Năm năm qua, chúng ta nói đến tái cơ cấu hàng ngày, nhưng thực ra, chỉ mới có chuyển biến ở trung ương và trong các doanh nghiệp nhà nước. Hiểu rõ và có tư duy đột phá đến với từng khu vực, từng địa phương, từng ngành thì việc thì việc tái cơ cấu mới được thực hiện có hiệu quả.

Tai co cau nen kinh te: Nam nam chua ve den dia phuong - Anh 1

Đề nghị Quốc hội ra nghị quyết riêng về tái cơ cấu

Ngày 2-11, Quốc hội đã thảo luận tại hội trường về Kế hoạch tái cơ cấu nền kinh tế giai đoạn 2016-2020. Khẳng định tái cơ cấu nền kinh tế là một quyết định đúng đắn của Đảng và Nhà nước, các đại biểu Quốc hội cho rằng những kết quả đạt được trong 5 năm qua là tiền đề cho việc tiếp tục thực hiện những bước tiếp theo của quá trình tái cơ cấu. Việc chọn ba khâu đột phá là đầu tư công, doanh nghiệp nhà nước và các tổ chức tín dụng để tái cơ cấu có ý nghĩa vô cùng quan trọng. Cả ba trọng tâm đều đạt được những kết quả tích cực.

Mặc dù vậy, tái cơ cấu vẫn chưa đạt được các mục tiêu đề ra, còn nhiều yếu kém, hạn chế như đã được đề cập trong đánh giá của Chính phủ và báo cáo thẩm tra của Ủy ban Kinh tế.

Đại biểu Ma Thị Thúy (Tuyên Quang) nhận định, tái cơ cấu ở một số ngành, lĩnh vực còn chậm, đời sống nhân dân còn gặp nhiều khó khăn, nhất là vùng nông thôn, vùng bị thiên tai, sự cố môi trường, vùng di dân, tái định cư thủy điện. Đặc biệt, vấn đề về sản xuất nông nghiệp đang gặp rất nhiều thách thức và làm cho đời sống nông dân, tình hình nông thôn ngày càng phức tạp.

Đại biểu Phùng Văn Hùng (Cao Bằng) đã chỉ ra những nguyên nhân dẫn đến mục tiêu tái cơ cấu nền kinh tế không đạt được kết quả như mong muốn. Theo ông, vấn đề trước tiên chính là nhận thức.

“Chúng ta chưa tạo được nhận thức đầy đủ từ trung ương đến địa phương, về tầm quan trọng của tái cơ cấu nền kinh tế. Điều này thể hiện ở việc mặc dù nhiều bộ, ngành và địa phương có xây dựng đề án tái cơ cấu nhưng còn mang nặng tính hình thức, triển khai chậm, đặc biệt là ở địa phương. Qua giám sát, chúng tôi có cảm nhận 5 năm rồi nhưng tái cơ cấu vẫn chưa về tới địa phương. Tình trạng coi việc tái cơ cấu là việc của trung ương khá phổ biến”.

Đại biểu Phùng Văn Hùng đề nghị Chính phủ cần quyết liệt, sát sao hơn trong công tác chỉ đạo, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, hướng dẫn nhằm nâng cao nhận thức, hiểu biết về tái cơ cấu kinh tế để các cấp, các ngành và xã hội có chung một nhận thức và hiểu biết đúng về tái cơ cấu, coi việc tham gia vào quá trình tái cơ cấu nền kinh tế là trách nhiệm của chính mình.

Vì vậy, với kế hoạch cho giai đoạn năm năm tới, các đại biểu đề nghị Quốc hội ra nghị quyết riêng về tái cơ cấu. Theo đó, Chính phủ sẽ thành lập một cơ quan chỉ đạo chuyên trách tinh gọn ở trung ương. Tại địa phương thành lập cơ quan chỉ đạo ở cấp tỉnh và giao trách nhiệm đứng đầu cho Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh.

Cần thu hút sự tham gia của khu vực kinh tế ngoài nhà nước

Cũng theo đại biểu Phùng Văn Hùng, thời gian qua mới chỉ có nhà nước và khu vực kinh tế nhà nước tham gia vào tái cơ cấu là chủ yếu, chưa thu hút được sự tham gia của cả xã hội, đặc biệt khu vực kinh tế ngoài nhà nước.
Ở đây, vai trò của nhà nước phải được thể hiện trước tiên là nhà kiến tạo bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, xây dựng và bảo đảm môi trường kinh doanh bình đẳng. Nhà nước đưa ra các chính sách có tính chất đòn bẩy, thu hút nguồn lực xã hội vào những lĩnh vực ưu tiên. Nhà nước còn phải là người định hướng, người dẫn đường, người dẫn dắt quá trình tái cơ cấu, còn doanh nghiệp phải đóng vai trò quyết định đóng góp nguồn lực chủ yếu cho tái cơ cấu.

Chính phủ dự kiến cần một nguồn lực tái cơ cấu lên đến trên 10,5 triệu tỷ đồng trong kế hoạch tái cơ cấu kinh tế giai đoạn 2016-2020. Theo các đại biểu, đây là một con số không nhỏ và rất khó khả thi, vì thế càng hết sức cần thiết sự tham gia của khối kinh tế ngoài nhà nước.

Đại biểu Phạm Phú Quốc (TP Hồ Chí Minh) đưa ra kiến nghị Chính phủ ủng hộ hình thành các tập đoàn kinh tế tư nhân lớn có thể bảo đảm uy tín, thương hiệu, quy mô và thị phần, khẳng định vị thế doanh nghiệp Việt Nam trên thương trường quốc tế.

Đại biểu Lê Quân (TP Hà Nội) đặt câu hỏi, trong kế hoạch năm năm tới chưa thấy chỉ ra là làm thế nào huy động được nguồn lực trong dân để phát triển kinh tế.

Báo cáo gần đây cho thấy 500 doanh nghiệp Việt Nam có xu hướng suy giảm rõ rệt cả về tăng trưởng lẫn hiệu quả. Hầu hết doanh nghiệp Việt Nam chưa có thương hiệu và sản phẩm mang tầm quốc tế. Vậy câu hỏi là nguyên nhân từ đâu.

“Các câu hỏi trong đề án phải trả lời được những nguyên nhân. Bởi theo tôi khi kế hoạch tái cơ cấu chưa làm rõ được câu trả lời có phải vì do niềm tin khi đầu tư hoặc đơn thuần là vấn đề thủ tục, môi trường kinh doanh hoặc trong bối cảnh hiện nay đang thiếu rất nhiều cơ hội đầu tư để các khu vực tư nhân có thể tham gia’- Đại biểu Lê Quân phát biểu.