Theo Cục Trồng trọt, hiện cả nước có gần 1,2 triệu ha đất trồng ngô, với sản lượng 4,45 triệu tấn, và năng suất bình quân hơn 44,5 tạ/ha, tăng gần 10 tạ/ha so với năm 2004. Tuy diện tích và sản lượng ngô trong mười năm qua tăng liên tục, nhưng hằng năm chúng ta vẫn phải nhập khẩu hàng triệu tấn ngô. Nếu như năm 2013, cả nước nhập khẩu 2,26 triệu tấn ngô hạt, thì chỉ tính riêng sáu tháng đầu năm nay cả nước đã nhập khẩu hơn 2,33 triệu tấn, cao hơn cả năm trước. Theo dự báo, nhiều khả năng đến hết năm nay sẽ phải chi hơn một tỷ USD để nhập khẩu hơn bốn triệu tấn ngô, gấp gần hai lần năm trước.

Việc nhập khẩu ngô tăng đột biến, đối với một nước nông nghiệp coi ngô là cây màu lương thực quan trọng thứ hai sau lúa, đã đặt ra cho những nhà quản lý nhiều vấn đề đáng quan tâm. Tiếng là ngành sản xuất ngô nước ta đứng thứ tư ở khu vực Đông - Nam Á và xếp thứ 59 trong gần 170 nước trồng ngô trên thế giới, nhưng năng suất lại thấp, chỉ bằng khoảng 80% năng suất trung bình của thế giới, giá thành sản xuất lại cao. Không chỉ năm nay, mà thực tế đã rất nhiều năm qua, các doanh nghiệp sản xuất thức ăn chăn nuôi vẫn phải nhập khẩu hàng triệu tấn ngô hạt, nhưng các cơ quan quản lý chưa có một giải pháp cụ thể để hạn chế tình trạng này. Bằng chứng là nhiều địa phương vẫn chưa khai thác hết diện tích đất có thể trồng ngô. Nhiều diện tích đất ruộng còn bỏ hoang hóa sau vụ lúa mùa; hoặc tổ chức sản xuất ngô không đúng cách, trồng ngô ở đất quá dốc, đặc biệt mật độ, khoảng cách trồng quá dày, sử dụng phân bón chưa đúng với quy trình sản xuất... Công nghệ sau thu hoạch chưa được chú ý đúng mức nên tổn thất sau thu hoạch còn nhiều. Đã thế, sản phẩm chế biến từ ngô lại đơn điệu. Trong khi đó tình trạng hạn hán, lũ lụt, rét, nóng xuất hiện nhiều hơn, cộng với dịch bệnh trên cây ngô làm giảm năng suất, chất lượng ngô cho hạt không đồng đều.

Để nâng cao hiệu quả sản xuất, phát triển cây ngô gắn với chuyển đổi cây trồng, từng bước giảm nhập khẩu mặt hàng này, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã phê duyệt Đề án phát triển ngành trồng trọt đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030, trong đó đề ra kế hoạch chuyển đổi 150.000 ha đất trồng lúa sang trồng ngô, phấn đấu từ nay đến năm 2015 tăng năng suất ngô lên 50 tạ/ha, đạt sản lượng sáu triệu tấn ngô hạt và đến năm 2020 đạt 1,44 triệu ha, sản lượng ngô đạt 7,5 triệu tấn.

Muốn đạt mục tiêu trên, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn và các địa phương cần tăng cường công tác thông tin tuyên truyền tạo điều kiện cho nông dân chuyển đổi đất trồng lúa kém hiệu quả sang trồng ngô; chủ động xây dựng quy hoạch, nhất là quy hoạch vùng sản xuất tập trung ngô hàng hóa lớn phục vụ việc cơ giới hóa đồng bộ, áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật để tăng năng suất, giảm giá thành ngô. Cùng với đó, đưa nhanh các giống ngô mới năng suất cao, chất lượng tốt phù hợp với từng vùng sinh thái vào sản xuất đại trà. Mở rộng liên kết giữa các viện, trường, trung tâm nghiên cứu khoa học với doanh nghiệp và nông dân trong tổ chức sản xuất ngô theo chuỗi giá trị,bảo đảm khép kín từ cung ứng giống, vật tư, dịch vụ đầu vào sản xuất, tới tiêu thụ sản phẩm, từng bước khẳng định vị thế của cây ngô đối với thị trường lương thực trong nước và thế giới.

BẢO THY