Tình hình Syria đang có những chuyển biến mới, có thể gọi là "bước ngoặt", với việc cựu Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc Kofi Annan trong vai trò đặc phái viên của LHQ và Liên đoàn Arập đã đề xuất kế hoạch hòa bình gồm 6 điểm nhằm chấm dứt tình trạng bạo lực và khủng hoảng chính trị tại đây.

Những kẻ phá bĩnh

"Kế hoạch Annan" đã nhận được sự ủng hộ không chỉ của Nga, Liên minh châu Âu, các quốc gia khối Arập, Hội đồng Bảo an LHQ, mà quan trọng hơn cả là ngày 27/3 vừa qua, chính phủ và phe đối lập ở Syria cũng đã ủng hộ "Kế hoạch Annan". Ngay sau khi tuyên bố ủng hộ kế hoạch hòa bình, hai bên đã bắt đầu có những động thái tích cực đầu tiên hướng đến thực thi kế hoạch Annan. Điều này đang mở ra hy vọng về một kết cục hòa bình cho Syria, tránh được xung đột đẫm máu và sự can thiệp quân sự của phương Tây.

Ngày 29/3, lần đầu tiên kể từ khi xảy ra các cuộc biểu tình rồi đụng độ vũ trang với phe đối lập, Tổng thống Syria Bashar al-Assad đã đến thị sát tình hình tại thành phố Homs và ông đã có cuộc tiếp xúc trực tiếp với người dân ở khu Bab Amr - nơi mấy tháng trước đây là chiến địa dữ dội nhất.

Kế hoạch hòa bình mà ông Kofi Annan đề xuất gồm 6 nội dung yêu cầu các bên xung đột ở Syria thực hiện ngay là: thứ nhất, Chính phủ Syria phải cử một người có đủ quyền hành để phối hợp làm việc cùng ông Kofi Annan giám sát thực thi kế hoạch hòa bình, giải quyết khủng hoảng; thứ hai, chấm dứt hoàn toàn bạo lực, Chính phủ Syria phải ngay lập tức dừng mọi hoạt động của quân đội và lực lượng an ninh, triệt thoái khỏi các trung tâm dân cư, có một cơ chế giám sát của LHQ nhằm đảm bảo "dừng vĩnh viễn mọi hình thức bạo lực vũ trang của tất cả các bên"; thứ ba, tạo điều kiện thuận lợi cho công tác điều phối cứu trợ nhân đạo; thứ tư, nhanh chóng thả các tù nhân chính trị; thứ năm, Syria tạo điều kiện để báo đài quốc tế vào đưa thông tin về tình hình Syria; và cuối cùng có cơ chế pháp lý bảo đảm quyền hoạt động chính trị một cách hòa bình.

Nhìn chung, “Kế hoạch Annan” đưa ra yêu cầu quan trọng nhất là Chính phủ Syria phải sớm thực hiện việc cải cách chính trị một cách công khai và hòa bình, có sự giám sát của Hội đồng Bảo an LHQ. Kế hoạch nhận được sự ủng hộ của Nga và nhất là Chính phủ Syria do đã có "cam kết" bảo đảm chủ quyền, độc lập, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ của Syria.

Theo giới bình luận, việc triển khai “Kế hoạch Annan” là một diễn biến có phần thuận lợi cho Tổng thống Syria Bashar al-Assad hơn là phe đối lập. Điều chắc chắn nhất khi triển khai kế hoạch hòa bình là ông Assad sẽ không từ bỏ quyền lực như yêu cầu đặt ra quyết liệt ngay từ đầu của phe đối lập. Rõ ràng là phe đối lập không thể tiếp tục "mặc cả" bằng việc từ chối đối thoại với ông Assad khi mà các thành viên phương Tây trong Hội đồng Bảo an - những người "đỡ đầu" hăng nhất cho họ nay đã ủng hộ kế hoạch của ông Annan. Cho nên khi bị buộc phải chấp nhận thực tế không thể lật đổ được ông Assad và lại còn phải chấp nhận đối thoại chính trị với ông ấy được xem là một "thất bại" lớn nhất của Hội đồng Quốc gia Syria (SNC).

