Một khảo sát vừa được Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE) phối hợp với Công ty StoxPlus thực hiện trên hơn 100 định chế tài chính và đầu tư, bao gồm cả các tập đoàn quản lý quỹ lớn cho thấy, 83,3% trong số họ sẵn sàng đầu tư vào thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam nếu Việt Nam được phân loại vào hạng “thị trường mới nổi”.

Thi truong chung khoan - Nang hang de hut nha dau tu - Anh 1

Việc nâng hạng sẽ giúp TTCK Việt Nam thu hút thêm nhiều dòng vốn lớn từ các tổ chức quốc tế. Ảnh: N.Hiền .

TTCK Việt Nam vẫn tồn tại nhiều vấn đề cần xem xét thêm để có thể được nâng hạng như độ ổn định của các chính sách kinh tế, cách đối xử giữa NĐT trong nước và nước ngoài, minh bạch thông tin, và tính thanh khoản đối với việc chuyển tiền vào ra thị trường… MSCI vẫn luôn theo dõi diễn tiến của các thị trường để đưa ra quyết định có nâng hạng thị trường đó hay không. Điều tích cực là chúng tôi biết rằng Việt Nam đang muốn phát triển mạnh hơn TTCK của mình. Do đó, còn nhiều thứ có thể tiến triển được hơn nữa trong thời gian tới.

Bà Sylviane Carot, Phó Chủ tịch chỉ số, MSCI châu Á Thái Bình Dương:

Tuy nhiên, có rất nhiều vấn đề Việt Nam cần phải cải thiện để có thể nâng hạng từ “thị trường cận biên” lên “thị trường mới nổi”. Nhằm tìm ra giải pháp rút ngắn quá trình nâng hạng thị trường, cuối tuần qua, HOSE phối hợp với Công ty StoxPlus tổ chức Hội nghị nhà đầu tư (NĐT) nước ngoài “TTCK Việt Nam hướng tới chuẩn thị trường mới nổi”.

Mới chỉ có 13 công ty thực hiện nới room

Theo đánh giá của các chuyên gia, Việt Nam nhận được sự quan tâm rất lớn của các NĐT nước ngoài nhờ duy trì ổn định phát triển kinh tế trong những năm gần đây và đặc biệt là tiềm năng tăng trưởng cao của khối DN tư nhân, trong đó có các công ty đại chúng. Tuy nhiên TTCK Việt Nam hiện vẫn đang được phân loại là “thị trường cận biên” theo chuẩn của MSCI. Việc này đang phần nào hạn chế quyết định đầu tư vào Việt Nam của một số định chế tài chính và quản lý đầu tư lớn. Theo đó, Nghị định 60/2015/NĐ-CP ra đời là một bước nhảy vọt trong chính sách, tạo điều kiện cho các DN thu hút vốn đầu tư nước ngoài. Tuy nhiên, theo thống kê do HOSE và StoxPlus thực hiện, kể từ khi Nghị định 60 được ban hành, mới chỉ có 13 công ty thay đổi tỷ lệ sở hữu của NĐT nước ngoài. Nhờ đó thu hút thêm 127 triệu USD trên TTCK (theo giá thị trường) từ các NĐT nước ngoài. Bên cạnh đó, có 22 công ty đưa vấn đề nới room ra bàn bạc tại đại hội cổ đông. Ngoài ra, có 227 công ty khác trên HOSE gặp những hạn chế khác nhau trong việc nới room, bao gồm các rào cản pháp lý và những hạn chế kỹ thuật. Trong đó nổi cộm là những hạn chế thương mại khi họ bị coi là NĐT nước ngoài theo Luật Đầu tư năm 2014 nếu thực hiện nới room.

Ông Nguyễn Quang Thuân, Tổng Giám đốc StoxPlus đưa ra ví dụ về nhóm các DN dược. Ngành này đã được nới room ngoại lên 100%, tuy nhiên, điều này sẽ hạn chế khả năng phân phối thuốc trực tiếp cho các bệnh viện công của Việt Nam theo quy định của Bộ Y tế. Theo ông Thuân, lợi ích duy nhất của việc nới room cho một công ty dược phẩm là có thể nhận được đủ kinh phí cho bộ phận nghiên cứu và phát triển.

