Thanh ra Chính phủ vừa thông báo kết luận thanh tra việc đầu tư xây dựng dự án Nhà máy xơ sợi Đình Vũ. Theo đó, nhiều sai phạm đã được chỉ ra có dấu hiệu "cố ý làm trái" hoặc “thiếu trách nhiệm”.

Thanh tra Chinh phu kien nghi Bo Cong an tiep nhan ho so dieu tra PVTex - Anh 1

Theo Thanh tra Chính phủ, tháng 15/5/2007 Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN) và Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex) ký thỏa thuận đầu tư dự án “Nhà máy sản xuất xơ sợi Polyeste” (Nhà máy xơ sợi Đình Vũ) và thực hiện các thủ tục pháp lý cho việc thành lập Công ty Cổ phần Hóa dầu và Xơ sợi Dầu khí (PVTex). Sau đó Vinatex ủy quyền cho PVN làm chủ đầu tư dự án.

Thanh tra Chính phủ kết luận “việc ủy quyền của Vinatex cho PVN làm chủ đầu tư là việc làm thiếu trách nhiệm trong phát triển ngành sợi, khi Vinatex là cổ đông có nhiều kinh nghiệm hơn PVN trong phần kéo sợi và chất lượng xơ sợi nhưng lại không hỗ trợ PVN thực hiện, không thực hiện đúng thỏa thuận cam kết”.

Qua thanh tra cho thấy trong chỉ đạo điều hành xây dựng dự án đầu tư xây dựng công trình Nhà máy sản xuất xơ sợi Polsyester Đình Vũ, những sai phạm của chủ đầu tư PVTex trong quá trình quyết định dự án đầu tư, phê duyệt tổng mức đầu tư, kế hoạch đấu thầu, nội dung hồ sơ mời thầu…đều liên quan đến chỉ đạo điều hành của PVN.

Ngoài ra, PVN còn thường xuyên thiếu chỉ đạo điều hành dẫn đến hậu quả dự án có nhiều sai phạm. Kết quả PVTex đã lỗ 1.472 tỷ và PVN phải gánh chịu toàn bộ các khoản công nợ, lỗ của dự án đã đầu tư.

Liên quan đến dự án, Thanh tra Chính phủ xác định Bộ Công thương chưa thực hiện trách nhiệm kiểm tra, giám sát việc thực hiện quy hoạch ngành, trong đó có dự án Nhà máy xơ sợi Đình Vũ.

Thanh tra kết luận việc Bộ Công Thương đồng ý cho Vinatex và Tổng công ty CP Phong Phú thoái vốn khỏi PVTex để tăng tỷ lệ vốn góp của PVN tại PVTex từ 56%-75% là chưa phù hợp với Quyết định của Thủ tướng về phê duyệt đề án tái cơ cấu PVN.

Thanh tra Chính phủ xác định PVTex là chủ đầu tư nhưng trước khi phê duyệt không tổ chức thẩm định các yếu tố về hiệu quả, tính khả thi của dự án và không phê duyệt điều chỉnh dự án để đảm bảo đồng bộ với thiết kế kỹ thuật tổng thể.

PVTex còn phê duyệt tổng mức đầu tư trên cơ sở Nghị quyết của PVN, hậu quả là phê duyệt thiếu chi phí vốn lưu động trong thời gian sản xuất thử và sản xuất không ổn định. Đặc biệt đã phê duyệt tăng tổng mức đầu tư không đúng với một số khoản chi phí trị giá 38 triệu USD.

Theo Thanh tra Chính phủ, với hệ số chiết khấu là 10,65% thì dự án có hiệu quả kinh tế như sau: Giá trị hiện tại ròng (NPV) là 65 triệu USD, tỉ suất thu nhập nội bộ (IRR) là 16,35%, thời gian thu hồi vốn của toàn bộ dự án là 8 năm 8 tháng và dự án đi vào kinh doanh là có lãi.

Tuy nhiên thực tế kết quả sản xuất kinh doanh của công ty từ năm 2012 đến 2014 liên tục lỗ. Theo báo cáo của PVTex, tổng lỗ lũy kế đến 31/12/2014 là 1.427 tỷ đồng.