Cựu Tổng Thư ký Liên Hiệp Quốc Kofi Anna đóng vai trò quan trọng trong kế hoạch hòa bình của Syria.

Mặc dù cộng đồng thế giới đang ra sức thúc đẩy việc thực thi kế hoạch hòa bình, nhưng 3 ngày sau khi các bên tuyên bố ủng hộ “Kế hoạch Annan”, súng vẫn tiếp tục nổ rền tại thành phố Homs. Theo báo chí quốc tế, tình hình bây giờ cho thấy phiến quân đang là những kẻ muốn phá hỏng kế hoạch hòa bình. Các tay súng thuộc lực lượng đối lập đang triển khai chiến dịch tăng cường tấn công lẻ tẻ nhắm vào người của Chính phủ Syria. Ngày 29/3, 2 sĩ quan cấp tá thuộc lực lượng Chính phủ Syria tại thành phố Aleppo đã bị phiến quân bắn chết trong tình trạng không giao chiến.

Trong khi đó, các lực lượng chống đối ông Assad ở bên ngoài Syria cũng không ngừng vận động chống ông Assad. Vào ngày 1/4, một hội nghị về Syria sẽ được mở tại thành phố Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ, bao gồm nước chủ nhà Thổ Nhĩ Kỳ, Mỹ, các đồng minh châu Âu và Arập và thành phần SNC tại Syria nhưng không có sự hiện diện của Nga và Trung Quốc - 2 nước đồng bảo trợ “Kế hoạch Annan”.

Theo thông tin báo chí, mục đích của hội nghị Istanbul lần này vẫn là "bàn bạc kế hoạch chống Syria" và buộc Tổng thống Assad từ chức để "nhường ghế" cho phe đối lập SNC(?). Mặc dù cử đặc phái viên Kofi Annan đưa ra kế hoạch để mang lại hòa bình cho Syria và kế hoạch đó đã được tất cả các bên chấp nhận, kể cả một số nước phương Tây gồm Mỹ và EU, nhưng Mỹ và một số nước EU, đặc biệt là Anh, Pháp, vẫn không từ bỏ ý đồ "thay đổi chế độ" ở Syria. Trọng tâm các cuộc bàn bạc tại Istanbul được báo chí thuật lại vẫn xoay quanh ý tưởng điên rồ là "nên hay không nên" công nhận SNC và các nhóm phiến quân chống Chính phủ Syria là "đại diện hợp pháp duy nhất" cho nhân dân Syria(!?) - một kịch bản giống hệt Libya mấy tháng trước.

Cuộc xung đột tại Syria được giới phân tích và các chuyên gia về an ninh đánh giá là có nguy cơ đe dọa an ninh toàn khu vực Trung Đông và Bắc Phi nếu nó không được giải quyết một cách hòa bình và ổn thỏa. Như đại diện ngoại giao Nga đã khẳng định, quan điểm của Nga không cho phép bên ngoài can thiệp vào Syria chính là vì mục đích bảo đảm an ninh toàn khu vực Trung Đông. Vì vậy, cũng có thể xem việc Mỹ và phương Tây tiếp tục chơi "lá mặt lá trái" trong vấn đề Syria, vừa ủng hộ kế hoạch hòa bình, vừa thọc tay chọc phá, tìm cách lật đổ Tổng thống Assad, là hành động kình chống nước Nga và hoàn toàn không có lợi cho hòa bình, an ninh ở khu vực Trung Đông.

Các lãnh đạo đối lập trong Hội đồng Quốc gia Syria đã tuyên bố chấp nhận Kế hoạch Annan.

