Thế giới luôn không thiếu cơn giận dữ, dưới nhiều sắc thái. Đó có thể cơn tam bành như bão. Đó có thể là cái “nóng gáy” rồi ngoảnh mặt đi. Đó cũng có thể chỉ đơn giản là nhún vai và ai làm việc nấy. Rồi thì, Trái Đất vẫn cứ quay thôi.

The gioi tuan qua: Con tam banh cua tu nhien, ai lam gi thi cu lam - Anh 1

“Bạn có thể làm bất cứ việc gì.”

Càng gần đến cuộc bỏ phiếu, thông tin xung quanh hai ứng cử viên chủ chốt càng dồn dập.

Như mọi khi, tin tức về Donald Trump không thể thiếu những phát ngôn “ấn tượng” và định kiến của vị ứng viên này về mặt giới tính. Donald Trump của 2005 phát biểu trên chương trình Access Hollywood: “Tôi tự động bị người đẹp thu hút. Tôi chỉ hôn xã giao thôi. Giống như nam châm. Chỉ là nụ hôn. Tôi không thể chờ được. Khi bạn là một ngôi sao, họ cho phép bạn làm bất kỳ điều gì. Kể cả “sàm sỡ”. Bất kỳ điều gì.”

Chiến dịch của Donald Trump hiểu được điều này là rất tệ. Tuyên bố này không khác gì sự thừa nhận Trump đã từng tấn công tình dục. Họ đã có một động thái hiếm thấy - bình luận về vụ việc (thường thì họ phớt lờ hoặc đá qua đối thủ), theo phong cách xin lỗi mà như không xin lỗi cổ điển: “Xin lỗi nếu như có ai cảm thấy bị xúc phạm”. Kasie Hunt của NBC News bình luận trên Twitter: Đây chính là Trump. Ông ta nói trước công chúng những điều mà người ta chỉ nói trong đời riêng. Theo Washington Post, điều này đã đẩy một lượng đáng kể phụ nữ dưới trướng đối thủ Hillary Clinton.

Đây cũng chỉ là một trong rất nhiều pha giật gân vị ứng viên này đã từng thực hiện trong quá khứ, cũng như thì hiện tại. May mắn là ông vẫn còn cơ hội giải thích tại cuộc tranh luận thứ hai diễn ra vào ngày Chủ nhật (9/10, giờ địa phương). Còn không may? Ông đã thể hiện không tốt lắm trong cuộc tranh luận trước đó.

Mưa xối xả

The gioi tuan qua: Con tam banh cua tu nhien, ai lam gi thi cu lam - Anh 2

Con đường trong cơn bão. Ảnh: Jewel Samad / AFP / Getty Images

Giữa lúc bầu cử nóng lên từng ngày thì hậu quả do bão ngày càng lớn. Bão Matthew đã đổ bộ vào Florida và Georgia. Theo ABC News, Ở Florida, một tiểu bang tập trung khá đông người Việt ở Mỹ, siêu bão với gió mạnh, mưa xối xả đã khiến 4 người thiệt mạng và hơn một triệu người sống trong cảnh mất điện. Trang tin này cũng cảnh báo cơn bão gây ngập lụt nghiêm trọng và trong trường hợp xấu nhất, nó sẽ “không giống như bất kỳ con bão nào trong kỷ nguyên hiện đại”. Theo CNBC, phân tích sơ bộ cho thấy thiệt hại về nhà cửa ở Florida và Georgia có thể vượt quá 200 tỷ USD.

Trước khi vào Florida, siêu bão này quét qua Haiti đã gây ra thiệt hại khủng khiếp: 842 người thiệt mạng, hàng loạt nhà cửa, công trình bị thiệt hại nghiêm trọng.

Trước đó, Thống đốc bang Florida Rick Scott đã ra cảnh báo khẩn cấp: “Các bạn phải đi ngay. Sơ tán, sơ tán, sơ tán ngay lập tức.”

