Mỹ ngày 21.10 triển khai tàu chiến hoạt động ở quần đảo Hoàng Sa trong khi Trung Quốc ngang nhiên tuyên bố triển khai quân trú đóng phi pháp tại đây.

Tau chien My thach thuc Trung Quoc o Hoang Sa - Anh 1

Tàu USS Decatur được triển khai hoạt động ở Hoàng Sa

Chiều qua 21.10, Lầu Năm Góc thông báo tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường thuộc lớp Arleigh Burke USS Decatur vào sáng cùng ngày đã thực hiện chuyến hoạt động tuần tra xung quanh các đảo Tri Tôn và Phú Lâm.

Hai đảo này thuộc quần đảo Hoàng Sa của VN nhưng bị Trung Quốc chiếm đóng phi pháp. Reuters dẫn lời các quan chức hải quân Mỹ khẳng định hoạt động này thể hiện quyền tự do đi lại theo luật quốc tế và nhằm thách thức những tuyên bố chủ quyền quá đáng trong khu vực.

Trong thông báo, Lầu Năm Góc tuyên bố tàu USS Decatur “hoạt động đúng luật, như thường lệ, không có tàu hộ tống và không xảy ra sự vụ gì”. Trong khi đó, một sĩ quan giấu tên cho biết tàu đi qua vùng biển bị Trung Quốc áp đặt chủ quyền phi pháp nhưng không tiến vào phạm vi 12 hải lý xung quanh Tri Tôn lẫn Phú Lâm. Cũng theo ông này, 3 tàu Trung Quốc đã bám đuôi tàu Mỹ nhưng không xảy ra va chạm nào.

Đây là lần thứ tư Mỹ triển khai tàu chiến hoạt động trong những khu vực Trung Quốc chiếm đóng phi pháp trên Biển Đông với 2 lần ở Trường Sa và 2 lần ở Hoàng Sa.

Hồi tháng 1, tàu khu trục nước này đã tiến vào phạm vi 12 hải lý xung quanh đảo Tri Tôn và Trung Quốc ngang ngược lớn tiếng nói đó là hành động “vô trách nhiệm và nguy hiểm”. Mặt khác, chuyến tuần tra hôm qua diễn ra giữa lúc Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte ở thăm Trung Quốc và thể hiện đường hướng mới thân thiện hơn với Bắc Kinh trong khi ngày càng gay gắt với Washington. Tuy nhiên, Reuters dẫn lời một quan chức Lầu Năm Góc nói hoạt động của tàu USS Decatur được lên kế hoạch từ lâu và không liên quan đến chuyến thăm.

Mặt khác, chuyên gia Greg Poling thuộc Trung tâm nghiên cứu chiến lược và quốc tế (CSIS, Mỹ) nhận định các chuyến tuần tra thực hiện quyền tự do hàng hải của Mỹ vẫn tỏ ra thiếu hiệu quả để ngăn chặn hành động phi pháp đáng lo ngại của Trung Quốc.

Theo ông, đã có nhiều ý kiến kêu gọi Washington cần có động thái cương quyết hơn trong bối cảnh Bắc Kinh hạn chế tự do hàng hải nghiêm trọng xung quanh các đảo nhân tạo phi pháp và ra sức quân sự hóa Biển Đông. Bằng chứng là ngay trong ngày 21.10, tờ PLA Daily của quân đội Trung Quốc dẫn lời giới chức ngang nhiên cho biết đã triển khai không quân đến đồn trú trên đảo Phú Lâm.

Tờ báo không nói rõ chi tiết nhưng lớn giọng tuyên bố lực lượng không quân thuộc Hạm đội Nam Hải đang “giám sát mọi hoạt động” gần Hoàng Sa từ “một điểm mấu chốt” ở Phú Lâm.

Trước đó, truyền thông quốc tế và các chuyên gia đưa ra nhiều hình ảnh vệ tinh cho thấy quân đội Trung Quốc đã triển khai phi pháp tên lửa đất đối không HQ-9 đến đảo này. Bắc Kinh từng ngang nhiên tiến hành huấn luyện quân sự tại Phú Lâm, nhưng đây là lần đầu tiên thừa nhận có sự hiện diện của binh lính trên đảo.

Trọng Kha