Khi cuộc khủng hoảng tại Syria ngày càng leo thang, báo chí phương Tây đã không tiếc lời bôi xấu chế độ của Tổng thống Syria Bashar al-Assad. Thế nhưng, giữa lòng nước Anh, có một người đã đứng ra tự nguyện làm "người gác cổng" cho Syria ở phương Tây và luôn sẵn sàng hiến kế để Tổng thống Assad đối phó kịp thời với những đòn tuyên truyền thâm độc của báo chí phương Tây. Người đó không ai khác, chính là bố vợ của Tổng thống Assad.

Bố vợ của Tổng thống Syria Assad, bác sĩ chuyên khoa tim mạch Fawaz Akhras hiện đang sinh sống tại London, Anh, được xem là người có tầm ảnh hưởng lớn đối với Tổng thống Assad. Theo một số thông tin ít ỏi về bác sĩ Akhras, ông hiện có một phòng mạch tư trên phố Harley, London. Ông đồng thời cũng là đồng Chủ tịch Hội người Syria tại Anh.

Nhờ sinh sống và hoạt động tại Anh nên bác sĩ Akhras có sự am hiểu nhất định về xã hội và chính trị, ngoại giao phương Tây, đặc biệt là Anh. Do đó, ông nghiễm nhiên trở thành cố vấn đặc biệt của Tổng thống Assad mặc dù ông chưa bao giờ được bổ nhiệm và cũng chưa bao giờ lĩnh lương của Nhà nước Syria. Một cách không chính thức, giới chức ngoại giao Anh và phương Tây cũng xem bác sĩ Akhras là "người gác cổng" của Syria tại Anh và phương Tây thông qua những hoạt động mang tính xã hội và hữu nghị đầy nhiệt thành.

Năm nay 66 tuổi, Akhras là một bác sĩ có uy tín về chuyên khoa tim mạch tại Anh và nhiều nước, có nhiều công trình nghiên cứu độc đáo về bệnh tim mạch. Ông sinh ra tại thành phố Homs, miền Tây Syria, và di cư sang Anh vào năm 1973, theo học ngành y và tốt nghiệp thạc sĩ bác sĩ tại Bệnh viện King College, Đại học London, sau đó hoàn tất bằng tiến sĩ chuyên khoa Nội và Tim mạch. Ông là thành viên của nhiều tổ chức, hiệp hội về tim mạch ở Anh, Mỹ và nhiều nước, từng là giảng viên cao cấp bộ môn tim mạch tại Trường Y khoa Bệnh viện Westminster and Charing Cross - London và một số trường đại học y khoa có uy tín, từng làm việc tại Bệnh viện Quân y King Fadh, Arập Xêút, và đầu thập niên 90 thế kỷ trước, ông là một trong những người sáng lập trung tâm tim mạch khu vực Trung Đông và chương trình can thiệp tim mạch đầu tiên trong khu vực. Đối với quê nhà Syria, bác sĩ Akhras cũng có nhiều tâm huyết. Năm 2000, ông bắt đầu triển khai chương trình nghiên cứu về can thiệp tim mạch đầu tiên nhằm giúp hỗ trợ điều trị cho người Syria.

Thông tin về vai trò cố vấn đặc biệt của bác sĩ Akhras bất ngờ được tiết lộ khi trang WikiLeaks cho công bố hàng triệu thư điện tử bí mật của Công ty dịch vụ gián điệp toàn cầu Stradfor vào cuối tháng 2/2012. Do điều kiện sinh sống và làm việc của bác sĩ Akhras quá xa xôi, tận bên Anh, nên việc đưa ra những lời khuyên hay hiến kế cho Tổng thống Assad khó có thể thực hiện trực tiếp hoặc qua điện thoại, mà buộc phải sử dụng thư điện tử. Thật không may, những thư điện tử ấy đã bị Công ty dịch vụ tình báo tư nhân Stradfor lén đọc trộm.