Ngoài ra, kết quả khảo sát cho thấy, trung bình mỗi công ty đăng ký tới 20 ngành nghề, trong khi số thực tế triển khai lại không nhiều. Khảo sát tại các DN thuộc danh sách VN100 trên HOSE cho thấy, nếu căn cứ theo danh mục 267 ngành nghề có hạn chế với NĐT nước ngoài thì chỉ có 25 công ty có thể nới room lên 100%.

Cần nỗ lực đồng bộ cho mục tiêu nâng hạng

Chia sẻ về việc triển khai Nghị định 60, bà Tạ Thanh Bình, Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) cho biết, kể từ khi Nghị định 60 có hiệu lực, UBCKNN đã tiếp nhận 25 hồ sơ xin nới room. Trong đó có 1 hồ sơ đang xử lý, còn lại tất cả các hồ sơ khác đều đã được giải quyết. Qua đó cho thấy về phía cơ quan quản lý việc tiếp nhận và giải quyết hồ sơ không có gì vướng mắc. Vậy tại sao số lượng các DN mở room lại ít như vậy so với tổng số lượng DN niêm yết trên thị trường? Bà Tạ Thanh Bình lý giải, không phải tất cả hơn 700 DN niêm yết đều có nhu cầu mở room, NĐT nước ngoài cũng chỉ quan tâm và mua kịch room của một số nhỏ DN. Vì vậy, không có nhiều công ty có nhu cầu cấp thiết phải mở room ngay khi Nghị định 60 có hiệu lực. “Thực tế cũng có nhiều DN chưa nhìn thấy lợi ích rõ ràng của việc nới room, hoặc họ có những e ngại về khía cạnh quản trị công ty hoặc e ngại về khả năng thâu tóm từ phía công ty nước ngoài” - bà Bình chia sẻ.

Về những vướng mắc về mặt kỹ thuật của việc nới room như kết quả khảo sát của StoxPlus, bà Bình cho biết cơ quan quản lý đang triển khai một số công việc để tháo gỡ những vướng mắc này. Cụ thể, UBCKNN đang hướng dẫn các DN có nhu cầu mở room có thể điều chỉnh các ngành nghề kinh doanh của mình phù hợp với quy định pháp luật hiện hành. “Trong quá trình xử lý chúng tôi thấy có rất nhiều DN có danh mục các ngành nghề đăng ký kinh doanh dài đến 4 trang A4. Tức là có những ngành nghề họ chưa triển khai, hoặc chưa có kế hoạch triển khai trong tương lai nhưng vẫn ghi vào trong đăng ký kinh doanh. Với số lượng ngành nghề lớn như vậy sẽ gây cản trở cho chính họ” – bà Bình cho hay.

Chia sẻ kinh nghiệm về nâng hạng TTCK Pakistan, ông Sani-e-Mehmood Khan, Tổng giám đốc Sở giao dịch Chứng khoán Pakistan, cho biết trong 6 năm thực hiện nâng hạng, Pakistan đã mời nhiều chuyên gia nước ngoài, có sự tham gia của Bộ trưởng Bộ Tài chính và tất cả các chủ tịch, tổng giám đốc của các công ty chứng khoán ngồi lại với nhau để cho ra các giải pháp tốt nhất. Trong đó, những sàn chứng khoán có hạn chế phải bỏ để không kìm hãm cộng đồng TTCK phát triển nhanh.

Tại hội nghị, bà Nguyễn Thị Liên Hoa, Phó chủ tịch UBCKNN cũng cho rằng, để TTCK Việt Nam hướng tới chuẩn thị trường mới nổi thì không chỉ là sự nỗ lực của riêng Bộ Tài chính, UBCKNN mà còn cần có sự phối hợp, hỗ trợ của các bộ, ngành liên quan. UBCKNN sẽ tiếp tục phối hợp với Ngân hàng Nhà nước để giải quyết các vấn đề chính sách liên quan đến tiêu chí về “sự dễ dàng luân chuyển vốn vào ra”; phối hợp với Bộ Kế hoạch và Đầu tư giải quyết các vấn đề liên quan đến tỷ lệ sở hữu của NĐT nước ngoài. “Đồng thời, trong quá trình xây dựng và hoàn thiện chính sách, cơ quan quản lý rất cầu thị, mong nhận được những phản hồi tích cực và kịp thời từ các NĐT, nhất là các định chế tài chính nước ngoài” – bà Hoa cho hay.

Nguyễn Hiền