Kết luận thanh tra cũng chỉ ra việc PVN mua cổ phần với mệnh giá ban đầu 10.000 đồng/cổ phần, trong khi dự án đầu tư khoảng 6.000 tỷ đồng, PVTex lỗ 1.472.802 triệu đồng ngoài phương án tài chính của dự án, dẫn đến PVN phải gánh chịu toàn bộ các khoản công nợ, lỗ của dự án đã đầu tư, gánh trách nhiệm lỗ 278,83 tỷ đồng của Vinatex và Tổng công ty CP Phong Phú.

Xác định nguyên nhân dẫn đến nhiều sai phạm tại PVTex, Thanh tra Chính phủ, cho rằng về chủ quan, PVN, Vinatex là đại diện chủ sở hữu vốn tại PVTex nhưng chưa kịp thời xử lý những vấn đề phát sinh, có nhiều thiếu sót trong chỉ đạo, kiểm tra dẫn đến chi phí tăng cao (chi phí đào tạo 2,2 triệu USD, chi phí lãi vay 5 triệu USD, lỗ do chạy thử sản phẩm không đạt 35 triệu USD), trong khi đó lực lượng công nhân lớn (1.025 người so với 830 người như yêu cầu), nhưng trình độ kỹ thuật và kinh nghiệm vận hành còn thiếu.

Về khách quan là do thị trường tiêu thụ khó khăn, tình hình biến động giá nguyên liệu, nhiên liệu ảnh hưởng tới giá bán sản phẩm, lãi ngân hàng làm tăng chi phí…

Thanh tra Chính phủ, xác định những thiếu sót, vi phạm trên thuộc trách nhiệm của Bộ Công thương, HĐQT, Tổng giám đốc PVN, Vinatex thời kỳ từ năm 2007 đến nay.

“Qua thanh tra cho thấy Bộ Công Thương chưa thực hiện trách nhiệm trong việc chỉ đạo triển khai, kiểm tra việc thực hiện mục tiêu, chiến lược, kế hoạch dài hạn đã được Thủ tướng phê duyệt đối với PVN, Vinatex. Đối với việc thực hiện quyền và trách nhiệm của chủ sở hữu vốn Nhà nước tại DN, Bộ Công Thương đã triển khai thực hiện nhiều giải pháp giải quyết các tồn tại để đưa nhà máy đi vào hoạt động sản xuất ổn định, tuy nhiên các giải pháp chưa đồng bộ và hiệu quả, nhà máy vẫn phải dừng sản xuất”, kết luận thanh tra nêu.

Tổng số tiền phát hiện qua thanh tra kiến nghị xử lý là 54,92 tỷ đồng và 23.046,6 USD, Thanh tra Chính phủ đề nghị PVTex xử lý dứt điểm các tranh chấp về thay đổi xuất xứ thiết bị, chi phí tiện ích, chậm tiến độ nhà thầu, thu hồi vốn, tránh thất thoát vốn…

Bộ Công Thương phải chỉ đạo và thực hiện kiểm điểm, xử lý trách nhiệm đối với tổ chức và cá nhân tại Bộ Công Thương, PVN, Vinatex.

Thanh tra Chính phủ, cũng cho rằng quá trình thực hiện đầu tư dự án Nhà máy xơ sợi Đình Vũ có dấu hiệu “Cố ý làm trái” và/hoặc “Thiếu trách nhiệm” trong việc phê duyệt dự án, lựa chọn nhà thầu, thực hiện hợp đồng với nhà thầu gây thất thoát lớn, vì vậy kiến nghị Bộ Công an tiếp nhận hồ sơ để điều tra, xử lý.

Nhà máy xơ sợi Đình Vũ là một trong 5 dự án nghìn tỷ thua lỗ gây thất thoát vốn Nhà nước được các đại biểu Quốc hội chất vấn nhiều tại kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa 14.

Tại Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh khẳng định hiệu quả kinh tế ở 5 dự án nghìn tỷ trong đó có PVTex là không còn và có thể cho phá sản.

PVTex từng là con cưng của PVN nhưng đã thua lỗ hơn 3.000 tỷ đồng bởi nhiều sai phạm