Drybar, Paperless Post, và nhiều startup với đồng sáng lập là anh chị em là minh chứng cho cả thất bại và thành công về mối quan hệ hợp tác giữa các thành viên trong gia đình trên thương trường.

Startup cung nguoi than: Lam sao de khong “chem” nhau - Anh 1

Đồng sáng lập Drybar , hai anh em họ Alli Webb và Michael Landau, lần đầu cùng nhau làm việc không hề dễ dàng như mong đợi. “Cả hai chúng tôi từng làm cho Nicole Miller, rồi cùng nhận được nhượng quyền để mở cửa hàng ở Boca Raton và Miami. Chúng tôi gần như đã giết nhau”, Landau nói với Fast Company.

Sau đó, họ tách ra và đi con đường riêng. Nhưng hơn một thập kỷ sau, Webb tìm đến Landau để mở cửa tiệm làm đầu (thực chất chỉ gội, cắt, sấy). Họ quyết định tái hợp. Điều này khiến gia đình bối rối. Nhưng lần này, họ nhận ra sai lầm khi trước, đâu là giới hạn không thể vượt qua và phải nhường nhịn những điểm nào. Bảy năm sau, Drybar thu hút được 71 triệu USD tiền vốn, sử dụng 3.000 nhân viên và mở hơn 60 cửa hàng trên toàn quốc.

Tuy nhiên, chuyện của Webb và Landau cũng cho thấy tình cảm gia đình không đảm bảo kết quả kinh doanh thuận lợi. Đôi khi, chính vì càng thân thiết mà càng “cắn nhau đau”. Vậy những đồng sáng lập anh chị em có bí quyết gì để vẫn sát cánh bên nhau cho đến hôm nay?

Phân chia và Chinh phục

Chủ đề thường thấy trong mối quan hệ anh chị em cùng kinh doanh là thừa nhận khả năng và chuyên môn của nhau.

Khi Alli đến gặp Michael để mở salon Drybar đầu tiên, cô đã hiểu được giá trị anh có thể mang đến cho công ty: kinh nghiệm quản lý và khởi nghiệp. Trong khi cô hiểu phụ nữ, hiểu về kinh doanh tóc, về ngành công nghiệp thẩm mỹ viện. (Lần đầu nói ý tưởng, Michael đã hoài nghi vì không hiểu nổi phụ nữ sao không thể tự sấy mà lại tốn tiền ra tiệm). Hai người truyền thụ thế mạnh của mình cho nhau và điều đó đã giúp tránh bớt các vụ xô xát giữa hai anh em.

Tương tự Drybar, startup Paperless Post đi vào hiện thực khi CEO James Hirschfeld đề xuất ý tưởng với chị gái Alexa. James cảm thấy Alexa sở hữu những ưu điểm mà mình còn thiếu: “Tôi không hiểu về truyền thông hay truyền cảm hứng.”

Startup cung nguoi than: Lam sao de khong “chem” nhau - Anh 2

James và Alexa Hirschfeld của Paperless Post

Alexander Tibbets quyết định giúp em trai Linden xây dựng IFTTT, công cụ cho phép các ứng dụng nói chuyện với nhau. Vai trò của anh trong công ty không đậm nét như các cặp đôi trước, song Alex là người hỗ trợ đắc lực cho Linden trong việc xử lý tất cả những công việc không liên quan đến sản phẩm và thiết kế. Có thể nói, không có Alex, Linden có thể rơi vào tình trạng khủng hoảng và mệt mỏi khi phải làm quá nhiều, điều đã khiến nhiều nhà sáng lập chấm dứt vai trò của mình, nghỉ một thời gian, rồi mới có thể quay lại mở startup mới.

Vậy phải chăng, chuyện giới tính có ý nghĩa quan trọng nào đó cho những anh chị em cùng kinh doanh?

