang các phác thảo ra Hà Nội, Đại tướng đều khen đẹp quá, cảm động lắm nhưng khi tượng đồng hoàn thành thì Đại tướng đã ra đi…”, điêu khắc gia Kim Thanh xúc động kể.

Đọc những tác phẩm của nghệ sĩ hài Mạc Can, bà Kim Thanh ngưỡng mộ nên mời nhà văn tới nhà làm tượng khiến Mạc Can rất bất ngờ. Ông bà còn bỏ tiền làm tượng đồng tặng GS Ngô Gia Hy, GS Trần Văn Khê, nghệ sĩ Hồ Kiểng..., đồng thời vận động các mạnh thường quân ủng hộ để hoàn thành nhiều tượng danh nhân tặng cho các trường: Nguyễn Trung Trực, Võ Thị Sáu, Nguyễn Thị Hạnh, Võ Văn Ngân (Long An), tượng BS Phạm Ngọc Thạch ở ĐH Y khoa Phạm Ngọc Thạch (TP.HCM)…

Nhà điêu khắc Nguyễn Sang tâm sự: “Qua sách báo, tôi thấy nhiều anh hùng dân tộc tài đức vẹn toàn, đi vào lòng dân nên rất thích. Vì vậy còn sức khỏe là vợ chồng tôi còn sáng tác. Tuy nhiên, kinh phí làm tượng rất tốn kém. Để có tiền đúc tượng danh nhân, vợ chồng tôi phải làm thêm nghề đúc tượng cho những ai có nhu cầu muốn báo hiếu cha mẹ, tặng thầy cô, bạn bè… Nhờ vậy, chúng tôi có kinh phí đúc được tượng đồng danh nhân để lưu giữ cho đời sau”.

Được biết trước đây, căn nhà số 824/45 Sư Vạn Hạnh, Q.10, TP.HCM của ông bà chưa cho thuê thì còn có chỗ đặt “vườn tượng” cho khách đến tham quan nhưng từ khi các con đi học xa chi phí tốn kém, ông bà cho thuê một phần căn nhà nên toàn bộ “vườn tượng” gần 500 bức phải “dời” về một góc nhỏ trong phòng khách chật chội, ẩm thấp làm ảnh hưởng đến chất lượng và tuổi thọ của các bức tượng theo thời gian.

“Nhiều lúc chúng tôi cảm thấy có lỗi khi các bức tượng quý phải đặt san sát nhau, dễ bị va chạm sứt mẻ, việc sửa chữa khá tốn kém. Một số nhân vật nổi tiếng thiếu các bệ đỡ hoặc chỗ không cao ráo trông chưa xứng tầm lắm. Vì vậy, chúng tôi mong muốn nhà nước tạo điều kiện cho một không gian để đặt các tác phẩm và tổ chức các đợt triển lãm cho mọi người cùng xem. Còn nhiều bức tượng đồng có giá từ 30 - 40 triệu đồng, chúng tôi muốn được tặng cho các tổ chức từ thiện - xã hội bán đấu giá để giúp đỡ người nghèo và học sinh có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn để phần nào giúp đời…”, vợ chồng nhà điêu khắc Kim Thanh ao ước.

Ông bà Nguyễn Sang - Kim Thanh đã có 5 cuộc triển lãm riêng tại Hà Nội, TP.HCM, quê hương Long An của ông bà và tham gia 70 triển lãm của nhiều đơn vị khác: Bảo tàng Mỹ thuật TP.HCM, Bảo tàng Lực lượng vũ trang Quân khu 7, Hội Mỹ thuật VN, Hội Mỹ thuật TP.HCM... Đến đâu, “cặp đôi” Nguyễn Sang - Kim Thanh cũng nhận sự quan tâm, thích thú của khán giả yêu mến. Chính GS Vũ Khiêu còn viết tặng ông bà câu đối: Tinh hoa tỏa xuống bàn tay ngọc/Thần sắc bừng lên bức tượng vàng.

Lê Công Sơn