Giải ngân vốn ODA không đồng bộ giữa các bộ, ngành, gây chậm trễ có thể khiến vốn ODA tăng thêm 50% so với dự toán.

Thieu dong bo trong giai ngan, du an ODA “cong” them 50% chi phi - Anh 1

Tại Hội nghị thúc đẩy giải ngân vốn Viện trợ phát triển chính thức (ODA) và vốn vay ưu đãi được tổ chức chiều ngày 18/10, ông Rustam Ishenaliev - Trưởng phòng quản lý dự án Văn phòng ADB tại Việt Nam - cho biết: ADB đã thực hiện nghiên cứu các tác động của chậm giải ngân vốn Viện trợ chính thức (ODA) đến các dự án và kế hoạch phát triển.

Trong đó, theo nghiên cứu mà ADB tiến hành năm 2013, chậm giải ngân làm tăng 17,6% chi phí mỗi năm. Trong đó, 6,5% do lạm phát giá các hạng mục chính (chưa kể chi phí tái định cư) và 11,1% chi phí do lợi ích của dự án bị mất. Ông Rustam Ishenaliev còn cho biết thêm: “Nếu kéo dài hơn 2 năm, số chi phí có thể lên 50% so với dự toán ban đầu do phát sinh thâm hụt tài chính”.

Thieu dong bo trong giai ngan, du an ODA “cong” them 50% chi phi - Anh 2

Dự án ODA kém hiệu quả nếu giải ngân chậm

Cho rằng tiến độ giải ngân như thế còn chậm, ông Rustam Ishenaliev nhấn mạnh: Đây là nguyên nhân khiến vốn ODA bị đội giá mà dự án có sử dụng vốn vay lại không phát huy hiệu quả kinh tế. Giải ngân chậm khiến dự án ODA chậm tiến độ, dẫn đến việc bội chi ngân sách. Số dư chưa giải ngân của các dự án ODA giai đoạn 2011-2015 của Việt Nam khoảng 22 tỷ USD.

Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư Nguyễn Thế Phương cũng cho biết: Tổng vốn ODA và vốn vay ưu đãi đã ký kết trong 9 tháng đầu năm 2016 đạt khoảng 4,9 tỷ USD, gấp 1,8 lần cùng kỳ năm ngoái 2015. Trong đó, nguyên nhân khiến vốn ODA và vốn vay ưu đãi tăng đột biến là một số khoản vay ODA của Nhật bị chậm (dự kiến ký kết trong tài khóa năm 2015 thì phải lùi sang tài khóa năm 2016).

Ước tính giải ngân vốn ODA và vốn vay ưu đãi 9 tháng đầu năm nay đạt 2.685 triệu USD, bằng 81,4% mức giải ngân cùng kỳ năm 2015. Kế hoạch năm nay giải ngân được 48.061,5 tỷ đồng. Ông Nguyễn Thế Phương dự đoán khả năng giải ngân năm ngay khó đạt như năm 2015. Trong khi đó, kể từ tháng 2/2015 đến nay, 34 dự án bị gián đoạn giải ngân vốn, trong đó ADB có 5 dự án bị ảnh hưởng; AFD có một dự án bị ảnh hưởng; JICA có 15 dự án bị ảnh hưởng nghiêm trọng...

Theo Thứ trưởng Nguyễn Thế Phương, có 7 nguyên ngân chính gây vướng mắc giải ngân, bao gồm: 1) nguồn vốn nước ngoài ở một số dự án chưa sát với khả năng thực hiện và giải ngân; 2) Thiếu vốn đối ứng; 3) Vướng mắc do các quy định mới về thể chế; 4) Công tác giải phóng mặt bằng; 5) Sự khác biệt về quy trình, thủ tục trong quản lý tài chính và đấu thấu giữa Việt Nam và nhà tài trợ’ 6) Chất lượng báo cáo nghiên cứu khả thi của một số dự án không đáp ứng yêu cầu; 7) Việc thẩm định một số dự án đầu tư có công nghệ mới còn chậm do thiếu kinh nghiệm. Bên cạnh đó, nhiều ý kiến phát biểu tại hội thảo cho rằng: Thủ tục phê duyệt rườm rà, tinh thần làm chủ các Ban Quản lý dự án còn kém đã góp phần khiến cho giải ngân chậm tiến độ.

Bà Lee Yoon Mee - Phó trưởng Đại diện Keximbank tại Việt Nam - cho rằng còn nhiều hạn chế trong giải ngân ODA từ đầu năm 2016. Bên cạnh việc nên ra những lý do khiến giải ngân chậm, bà Lee Yoon Mee cũng kiến nghị Việt Nam cần chấm dứt tình trạng này để tránh lãng phí, tốn kém tiền bạc, thời gian.

Báo cáo của nhóm 6 ngân hàng và tổ chức tài chính thế giới cho vay ODA cũng chỉ rõ: Trung bình mất 3 năm từ ngày phê duyệt để khởi công dự án. Thời gian thuê tư vấn thường dài hơn thời gian thi công, triển khai dự án... Tính chung, Việt Nam cần 5 năm mới giải ngân một dự án.

PV