Tổng thống Bashar al-Assad đến khu Bab Amr, thành phố Homs và tiếp xúc trực tiếp với người dân tại đây - một hình ảnh trái ngược với những gì báo chí phương Tây tuyên truyền về Syria.

Vai trò cố vấn của bố vợ Tổng thống Bashar Al –Assad

Trong một thư điện tử vừa được tiết lộ, người ta đọc được thông tin về việc bác sĩ Akhras đã bí mật cố vấn cho Tổng thống Assad cách đối phó với tình huống khi Kênh 4 Truyền hình Anh cho chiếu rộng rãi những đoạn video quay hình ảnh các cuộc biểu tình lộn xộn và có sự đụng độ với cảnh sát, trong đó có cảnh người biểu tình bị đánh đập, có cả trẻ em. Tổng thống Assad sau đó đã thẳng thừng bác bỏ những gì Kênh 4 Truyền hình Anh công chiếu, cho đó là lối tuyên truyền xuyên tạc sai sự thật.

Một số thư điện tử khác cho thấy bác sĩ Akhras đã nhiều lần cố gắng đưa ra những lời khuyên hữu ích, xác đáng về cách xử sự sao cho hợp tình, hợp lý trong tình hình khủng hoảng tại Syria. Chẳng hạn, một thư điện tử vào cuối tháng 12/2011 ghi lời của bác sĩ Akhras khuyên Tổng thống Assad không nên tổ chức lễ mừng năm mới 2012 tại Quảng trường Umayyad. Ông đặt câu hỏi: "Liệu có đúng lúc hay không?". Lời khuyên đó đã được tiếp thu.

Việc tiết lộ thông tin về vai trò cố vấn đặc biệt của bác sĩ Akhras cho Tổng thống Syria Assad đang gây nên một số khó khăn cho cá nhân vị bác sĩ. Người Anh luôn có thái độ cực đoan đối với những gì diễn ra tại Syria mà họ biết được qua thông tin lan truyền trên báo chí, thông tấn phương Tây vốn có ác cảm với Damascus và không ngại đưa những thông tin thiếu trung thực, thậm chí sai lệch hoàn toàn về tình hình Syria. Bởi vậy, khi "nghe nói" bác sĩ Akhras có dính líu tới chế độ do con rể mình lãnh đạo, một số người từng là đồng nghiệp, đồng hội và cả đồng hương của bác sĩ Akhras đã vội xa lánh và đặt vấn đề thẳng thắn với ông về việc liệu ông có nên tiếp tục làm "cố vấn" cho con rể mình nữa hay không.

Có những người mới vài hôm trước còn là đồng Chủ tịch Hội người Syria tại Anh, trong đó có cựu Đại sứ Anh tại Syria Andrew Green và cựu Thị trưởng London Sir Gavyn Arthur, ngay sau khi có thông tin tiết lộ bởi WikiLeaks đã vội trở mặt, xa lánh và thậm chí chỉ trích bác sĩ Akhras. Một phóng viên của tờ báo Guardian của Anh còn đi xa hơn, đặt câu hỏi một cách xấc láo với bác sĩ Akhras rằng, "ông có bình luận gì không về những thư điện tử được tiết lộ và vai trò cố vấn cho con rể mình?", nhưng bác sĩ Akhras đã từ chối trả lời. Sau đó, câu hỏi đã được chuyển đến cho luật sư riêng của bác sĩ Akhras.

Tuy nhiên, không ai có thể phủ nhận một điều rằng, bác sĩ Akhras đã đóng vai trò rất quan trọng trong nỗ lực hàn gắn quan hệ giữa phương Tây với Syria, tạo nhịp cầu nối quan hệ hữu nghị giữa Syria và Anh. Hoạt động gần gũi bên cạnh Đại sứ Syria tại Anh, bác sĩ Akhras thường đóng vai trò là "người gác cổng" mỗi khi báo giới phương Tây muốn phỏng vấn Tổng thống Assad