Cơn “đại đồng thủy” đã đi qua nhưng hậu quả để lại rất nặng nề. Ngày chúng tôi trở lại các xã được mệnh danh là vựa bưởi Phúc Trạch, huyện Hương Khê (Hà Tĩnh), nhiều người dân ngồi bệt bên những gốc cây có tuổi thọ hàng chục năm bị nước lũ "hạ gục", khóc ròng: “Thế là hết kế sinh nhai...”.

Tan hoang vua buoi Phuc Trach sau lu, nguoi dan khoc het nuoc mat - Anh 1

Những vườn bưởi Phúc Trạch mất trắng do lũ

Xã Hương Trạch là một trong những địa phương có diện tích bưởi bị thiệt hại nặng nề nhất huyện Hương Khê với 60ha (tương đương 2,4 vạn cây) hư hỏng hoàn toàn.

Đứng giữa vườn bưởi của người dân các xóm Phù Lễ, Phù Lập chẳng ai có thể hình dung trước đó khoảng 1 tháng hàng vạn cây bưởi nặng trĩu cành, thương lái vào thu mua ầm ầm, người dân đút túi hàng chục, thậm chí hàng trăm triệu đồng.

Bây giờ, cảnh tượng phổ biến là những cây bưởi có tuổi thọ 10 - 15 năm bật gốc, đổ ngã hàng loạt, hàng trăm cây khác bị cuốn mất dấu vết, trắng cả một vùng, điều đó cũng đồng nghĩa với việc người trồng bưởi trắng tay sau lũ.

Xóm Phù Lễ và Phù Lập chỉ cách nhà máy thủy điện Hố Hô chừng 3 - 4km, lại nằm bên dòng sông Ngàn Sâu nên khi thủy điện xả lũ kết hợp mưa lớn đã nhấn chìm nhà cửa, tài sản của người dân chỉ trong tích tắc. Lũ rút, nhiều hộ dân ra nhìn vườn bưởi không thấy đâu chỉ biết quẹt dòng nước mắt tìm trong vô vọng. Chả thế mà gần 2 tuần nay cứ thấy đoàn cán bộ nào về địa phương bà con cũng bíu lấy, bíu để nhờ ghi vào sổ thiệt hại, hỗ trợ người dân khôi phục lại cây trồng chủ lực của cả xã.

Tan hoang vua buoi Phuc Trach sau lu, nguoi dan khoc het nuoc mat - Anh 2

Những vườn bưởi Phúc Trạch mất trắng do lũ

Chị Phạm Thị Vị ở xóm Phù Lập sụt sùi nói: “Nhà tôi mới thoát nghèo 3 năm nay nhờ mấy chục cây bưởi này, giờ lại trở về hai bàn tay trắng. Vụ vừa rồi mới thu hoạch được 80 triệu nay thì mất hết rồi…”.

Gia đình chị Vị có 33 gốc bưởi trồng cách đây 15 năm. Một thời bưởi Phúc Trạch ra hoa nhiều nhưng không đậu quả, chị định chặt bỏ đi nhưng sau đó nhờ áp dụng giải pháp thụ phấn bổ sung nên vườn bưởi được cải thiện. Năm nay, bưởi được mùa to nên gia đình cũng thu được một khoản tiền kha khá. Nào ngờ “niềm vui ngắn chẳng tày gang”, trận lũ lớn quét qua đã phá nát cả mấy chục gốc bưởi.

Chị Vị đang nuôi hai đứa con học đại học, nợ ngân hàng hơn 85 triệu đồng, trong đó vay cho con học 35 triệu. Ngôi nhà gia đình chị đang ở cũng nhờ vào tiền hỗ trợ làm nhà ở cho hộ nghèo dựng nên, sau 3 năm nỗ lực nhờ vườn bưởi gia đình chị mới thoát được nghèo nhưng giờ bưởi hư hỏng hoàn toàn nên nhiều khả năng gia đình chị lại... tái nghèo.

Tan hoang vua buoi Phuc Trach sau lu, nguoi dan khoc het nuoc mat - Anh 3

Những vườn bưởi Phúc Trạch mất trắng do lũ

Bí đát hơn chị Vị, sau lũ toàn bộ 45 gốc bưởi của bà Hoàng Thị Phúc ở xóm Phù Lễ bỗng dưng "không cánh mà bay", chẳng còn lại chút dấu tích nào. Bà bảo: “Trước đến nay vùng đất Hương Trạch không mấy khi bị lũ lớn nhưng năm nay thủy điện xả lũ mạnh quá nên mấy chục gốc bưởi của tôi mới trôi mất tăm, mất tích. Giờ tiền vốn không có nên tôi chẳng biết bắt đầu lại từ đâu”.

Bí thư Chi bộ xóm Phù Lập, ông Phan Xuân Hà cho hay, xóm có 147 hộ thì cả 100% đều trồng bưởi, đợt lũ vừa qua đã tàn phá khoảng 70% diện tích của người dân; diện tích còn lại nếu có khôi phục cũng khó có thể lấy lại được hiệu quả như ban đầu.

“Thiệt hại về tài sản trong nhà hay hoa màu như ngô, khoai nói là lớn nhưng chỉ bằng một phần nhỏ của cây bưởi. Bây giờ dân Phù Lập rất cần sự hỗ trợ của nhà nước về giống cây và vật tư để bà con khôi phục lại diện tích. Tất nhiên, chúng tôi cũng đã tuyên truyền bà con không ỷ lại, chờ đợi nguồn hỗ trợ; đồng thời, đang vận động người dân tập trung khắc phục được cây nào hay cây đó, nếu không thì phải cắt bỏ, trồng các loại cây ngắn ngày để giải quyết bài toán sinh kế trước mắt”, ông Hà nói.

Tan hoang vua buoi Phuc Trach sau lu, nguoi dan khoc het nuoc mat - Anh 4

Những vườn bưởi Phúc Trạch mất trắng do lũ

Được biết, Bí thư Tỉnh ủy Hà Tĩnh Lê Đình Sơn đang yêu cầu ngành nông nghiệp và chính quyền huyện Hương Khê lập phương án hỗ trợ, khôi phục cho người dân vùng trồng cây ăn quả. Bên cạnh đó, hướng dẫn bà con khơi rãnh tiêu úng, xới xáo, phá váng đất, rửa bùn trên lá và thân gốc cây; chống đỡ các cây bị đổ ngã và bổ sung đất ở gốc; chuẩn bị cây giống để bổ sung thay thế những cây bị hư hỏng...

Ông Lê Ngọc Huấn, Chủ tịch UBND huyện Hương Khê cho biết, đợt lũ ngày 14/10 gây thiệt hại nặng nề cho ngành nông nghiệp địa phương. Hơn 200ha lúa mùa; 720ha cây ăn quả bị lũ nhấn chìm, hư hỏng hoàn toàn (trong đó bưởi Phúc Trạch 400ha, cam 320ha); hơn 106ha hoa màu, rau màu và trên 1.000 tấn lương thực bị ẩm ướt, hư hỏng. 486 con gia súc; hơn 108.000 con gia cầm và 68 tấn cá bị lũ cuốn trôi.