Theo Linden, lợi thế của việc là anh em trai hoặc chị em gái là khi đồng giới, con người có xu hướng cạnh tranh nhau hơn khi là anh trai-em gái, hay chị gái-em trai. Linden cho rằng điều đó là tố chất cần thiết cho một doanh nhân. “Nhưng nếu không cẩn thận, khi để cạnh tranh đi quá đà, thì nó lại trở thành yếu tố gây hại”, Linden cảnh báo.

Thông thường, trong các cặp đồng giới tính, chọn ai làm gương mặt đại diện là một cuộc chiến kịch tính. Nhưng trong trường hợp anh em nhà Tibbets lại không xảy ra vấn đề đó, có lẽ, đó là bởi Linden có nền tảng kỹ thuật và thích ứng nhanh chóng trước ống kính, trong khi Alex cảm thấy thoải mái hơn khi đứng trong hậu trường, phía sau máy quay.

Chấm dứt cuộc nói chuyện đi quá xa

Quyết định ban đầu để làm việc cùng anh chị em không khác mấy khi quyết định sáng lập một doanh nghiệp cùng bất kỳ ai khác. Bạn muốn chọn một người có kỹ năng phù hợp với yêu cầu, và tầm nhìn gắn với công ty bạn. Phần khó khăn hơn là, bạn không thể nói chuyện với với người trong gia đình như với các đồng sự khác.

Danielle Snyder, sáng lập công ty trang sức Dannijo cùng cô em gái Jodie, chia sẻ: Chuyện người thân làm việc cùng nhau là một vấn đề phức tạp. Có cái tốt, cái xấu. Một mặt, điều tốt là bạn thường hiểu người kia. Nhưng mặt khác, bạn lại trở nên đặc biệt nhạy cảm hơn hẳn khi nói chyện với họ, mà không thể lý trí như với đối tác khác.

Startup cung nguoi than: Lam sao de khong “chem” nhau - Anh 3

Jodie (trái) và Danielle Snyder, cặp chị em đứng sau startup trang sức Dannijo

Nhìn chung, tình cảm anh chị em là mối quan hệ lâu dài nhất của mỗi người. Khi lớn lên cùng nhau, mọi người thậm chí hiểu anh chị em mình hơn cả bố mẹ, bạn đời hay những đứa con. Chính vì thế, mối quan hệ đó cũng phức tạp hơn nhiều. Nó vừa như bất khả xâm phạm, vừa tràn ngập rủi ro tan vỡ. Vừa hòa hợp như một thể thống nhất lại ngầm cạnh tranh gay gắt. Đồng thời, cũng tạo ra những tình huống khó xử. Nếu không chú ý, các nhân viên khác rất dễ cảm thấy mình như kẻ ngoài cuộc, cảm thấy không được tôn trọng hay bị bất công - mầm mống nảy sinh cho các mâu thuẫn trong doanh nghiệp.

Khi Michael đi tìm nhà đầu tư, anh phát hiện ra rằng họ thường do dự cấp vốn cho các startup được quản lý bởi anh chị em. Những người đăng ký vào vị trí quản lý trong công ty (chẳng hạn CEO) cũng có mối lo ngại tương tự.

Tất nhiên, điều đó là không thể tránh khỏi khi lịch sử đã cho thấy cuộc chiến gay gắt, tranh cãi nảy lửa giữa anh chị em trong nhà. Trong Drybar, CEO John Heffner đôi khi đóng vai trò như bộ đệm giữa Alli và Michael. Alli chia sẻ: Michael và tôi đã nhiều lần xung đột. Kiểu như, ông anh ngớ ngẩn. Tôi thực sự phát điên và không kiềm chế được sự giận dữ. Có lần, chúng tôi đã to tiếng đến mức gần như muốn lao vào xé xác đối phương. John đã đến văn phòng và nói: ‘Các bạn, bình tĩnh nào, giờ không phải lúc gây gổ’!” Michael đồng tình: “Một trong những ưu điểm tuyệt vời nhất của CEO công ty chúng tôi là anh ấy có thể trung gian hòa giải cho hai anh em tôi.”