Craig Fugate của cơ quan quản lý thiên tai FEMA cho biết: Nhiều vùng trong diện bị ảnh hưởng đã không chứng kiến mức ngập lụt như vậy kể từ… những năm 1800. Nhiều người đã không đi di tản.” Những người này thường có xu hướng nghèo hơn, thậm chí trắng tay, do đó, họ cũng là những đối tượng gặp khó khăn nhất lúc cơn bão đi qua.

Ý nghĩa chính trị của cơn bão này là gì? Chuyên gia về luật bầu cử Rick Hasen cho rằng sự di tản và lo khắc phục hậu quả sau bão có thể dẫn đến sụt giảm đáng kể lượng cử tri quan tâm đến bầu cử và đi bỏ phiếu. Ông gọi đó là “một trong những cơn ác mộng tồi tệ nhất trong cuộc bầu cử”.

Tuy nhiên, theo Vox, nó sẽ đặt nặng lên bàn nghị sự về hiện tượng nóng lên toàn cầu…

… hoặc chưa chắc.

Chống biến đổi khí hậu có thành chống… chế?

The gioi tuan qua: Con tam banh cua tu nhien, ai lam gi thi cu lam - Anh 3

Các cậu bé chứng kiến cột khói xả thải từ nhà máy nhiệt điện ở Delhi, Ấn Độ, như minh chứng rõ nét về sự tấn công của các nhà máy ô nhiễm ở các nước đang phát triển. Ảnh: Bloomberg/Getty Images

Ngày 4/10, Nghị viện châu Âu đã phê chuẩn Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu 2015 – đã vượt kỳ vọng, cả về số lượng các nước tham gia và lượng giảm thải, để thỏa thuận này sẽ có hiệu lực trong vòng 30 ngày. Tức là mất chưa đến một năm để phê chuẩn Hiệp định Paris. Trong khi đó, thế giới đã mất 8 năm để thông qua Nghị định thư Kyoto, hiệp định về khí hậu quốc tế đầu tiên. Điều đó có nghĩa là, chính phủ các nước cuối cùng cũng nhận thức rõ hơn về những gì con người phải đối mặt trong tương lai.

Tuy nhiên, chưa đủ rõ ràng!

Hiệp định không có tính ràng buộc chắc chắn, như một quy định không thể không thực hiện. Để nhiệt độ Trái Đất tăng không quá 2 độ C trong thế kỷ tới (con số mà các nhà khoa học khí hậu cho rằng cần thiết để tránh thảm họa về khí hậu), các nước không chỉ phản hạn chế lượng khí thải carbon mà còn phải lọc không khí, đào thải CO2 ra khỏi bầu khí quyển trong nhiều năm. Điều đó có nghĩa là, thế giới phải chấm dứt dùng nhiên liệu hóa thạch ngay.

Ngưỡng 2 độ C được coi là ranh giới với ngày tận thế đã được công nhận từ năm 2009, nhưng trong 7 năm qua, hầu như chẳng có gì thay đổi. Ai xả thải thì vẫn cứ xả thải. Lượng dầu được đào lên ngày một nhiều. Chất thải từ các hoạt động của con người cứ vô tư xả vào nguồn nước chung.

Con người đang đặt kỳ vọng vào công nghệ. Nhiều người cho rằng nó sẽ “giải quyết hầu hết” các vấn đề về biến đổi khí hậu, hơn là một chính sách hạn chế lượng khải thải nào. Tin xấu là: công nghệ cho vấn đề này hoàn toàn khác với công nghệ biến điện thoại “cục gạch” thành smartphone. Chúng không hề “thần tốc”, nếu không muốn nói là gần như dậm chân tại chỗ trong 20 năm qua. Đến nay, pin mặt trời, năng lượng gió, thảm xanh… vẫn là một điều gì đó xa lạ lắm. Cứ nhìn vào các giải thưởng Nobel đã được trao là đủ rõ.

