Ngô là cây lương thực chủ yếu ở Tam Sơn, huyện Anh Sơn, Nghệ An. Những năm trước, nông dân nơi đây từng khốn khổ vì giá ngô rẻ mạt. Năm 2011 này, người nông dân lại lâm cảnh khốn khó khi được giá, mất mùa. Đang trong mùa thu hoạch ngô đông xuân 2011 (tháng 3-2011) nhưng nhiều nông dân ở đây có nguy cơ thiếu đói và nợ nần chồng chất vì bị mất mùa.

So với năm ngoái sản lượng ngô của bà con Tam Sơn vụ đông xuân 2011 bị mất khoảng 50% Ở Tam Sơn, cây ngô tham gia vào sự phát triển kinh tế của mỗi nhà, từ ăn, cái mặc, học hành, dự trữ vốn cho tương lai... Vụ thu hoạch ngô đầu năm 2011, nông dân Tam Sơn xem đây là vụ khác lạ trong hàng chục năm qua bởi giá ngô tăng khiến cả người sản xuất và doanh nghiệp thu mua đều ngỡ ngàng. Vậy nhưng, việc giá ngô tăng không làm người trồng ngô vui hơn, nhiều hộ còn lo ngại vụ thu hoạch đông xuân 2011 chắc không đủ tiền chi trả giống - đạm, trong khi đó chưa tính đến công sức bỏ ra. Lý do chính là bởi trong vụ ngô đông xuân đầu 2011, năng suất, sản lượng ngô ở đây lại giảm sút ngoài dự báo. Theo tính toán, nhiều hộ bị giảm 2 đến 3 tấn ngô, hộ mất ít thì cũng 1 đến 2 tấn, cứ mỗi tấn bà con mất trắng 7 triệu đồng. Có những nhà cây ngô trổ bông bị lép đành chặt cho trâu bò ăn. Nguyên nhân chủ yếu mà theo lãnh đạo xã là do thời tiết không thuận lợi. Đang trong thời điểm ngô trổ bông thì gặp phải mưa rét lâu ngày làm cho cây ngô bị kìm hãm quá trình phát triển, dẫn đến ngô ra bông mà không có hạt, nếu có thì cũng chỉ hạt lép hoặc có hạt thưa. Vì vậy, nhiều ruộng ngô ban đầu được đánh giá khá tốt nhưng khi thu hoạch ngô hạt lại thấp. Năng suất bình quân trong những năm trước là 60 tấn/ ha, trong khi đó toàn xã Tam Sơn số diện tích trồng ngô gần 270 ha. Một cán bộ xã Tam Sơn cho biết thêm, vẫn còn đang trong vụ thu hoạch nên chưa có số liệu thống kê cụ thể, nhưng ghi nhận qua hoạt đông thu mua, tỷ lệ mất mùa ngô ở xã Tam Sơn ít nhất cũng hơn 50% (cứ 1 ha bà con mất đi 30 tấn ngô), theo giá hiện tại 1 ha ngô người trồng ngô ở Tam Sơn bị thiệt hại 210 triệu đồng. Còn đối với những đại lý thu mua ngô thì mùa này trong kho trống hoác vì dân không có ngô nhiều để bán. Mất mùa ngô, nhiều hộ trở thành con nợ. Phần lớn các hộ dân ở đây thường tự tìm đến các thương lái hay đại lý vật tư nông nghiệp để vay vốn theo phương thức đến mùa trả ngô. Người cho vay chỉ cần biết mặt, biết nhà người vay và cho họ ký tên là có thể ứng tiền hàng chục triệu đồng... Đến mùa, họ bán lại ngô cho chủ nợ. Có những hộ bán ngô vụ này chỉ đủ trả tiền giống, đạm và nộp sản lượng cho xã. Vì vậy, chỉ một vụ ngô bị mất mùa, bà con nông dân Tam Sơn lo mất ăn mất ngủ vì có nguy cơ trở thành con nợ. Đời sống kinh tế của họ sống dựa hoàn toàn vào cây ngô mà vụ đông xuân 2011 bị thiệt hại như thế này, nguy cơ thiếu đói là khó tránh... Trường Khuyên