Đề xuất đòi hỏi những ưu đãi của Samsung cho dự án đầu tư trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D) mới đây lại một lần nữa làm nóng lên tranh lụận về việc chính phủ đã dành quá nhiều ưu đãi cho các nhà đầu tư nước ngoài (NĐTNN) trong khi nguồn lợi thu được không đáng kể. Giáo sư Nguyễn Mại, nguyên Phó Chủ nhiệm Nhà nước về Hợp tác và Đầu tư (nay là Bộ Kế hoạch và Đầu tư) kiêm Chủ tịch Hiệp hội DN có vốn đầu tư nước ngoài, trao đổi với DĐDN về một góc nhìn khác. – Mấy năm gần đây có nhiều nhà đầu tư gửi văn bản lên chính phủ xin được hưởng những ưu đãi đầu tư liên quan đến thuế, đất đai và những cơ chế khác. Ví dụ gần đây nhất là Samsung đã đưa ra một loat yêu cầu xin ưu đãi cho đự án trung tâm R&D tại Hà Nội, quan điểm của giáo sư về vấn đề này như thế nào? Tôi cho rằng đó là chuyện bình thường ở bất cứ đâu. Nhà đầu tư nào chả cần ưu đãi, ưu đãi càng nhiều càng tốt. Câu chuyện người ta đòi và chúng ta cho là hai vấn đề khác nhau. Giờ người ta đòi mình lại bảo đòi nhiều quá. Trong khi đó, không ai giải thích cái gì nhiều quá, cái gì bất hợp lý. Người ta bỏ tiền vào đây, người ta đòi ưu đãi là đúng. Cho hay không cho là quyền của chính phủ. Thế nào là yêu sách. Yêu sách như hồi Toyota nói rằng nếu không cho thì sẽ bỏ đi, như thế mới gọi là yêu sách. Đây họ không nói vậy, chỉ là đề nghị. Vừa rồi tôi có dịp trao đổi với ông Phó chủ tịch của Samsung VN mới từ Ấn Độ sang nhận chức, ông ấy kể Ấn Độ đang đưa ra rất nhiều ưu đãi có lợi cho nhà đầu tư và bản thân Thủ tướng Ấn Độ cũng đã đi nhiều quốc gia chỉ để kêu gọi đầu tư vào Ấn Độ. Vì vậy Samsung ở Ấn Độ cũng được hưởng lợi lớn từ những ưu đãi đó. Quay trở lại VN, khi người ta đòi ưu đãi, cái cần là chính phủ phải giải thích cho họ cái nào được, cái nào không căn cứ vào pháp luật. Theo tôi được biết, nhiều đòi hỏi ưu đãi của Samsung cho dự án R&D vốn đã được luật quy định rồi. Ví dụ như đòi hỏi về chuyển nhượng dự án đã có trong luật. – Một câu hỏi được tranh luận khá nhiều rằng tại sao lại phải ưu đãi cho các nhà đầu tư