Nano, nano và nano

The gioi tuan qua: Con tam banh cua tu nhien, ai lam gi thi cu lam - Anh 4

Bức tượng nhà phát minh Thụy Điển Alfred Nobel tại Diễn đàn Nobel ở Stockholm. Ảnh: AFP Photo / Jonathan Nackstrand

Tuy nhiên, điều này không được phản ánh trong Giải thưởng Nobel năm nay. Đã có những giải thưởng được trao, nhưng ít liên quan đến chuyện “cơn giận dữ của thiên nhiên”, mà thay vào đó, là các công trình không thoát ly khỏi “nano”. Đó là bởi Nobel thường trao cho những người đã có công trình nghiên cứu từ hàng chục năm trước, nhằm đảm bảo những phát hiện của họ đã được thực tế và thời gian kiểm chứng. Mà hàng chục năm trước, loài người còn đang say sưa với các cuộc cách mạng về khoa học công nghệ, những so bì về vũ khí ai mạnh hơn, khi Chiến tranh lạnh còn bao trùm và sự giận dữ của tự nhiên còn chưa quá rõ ràng.

Đó là Nobel Hóa học cho Jean-Pierre Sauvage, Fraser Stoddart, và Ben Feringa với công trình nghiên cứu thiết kế và tổng hợp những “cỗ máy nguyên tử” hay “cỗ máy nano” - nhỏ hơn chiều rộng của sợi tóc người hàng ngàn lần. Hiểu nôm na thì nhờ họ mà con người có thể tạo ra những cỗ máy bằng vật liệu là nguyên tử, thí dụ như tạo nên máy nâng, động cơ hoặc các xe siêu siêu siêu nhỏ. Hiện chưa rõ ràng ứng dụng thực tiễn của cỗ máy nano trong tương lai, nhưng rõ ràng hơn cả là ý nghĩa về mặt y học, khi công trình của họ có thể giúp đưa thuốc đi một cách chính xác vào cơ thể. Nó cũng có thể giúp là ra vật liệu tự phục hồi (chẳng hạn khắc phục các vết trầy xước), cải thiện pin hay bộ vi xử lý.

Đó là Nobel Vật lý cho David Thouless, Duncan Haldane, và John Kosterlitz với các phát hiện về lý thuyết quá trình chuyển hóa tô pô và các pha tô pô của vật chất. Nói một cách đơn giản hơn, đó là nghiên cứu đặc tính của các vật thể không thay đổi, được bảo toàn dù bị biến dạng. Do vậy, nó còn được gọi là
“hình học của màng cao su”, một trong những lĩnh vực quan trọng của toán học giai đoạn thập niên 1970.

Đó là Nobel Y học cho Yoshinori Ohsumi nhờ khám phá các cơ chế phân tách và tái tạo tế bào, có ý nghĩa quan trọng đối với việc ngăn sự phát triển ung thư và chống lại các bệnh như tiểu đường.

The gioi tuan qua: Con tam banh cua tu nhien, ai lam gi thi cu lam - Anh 5

Người Colombia nói “Không” với thỏa thuận hòa bình. Ảnh: Luis Acosta/AFP/Getty Images

Trong khi đó, Nobel Hòa bình được trao cho Tổng thống Colombia Juan Manuel Santos vì những nỗ lực chấm dứt cuộc nội chiến hàng chục năm qua. Mặc dù nỗ lực này mới đây đã gặp trở ngại do cuộc trưng cầu dân ý đã tỏ vẻ phản đối bản thỏa thuận giữa hai phe, một kết quả gây sốc do các cuộc thăm dò trước đó đều cho thấy ủng hộ là đáng kể. Ủy ban Nobel cho rằng không phải người dân phản đối hòa bình, họ phản đối nội dung thỏa thuận, đồng thời hoan nghênh Tổng thống Santos vì đã tuyên bố sẽ chiến đấu vì hòa bình cho đến ngày cuối cùng còn đương chức. Sẽ không hề dễ dàng, bởi cựu Tổng thống Alvaro Uribe cho rằng chỉ có thể đàm phán ra một thỏa thuận tốt hơn, song cả hai bên đều khẳng định đây là bản thỏa thuận tốt nhất họ có thể chấp nhận được.

Lục Kiếm