Sau chương trình “Khi sự sống được sẻ chia” được phát sóng tuần qua, thêm nhiều lá đơn đăng ký hiến mô, tạng gửi đến Trung tâm Điều phối quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người.

Đây là tín hiệu mừng vì nhận thức về hiến mô, tạng đã từng bước thay đổi.

Nhiều bất cập

Chuyện chàng trai trẻ Nguyễn Trần An Khương – người đạp xe xuyên Việt vận động hiến tạng và chuyện về cô Lê Thị Thảo cùng con gái Bùi Thị Hòa tình nguyện mỗi người hiến một quả thận cho những người không quen biết đã làm lay động trái tim nhiều người. Sau 22 giờ, chương trình kết thúc mà vẫn có những người xếp hàng ngoài sảnh sân khấu chờ ký vào lá đơn tình nguyện hiến tạng sau chết não... Có thể nói, kể từ khi ca ghép thận đầu tiên ở Việt Nam thành công, bệnh nhân mắc các bệnh mãn tính, hiểm nghèo cần được ghép tạng đã có thêm cơ hội sống. Trình độ, kỹ thuật ghép tạng của Việt Nam cũng ngang tầm với các nước trong khu vực và thế giới. Thế nhưng, nhu cầu ghép mô, tạng thì lớn mà quy mô cung cấp lại rất nhỏ. Một trong những nguyên nhân chính là chế độ chăm sóc y tế cho người sau hiến tạng còn nhiều bất cập.

Thoa long nguoi cho, am tinh nguoi nhan - Anh 1

Một ca ghép tạng tại Bệnh viện Quân y 103. Ảnh: Diệu Ngân

Theo BS Nguyễn Hoàng Phúc – Phó Giám đốc Trung tâm Điều phối quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người (Bộ Y tế), Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác hiện nay không quy định kinh phí cho chăm sóc, phục hồi sức khỏe miễn phí đối với người đã hiến mô, tạng tại cơ sở y tế cũng như khám sức khỏe định kỳ miễn phí lấy từ đâu (từ ngân sách Nhà nước hay từ quỹ bảo hiểm y tế (BHYT). Mặt khác, Luật BHYT cũng không có nội dung nào quy định về thanh toán chi phí cho việc chăm sóc, phục hồi sức khỏe miễn phí ngay sau khi hiến cũng như khám sức khỏe định kỳ miễn phí đối với người đã hiến mô, tạng. Do đó, từ 1/7/2007 đến nay, quyền và lợi ích chính đáng của người đã hiến tạng khi còn sống vẫn chưa được thực hiện. Ngoài ra, để có thể hiến mô, tạng từ người còn sống hay người đã chết não đều phải trải qua hàng loạt xét nghiệm nghiêm ngặt với chi phí cao nhưng chi phí này lại do người tình nguyện hiến chi trả. Đây là những bất cập cần sớm được tháo gỡ để có thể khuyến khích mọi người đăng ký hiến mô, tạng.

Bảo đảm quyền lợi cho người hiến tạng

Trước những bất cập trên, BS Phúc cho rằng, để tăng số người hiến mô, tạng và góp phần chống lại hiện tượng mua bán nội tạng gây bất ổn cho xã hội, cần có quy định tôn vinh xứng đáng nghĩa cử cao đẹp, bảo đảm quyền lợi của người đã hiến mô, tạng khi còn sống hoặc sau khi chết, chết não. Bác sĩ Phúc kiến nghị, đối với người hiến mô, tạng khi còn sống bất kể người hiến tặng là người thân cùng huyết thống hoặc người vô danh, cần được ngân sách Nhà nước thanh toán toàn bộ chi phí khám sàng lọc, tư vấn, xét nghiệm, chi phí mổ lấy mô, tạng và chi phí chăm sóc sức khỏe ngay sau khi hiến và chi phí khám sức khỏe định kỳ. Nếu có thể, những đối tượng này nên được cấp thẻ BHYT miễn phí kể từ sau ngày hiến với những chế độ ưu đãi đặc thù riêng trong khám, chữa bệnh sau này.

Đối với người hiến mô, tạng sau khi chết, chết não cần được miễn phí chi phí khám, chữa bệnh tại cơ sở y tế trước khi chết não và hiến tạng. Được hỗ trợ vận chuyển thi thể về địa phương và chi phí mai táng. Bố mẹ hoặc con của người hiến nên được cấp thẻ BHYT miễn phí suốt đời kể từ sau ngày hiến. Tuy nhiên, theo BS Phúc, điều cốt lõi để phong trào hiến tạng mô, tạng lớn rộng, song song với việc thay đổi các cơ chế chính sách cần phải đẩy mạnh công tác truyền thông.