Mua bán, chuyển giao công nghệ là nhu cầu của nhiều doanh nghiệp, từ khu vực nhà nước đến khu vực tư nhân, đầu tư nước ngoài, từ tập đoàn lớn đến doanh nghiệp vừa và nhỏ. Nhưng cho đến nay, Việt Nam vẫn chưa có một thị trường khoa học công nghệ hoàn chỉnh.

Thi truong khoa hoc cong nghe cua VN chua hoan chinh - Anh 1

Thị trường khoa học công nghệ Việt Nam còn thiếu nhiều thứ, khiến cho người bán và người mua gặp nhau rất khó. Ảnh: Chính Phong.

Một trong những biểu hiện của sự chưa hoàn chỉnh là chưa có phương pháp thẩm định, đo lường, ước lượng giá trị các giao dịch công nghệ chuẩn mực và các định chế thực hiện các công việc trên.

Theo quyết định số 43/2010/QĐ-TTg ngày 2-6-2010 của Thủ tướng Chính phủ, giá trị giao dịch công nghệ được theo dõi thông qua hai chỉ tiêu “Giá trị mua, bán công nghệ” và “Giá trị mua, bán quyền sử dụng sáng chế”. Tuy vậy, cho đến nay Chính phủ vẫn chưa có các hướng dẫn về phương pháp đo lường các chỉ tiêu này. Niên giám thống kê hàng năm cũng không có chỉ tiêu về giá trị công nghệ được giao. Những điều này dẫn đến việc tìm kiếm các thông tin về quy mô thị trường khoa học gặp nhiều khó khăn.

Trao đổi bên lề hội nghị phát triển thị trường khoa học và công nghệ 2016 tổ chức tại TPHCM ngày hôm qua 14-11, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Trần Văn Tùng cho rằng: “Những người làm khoa học ở Việt Nam nắm không ít các công nghệ tốt trong khi nhu cầu về công nghệ của các doanh nghiệp rất lớn, nhưng người bán và người mua vẫn chưa gặp nhau được nhiều vì thiếu những tổ chức trung gian có khả năng thẩm định công nghệ đó mới hay lạc hậu, phù hợp với quy mô doanh nghiệp hay không, và có khả năng định ra mức giá hợp lý để hai bên mua bán đều hài lòng”.

Vì vậy, nhiều doanh nghiệp có xu hướng nhập cả dây chuyền thiết bị trong đó có công nghệ từ nước ngoài với giá cao, còn các đơn vị nghiên cứu khoa học công nghệ không bán được sản phẩm gây ra lãng phí chất xám. Hướng tới đây của bộ là khuyến khích, tạo điều kiện cho những tổ chức trung gian môi giới như vậy ra đời thật nhiều, không chỉ tư vấn về mặt khoa học, thị trường, mà còn tư vấn về các vấn đề pháp luật để quá trình giao dịch được thuận lợi”.

Báo cáo tổng kết và đánh giá hoạt động quản lý nhà nước về phát triển thị trường khoa học và công nghệ do Cục Phát triển thị trường và doanh nghiệp khoa học công nghệ (thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ) đưa ra cho thấy, bên cạnh những kết quả tích cực, công tác phát triển thị trường khoa học công nghệ còn gặp nhiều khó khăn. Mối liên hệ giữa nghiên cứu với thị trường, giữa nhà khoa học với doanh nghiệp còn yếu. Nhu cầu về công nghệ của các doanh nghiệp còn chưa thể hiện rõ nét. Các hoạt động khởi nghiệp và hỗ trợ khởi nghiệp vẫn còn ở tình trạng tự phát, thiếu sự liên kết.

Các văn bản pháp luật, cơ chế chính sách, chương trình hỗ trợ chưa đáp ứng được nhu cầu phát triển của doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo. Ví dụ, hoạt động “đầu tư mạo hiểm”, một trong những yếu tố quan trọng nhất để giúp doanh nghiệp khởi nghiệp thành công chưa từng được định nghĩa trên các văn bản pháp luật, hệ quả là cũng chưa có cơ chế quản lý, khuyến khích phát triển các “quỹ đầu tư mạo hiểm”, “tổ chức đầu tư mạo hiểm”, “cá nhân đầu tư mạo hiểm”.

Phần đông ý kiến của đại diện các Sở Khoa học và Công nghệ tham gia hội thảo cho rằng họ bị giao những công việc quá sức trong khi đội ngũ nhân viên rất mỏng và không có những chế độ tài chính thích hợp để thuê các chuyên gia thẩm định các dự án chuyển giao công nghệ ở địa phương. Cán bộ một sở khoa học và công nghệ cho biết bất cứ dự án chuyển giao dây chuyền công nghệ nào liên quan đến vấn đề môi trường, tỉnh đều giao cho sở phải thẩm định rất nhanh, có trường hợp chỉ trong vòng một tuần, mà công nghệ đó có khi rất mới, chưa từng xuất hiện tại Việt Nam, thuê chuyên gia đầu ngành còn không đủ thời gian để làm báo cáo, trong khi chế độ thù lao cho chuyên gia theo định mức nhà nước giao thấp hơn vài chục đến vài trăm lần so với thực tế…