Không kiểm chứng thông tin, nhà báo sẽ là đối tượng của các vụ kiệnCách đây gần 300 năm, nhà triết học vĩ đại người Pháp Jean Jacques Rousseau (1712 - 1778) đã có một tổng kết để đời, một tổng kết đã kéo theo hàng loạt những tác phẩm triết học, văn học, giáo dục học để minh họa cho nhận định thiên tài đó.

Suc manh cua su tu te - Anh 1

Tài xế xe tải đã cứu hàng chục hành khách thoát khỏi tử thần.

Nhận định đó là: “Làm gì có sự khôn ngoan nào ở trên đời vượt qua nổi sự tử tế” (What wisdom can you find that is greater than kindness). Con người mãi mãi cảm ơn J.J. Rousseau vì cái kim chỉ nam, cái định hướng cao quý đó đã chỉ dạy cho con người. Vì, chính nhờ cái kim chỉ nam quý giá đó, chính nhờ cái định hướng to lớn mà giản dị ấy, con người đã có thêm sức mạnh trong cuộc sống để tự giúp mình và còn giúp đỡ được người khác.

1. Sức mạnh của sự tử tế trong văn chương chữ nghĩa:

Ông bà ta đã dạy: “Ở hiền gặp lành” đã chẳng phải là tổng kết ngắn gọn của học thuyết nhân quả (Gieo nhân nào, gặt quả ấy) của nhà Phật, của triết học Đông Tây, kim cổ suốt mấy nghìn năm đó sao?

Lại dạy:

Cây xanh thì lá cũng xanh,
Cha mẹ hiền lành để đức cho con,

Cũng chả đúng đắn hết sức sao. Khi đọc tiểu sử các danh nhân nước Việt ta, từ cổ chí kim, các bậc hiền tài cứu dân cứu nước đã chẳng có những tuổi ấu thơ may mắn được cha mẹ nuôi dưỡng, dạy bảo đạo đức, tinh thần yêu nước, thương dân sâu sắc lắm sao.

Người Pháp cổ cũng dạy: “Ai gieo trồng những giống lúa tốt, sẽ thu hoạch được mùa màng bội thu” (Qui sème bien, récolte bien). Đây là câu danh ngôn dạy về đạo đức, nhưng rất khoa học, rất thực tiễn, soi sáng cho ngành khoa học nông nghiệp trong việc chọn giống tốt, chọn các kỹ thuật chăm sóc mùa màng, chọn phân bón tốt đó sao. Nghĩa thứ hai của câu thành ngữ cổ này còn sâu sắc và thực tế ở chỗ: Có người vì ơn thày, ơn cô đã dạy mình nên người mà hết sức giúp đỡ, tạo điều kiện cho con thày, cháu thày có được thuận lợi trong việc tiến thân. Đó là quả ngọt được thu hái từ giống cây tốt từ hàng chục, hàng trăm năm về trước.

Nhà triết học cổ đại Horace, cách đây hàng nghìn năm cũng đã phải thốt lên: “Bạc kém giá trị hơn vàng, vàng lại kém giá trị hơn sự tử tế”. Người Anh cổ cũng so sánh: “Sự tử tế quý báu hơn cả vương miện (Kind hearts are more than coronets). Vì vương miện còn có thể bị mất, còn bị lật đổ, còn sự tử tế thì được người đương thời và hàng trăm, hàng ngàn năm sau vẫn ca tụng, vẫn tôn vinh, vẫn làm gương để dạy con, dạy cháu cách làm người... Như thế cũng có thể nói: Sự tử tế là bất tử, nó sống mãi trong trái tim các thế hệ tiếp theo.

Lý giải về sức mạnh của sự tử tế, tưởng không có câu danh ngôn nào vừa giản dị vừa dễ hiểu như câu của H.L.Samuel: “Thế giới này là chiếc gương soi. Nếu bạn cau có với nó, nó sẽ cau có với bạn. Nếu bạn tươi cười, nó sẽ tươi cười với bạn” (The world is like a miror; frown at it and it frown at you; smile and it smile too). Nghĩa là: Nếu bạn tử tế với một ai đó, thì “Tiếng lành đồn xa”, sẽ có người tử tế lại với bạn và bạn của người đó cũng sẽ đối xử tốt với bạn. Quà tặng này chỉ đến với những người tử tế lương thiện và quả thật là vô giá, không thể cân đo đong đếm được. Ý tứ này của Samuel cũng giống như trong sách giáo khoa các nước nói tiếng Pháp đã viết: “Hãy cho đi thì sẽ được nhận lại” (Donnez tout et vous aurez tout).

Ngạn ngữ cổ của Canada đã dạy con người tu nhân tích đức trong suốt cả cuộc đời thì sẽ có được một tuổi già bình an, thanh thản qua câu: “Những gì mà ta có được lúc tuổi già chính là những thứ mà ta đã dâng hiến cho đời khi ta còn trẻ” (A la fin de la vie, la seule chose qu'on aura c'est ce qu'on a donné aux autres).

