QĐND - Di sản thiên nhiên thế giới Phong Nha-Kẻ Bàng là nơi có giá trị độc đáo về thiên nhiên với hệ thống hang động kỳ bí và hệ sinh thái đa dạng. Tháng 7 năm 2003, UNESCO đã chính thức ghi danh Phong Nha-Kẻ Bàng là Di sản thiên nhiên thế giới theo tiêu chí độc đáo về địa chất, địa mạo. Đầu năm 2014, UNESCO đã đồng ý cho Việt Nam báo cáo tại kỳ họp thường niên UNESCO (vào năm 2015) đề nghị công nhận là Di sản thiên nhiên thế giới lần thứ hai theo tiêu chí đa dạng về sinh học.

Trong hệ thống quần thể hơn 300 hang động lớn nhỏ, trong đó có gần 200 hang động đã được khám phá như: Động Phong Nha, động Thiên Đường, động Tiên Sơn…, động Sơn Đoòng mới được phát hiện đang là điểm đến hấp dẫn, thu hút sự quan tâm của nhiều du khách ưa mạo hiểm. Với một tour du lịch khám phá hang Sơn Đoòng, du khách sẽ mất khoảng thời gian 5 ngày, 6 đêm và phải bỏ ra chi phí khoảng 3000USD để được tận hưởng tuor du lịch đầy thú vị này. Bên cạnh đó, du khách cũng cần có thể lực tốt và kinh nghiệm trong du lịch mạo hiểm.

Một góc động Phong Nha-Kẻ Bàng. Ảnh: Đông Hà.

Với mong muốn rút ngắn khoảng thời gian, chi phí tham quan và nhất là thu hút đông đảo người dân và du khách đến với Sơn Đoòng, UBND tỉnh Quảng Bình vừa xây dựng dự án cáp treo Phong Nha-Kẻ Bàng với chiều dài dự kiến khoảng 10,6km, gồm 2 chặng: Tuyến cáp treo nối từ cửa động Phong Nha đến cầu Trạ Ang dài 6,8km và tuyến cáp treo từ cầu Trạ Ang đến cửa sau động Sơn Đoòng dài 3,9km, điểm cuối cách cửa sau động Sơn Đoòng 300m. Tuyến cáp treo Sơn Đoòng sau khi được hoàn thiện, đưa vào sử dụng sẽ là phương tiện vận chuyển du khách an toàn. Mặt khác, trên hệ thống các trụ cáp treo sẽ có các điểm theo dõi nguy cơ cháy rừng, nguy cơ di sản bị xâm hại với máy camera theo dõi được bố trí trên 30 trụ cáp treo.

Về dự án này, ông Dương Trung Quốc, Phó chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam, cho rằng: Đối với di sản nào cũng có tính hai mặt. Nếu chúng ta chỉ bảo tồn theo nghĩa cố gắng giữ nguyên vẹn và hạn chế tối đa như hiện nay thì trong một phạm vi nào đó có nghĩa là di sản đang bị thu hẹp. Nhưng nếu chúng ta không quản lý tốt mà cứ để ào ạt, không có giải pháp thì sẽ có tác động ngược lại. Việc giảm thời gian tiếp cận cũng là một cách bảo tồn hiểu theo nghĩa chúng ta tạo được một tuyến vận chuyển ít tác động đến sinh thái của Sơn Đoòng.

Theo chúng tôi, việc Quảng Bình xây dựng dự án cáp treo Phong Nha- Kẻ Bàng cũng không ngoài mục đích khai thác, phát huy giá trị di sản này để góp phần thu hút khách du lịch, tăng nguồn thu cho địa phương. Đây là việc làm chính đáng. Được biết, hơn 10 di sản thế giới được UNESCO công nhận ở Trung Quốc, Hàn Quốc, Ca-na-đa, Ô-xtrây-li-a, I-xra-en... cũng đã xây dựng cáp treo để phục vụ du khách tham quan. Tuy nhiên, Phong Nha-Kẻ Bàng có hệ thống hang động đặc biệt. Do đó, xây dựng cáp treo ở đây là việc rất nhạy cảm, liên quan đến việc bảo tồn nguyên trạng địa chất, địa mạo của khu di sản này. Để tránh xảy ra những hệ lụy ngoài ý muốn, quá trình triển khai phải rất thận trọng, có sự tham gia của nhiều ngành, nhiều chuyên gia, nhiều nhà khoa học để tìm ra phương án tối ưu, bảo đảm giải quyết hài hòa giữa bảo tồn và phát huy giá trị di sản.

Mới đây, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã có công văn gửi UBND tỉnh Quảng Bình, nêu rõ: “Chưa thể bổ sung tuyến cáp treo vào quy hoạch chung vườn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng vào thời điểm hiện nay" và yêu cầu: Chậm nhất đến tháng 2-2015, tỉnh Quảng Bình phải có giải trình hồ sơ và thiết kế dự án gửi tới UNESCO để sớm có kết quả thẩm định và có khuyến nghị đối với việc thực hiện dự án.

DUY VĂN