Cây có thể khiến vỉa hè xanh sạch hơn. Đó là điều hiển nhiên nhưng không phải là tất cả. Cây xanh đô thị được trồng nhiều hơn có thể bảo vệ mạng sống của hàng chục nghìn người trên thế giới mỗi năm bằng cách chống lại ô nhiễm và hạ sóng nhiệt.

Tai sao trong them cay la dieu thong minh nhat ma thanh pho nen lam? - Anh 1

Thế kỷ này, các thành phố trên thế giới sẽ phải chứa thêm khoảng 2 tỷ người, khi không khí đô thị không ngừng tăng theo thời gian. Tình trạng này đe dọa không nhỏ tới cuộc sống của nhân loại.

Trong khi đó, Rob McDonald, nhà khoa học dẫn đầu chương trình bảo vệ thiên nhiên thành phố toàn cầu khẳng định: “Rất nhiều thành phố vẫn nghĩ rằng cây xanh chỉ để trang trí. Nhưng họ cần làm hơn thế. Bằng chứng cho thấy con người nên bắt đầu cho rằng cây là một phần quan trọng trong cơ sở hạ tầng và y tế công cộng”.

Tai sao trong them cay la dieu thong minh nhat ma thanh pho nen lam? - Anh 2

Cách mà cây có thể bảo vệ cuộc sống con người: Trong nhiều năm qua, tầm quan trọng của cây xanh đã và đang được tìm hiểu, đề cao. Cây xanh mang lại nhiều hữu ích cho các thành phố, nổi bật nhất là:

Cây có thể hấp thụ những hạt ô nhiễm từ xe hơi, nhà máy điện hay các nhà máy sản xuất – một trong những ngành nghề quan trọng và phổ biến trong cuộc sống hiện đại. Chính những hạt bụi này đã tàn phá phổi của con người và giết chết 3,2 triệu người trên thế giới mỗi năm. Trong khi đó, cây xanh giúp cải thiện chất lượng không khí, trở thành lá phổi xanh của thành phố.

Cây có thể làm mát đô thị, giảm 0,5-2 độ C trong những ngày hè nóng nực. Đây là đóng góp quan trọng của cây xanh giúp bảo vệ tính mạng con người trong những đợt nắng nóng kỷ lục, khi hiệu ứng nhà kính tăng mạnh. Các nhà nghiên cứu phát hiện ra rằng, nhiệt độ tăng thêm 1 độ C trong làn sóng nhiệt sẽ dẫn đến 3% hoặc nhiều hơn nguy cơ tử vong.

Tai sao trong them cay la dieu thong minh nhat ma thanh pho nen lam? - Anh 3

Mục tiêu trồng cây xanh bảo vệ con người và thành phố

Bản báo cáo mới về Bảo tồn Thiên nhiên trên trang Vox đã đưa ra kịch bản giúp bảo vệ con người bằng chiến dịch trồng cây mới trên 245 thành phố lớn, trị giá khoảng 3,2 tỷ USD có thể bảo vệ tính mạng từ 11.000 - 36.000 người/năm khi ô nhiễm giảm. Cây xanh cũng sẽ ngăn ngừa số ca tử vong của 200-700 người vì sóng nhiệt tăng mỗi năm – con số này sẽ tiếp tục tăng theo thời gian khi tình trạng trái đất không ngừng nóng lên.

Bên cạnh đó, cây sẽ làm mát các khu phố đáng kể, giúp tiết kiệm năng lượng cho các hộ gia đình muốn sử dụng điều hòa, làm giảm tình trạng sử dụng điện từ 0,9-4,8% trong các thành phố, làm giảm tốc độ nóng lên toàn cầu. Hơn nữa, những lợi ích sức khỏe tinh thần mà cây xanh mang lại khó có thể đong đếm. Dẫu vậy, nhiều nơi vẫn quan niệm rằng trồng cây xanh chỉ để làm đẹp.

Cây xanh cần được trồng đúng chỗ: Cây chỉ giúp cải thiện chất lượng không khí ở những vùng lân cận, trong vòng khoảng 30,5m hoặc hơn. Điều này có nghĩa là các thành phố cần phải tìm ra các khu vực cần được hưởng nhiều lợi ích nhất từ cây (thường là những nơi dày đặc người, xung quanh trường học hay bệnh viện).

Chính vì vậy, việc cân nhắc lựa chọn đặt cây xanh đúng chỗ cũng khá quan trọng, không chỉ chú trọng trồng nhiều cây xanh ở công viên. Ở mức độ toàn cầu, cây xanh cần trồng nhiều hơn khu vực Đông Nam Á hay Mexico - thành phố có nồng độ ô nhiễm không khí dày đặc.

Tai sao trong them cay la dieu thong minh nhat ma thanh pho nen lam? - Anh 4

Những địa điểm cần trồng thêm nhiều cây xanh

Lợi ích mà cây xanh mang lại nhiều như vậy, nhưng tại sao nhiều chính quyền vẫn làm ngơ? Đầu tiên có thể do không gian thành phố là một trở ngại. Đất chật người đông, diện tích cho dân phố thị sinh sống còn phải bon chen nhau, nên rất ít người nghĩ đến việc trồng cây để hưởng thụ bóng mát. Con người chỉ chăm chăm lấy đất xây nhà, mở rộng đất làm chỗ kinh doanh, buôn bán, bãi giữ xe, quán nhậu,…

Tất nhiên, sau khi trồng, cây xanh cần được bảo vệ và chăm sóc liên tục, cắt tỉa cành, chống sâu bệnh…Những kinh phí này có thể trở thành gánh nặng cho thành phố, họ phải phân vân khi quyết định mở rộng diện tích trồng cây xanh.

Bên cạnh đó, con người vẫn cho rằng trồng cây xanh chỉ phục vụ mục đích thẩm mỹ, không cho rằng cây xanh là một giải pháp y tế công cộng nên thường quy việc trồng cây cho các ban ngành giải trí, làm công viên…Điều này có thể dẫn đến tình trạng thiếu đầu tư vào cây trồng đô thị.

Suy nghĩ trên đã thay đổi đáng kể trong quá khứ. Trước những năm 1600, cây xanh đường phố rất hiếm, người Hà Lan đã đi tiên phong, thực hành trồng cây xanh để giúp ổn định cách dòng kênh. Mãi cho đến thế kỷ 19, các đại lộ rợp bóng cây mới phổ biến ở các thành phố châu Âu. Vì vậy, “trong thế kỷ tới, đô thị cần phải nhìn nhận lại vai trò của cây xanh” – McDonald khẳng định.

Bên cạnh lý do trên, cây xanh khó tỏa mát ở thành phố còn xuất phát từ căn nguyên vụ lợi của con người. Có những đơn vị đã lợi dụng những chiến dịch trồng cây để kiếm lời dưới mọi thủ đoạn, chặt hạ cây , trồng cây kém chất lượng ,…tạo ra một vòng luẩn quẩn trong công cuộc giảm ô nhiễm thành phố.

Xem thêm

Hương Nguyên