Gœthe vĩ đại đã tổng kết một cách trọn vẹn sự tử tế muốn được dâng hiến, muốn được chia sẻ của người trí thức chân chính cho cuộc đời, cho con người qua mấy vần thơ sau:

Hiểu biết sẽ chẳng khi nào thấy đủ
Nếu không đem trải nghiệm với đời
Ước vọng sẽ chẳng khi nào thấy đủ
Nếu cứ ngồi tưởng mộng giữa chơi vơi
(Knowing is not enough
We must apply
Willing is not enough
We must do)

2. Sức mạnh của sự tử tế giữađời thường:

Câu chuyện 1: Sự tử tế của người lái xe:

Trong những tháng vừa qua, cả xã hội đã ngợi ca một tấm gương về sự tử tế, biết thương xót người khác của một anh lái xe còn trẻ đã cứu sống hàng chục mạng người. Câu chuyện xảy ra trên một đoạn dốc nguy hiểm từ Đà lạt về TP.Hồ Chí Minh. Có một xe khách mất lái, loạng choạng lao xuống dốc có nguy cơ gây tử vong hàng chục mạng hành khách ngồi trên xe. Mọi người hoảng loạn kêu khóc. May sao có một xe tải chạy phía trước, lái xe là một người tử tế đã can đảm giúp đỡ. Anh bình tĩnh, tự tin, vừa phanh, vừa lái khéo léo đã kìm hãm được xe khách đang tuột dốc. Anh đã thành công, sự tử tế đã thành công, sức mạnh của sự tử tế đã chiến thắng cái chết sắp xảy ra cho hàng chục hành khách vô tội. Nhiều báo giấy, nhiều báo mạng đã phải thốt lên: “Hoan hô sự tử tế, lòng dũng cảm, trí óc thông minh của người lái xe biết sống vì đồng loại”.

Câu chuyện 2:

Cụ bác sỹ quân y Ngọc đã 80 tuổi, người gầy còm mảnh khảnh, nhưng là niềm tin chói sáng nhất trong khu lao động nghèo chúng tôi. Cụ không có phòng khám, không hành nghề chính thức, nhưng từ khi về hưu cụ là cứu tinh của hàng chục gia đình cán bộ nghèo, công nhân quét rác, xe ôm, xích lô ... Nhớ lại năm nào có dịch sởi tràn lan trong thành phố, có em được đưa vào bệnh viện được hai hôm thì chết vì lây chéo trong bệnh viện. Có hai em, nghe lời cụ, chỉ để ở nhà, kiêng gió, kiêng nước, uống thuốc nam chỉ sau một tuần là khỏi bệnh. Người dân nghèo trong xóm chúng tôi tin lời cụ hơn các tin đồn thổi và quảng cáo quá mức của các phòng khám. Còn cụ bác sỹ già thì lấy lòng tử tế, lấy tinh thần trách nhiệm cao cả của một chiến sỹ quân đội để đảm bảo cho lòng tin của mọi người đối với mình. Có người đi khám bệnh về, lo lắng với đơn thuốc lên đến hàng triệu đồng. Cụ Ngọc đã mạnh dạn thay bằng thuốc Nội do các hãng Dược phẩm trong nước sản xuất, chỉ mất chưa đến 100 nghìn đồng, bệnh nhân cũng vẫn khỏi bệnh. Đó là sức mạnh của sự tử tế. Đó là sức mạnh của một kiến thức cơ bản, của lòng tin tuyệt đối vào Dược liệu được trồng ở trong nước, vừa sạch, vừa đảm bảo chất lượng cao.

Nhiều hôm trời mưa gió thấy cụ bác sỹ Ngọc khoác áo mưa che ô đi khám bệnh từ thiện, nhiều người ái ngại chạy đến mời cụ lên xích lô hoặc xe ôm. Từ trong sâu thẳm trái tim, những người dân nghèo chúng tôi trong cái xóm dân cư ấy, chỉ lo, nói dại, cụ Ngọc không còn sức khỏe nữa, chúng tôi biết trông cậy vào ai. Làm gì có ai dám chịu trách nhiệm, dám can đảm cứu giúp người dân nghèo chúng tôi tận tụy như thế. Chúng tôi tin vào sự tử tế, không vụ lợi, lúc nào cũng chỉ vì người khác của cụ thầy thuốc già.

Câu chuyện 3:

Thầy chúng tôi, giáo sư Tôn Thất Tùng cũng như nhiều vị đã tham gia cứu chữa thương binh ở mặt trận Điện Biên Phủ năm 1954, thường nhắc đến những chính sách tử tế, khoan hồng của Chính phủ ta đối với tù binh, hàng binh và đặc biệt đối với thương binh Pháp.

Thầy Tùng nói: “Chính cái sức mạnh của sự tử tế mà chúng ta đối xử với thương binh, tù binh Pháp đã khiến chúng ta chiến thắng được kẻ thù xâm lược mạnh hơn ta gấp nhiều lần về vũ khí, đạn dược và về sau này được thuận lợi trong xây dựng hòa bình. Nhiều thương binh Pháp được ta cứu sống, sau này trở thành các nhà kinh doanh, các nhà Từ thiện đã đóng góp, giúp đỡ lại cho nước ta khi mới giải phóng miền Bắc, còn gặp nhiều khó khăn”.

Thế mới biết, sự tử tế có sức mạnh vô địch.

Trần Hữu Thăng

Từ khóa

sức mạnh tử tế