Nhưng không phải mọi công ty đều có trung gian hiệu quả. Anh em nhà Tibbets của IFTTT quy ước những từ “đinh”, ít nhất trong thời gian đầu làm việc cùng nhau, để “đánh thức” và kéo mình ra khỏi cuộc tranh cãi đi quá xa. Linden cho biết: Nếu mọi chuyện bắt đầu ra ngoài tầm kiểm soát, tức là chỉ đang cãi nhau thay vì giải quyết công việc, một trong hai chúng tôi sẽ nói đại loại ‘Anh/Em chỉ đang cố gắng xây dựng một điều tuyệt vời cho công ty’. Đó là câu nói ám chỉ ‘Này, quay trở lại vấn đề thôi, đi quá xa rồi’. Ban đầu, chúng tôi sử dụng 10-15 trong mỗi lần bàn bạc. Và ngày càng giảm đến mức không cần dùng đến nữa.

Startup cung nguoi than: Lam sao de khong “chem” nhau - Anh 4

Alexander và Linden Tibbets của IFTTT

Làm việc với người thân càng phức tạp khi nói đến chuyện đánh giá hiệu quả làm việc của đối phương. James chia sẻ: Công ty là một môi trường của những cá nhân chuyên nghiệp, mà không phải anh em. Bạn phải luôn ý thức rằng bạn được tuyển dụng để làm việc. Đó là công việc của bạn.

Linden cho biết: Chúng tôi phải phân định rạch ròi giữa phần cá nhân, tình cảm riêng tư, và phần chuyên nghiệp. Bạn phải liên tục điều chỉnh và xác nhận chắc chắn chúng ta đang cùng một luồng suy nghĩ. Nếu không để tâm, bạn đang bước vào cơn ác mộng.

Rõ ràng, mặc dù người thân có thể ở bên nhau lâu dài, nhưng chắc chắn nó không đảm bảo thành công của một doanh nghiệp nếu không có sự tương thích với nhau. James nói thêm: Là anh chị em không phải là yếu tố làm nên một đối tác kinh doanh tốt. Nhưng một khi hòa hợp được, thì tình thân lại khiến công việc trở nên tốt đẹp hơn nhiều.

Trung thực là chìa khóa

Lợi ích lớn nhất của việc làm chung với anh chị em là sự tin tưởng. Trong kinh doanh, điều này là vô giá. Theo Michael, “bạn thực sự phải tin tưởng ai đó để kéo người đó vào công ty bởi vì đó là tiền”.

Sự tin tưởng còn giúp xóa nhòa các bất đồng. Thông thường, anh chị em dù cãi nhau kịch liệt song cũng sẽ dễ dàng chấp nhận đối phương hơn bất kỳ ai khác. Alli chia sẻ: Một khi anh ấy (Michael) đồng ý với tôi thì tôi biết rằng đó là ý tưởng tốt, vì nó đã được sàng lọc qua cái nhìn nghiêm khắc của anh ấy.

Danielle thì nói: Jodie và tôi phụ trách những vấn đề khác nhau. Chúng tôi như âm dương vậy. Chắc chắn sẽ có tranh cãi trong những buổi họp. Nhưng sau 8 năm làm việc chung, bạn học được cách tôn trọng đối phương dù bạn có suy nghĩ khác. Vì vậy, có những lúc căng thẳng, nhưng chúng tôi đều giải quyết được vấn đề chỉ trong 10 phút.

Các đồng sáng lập đều nhấn mạnh “tính bộc trực”, điều mất thời gian khá giải đề tu luyện trong một mối quan hệ đối tác kinh doanh thường xuyên. Không chỉ anh chị em, làm việc với bất kỳ ai, minh bạch, bằng phẳng là điều quan trọng nhất.

Với Alli, người không có nền tảng kinh doanh, Michael có vai trò dịch lại những vấn đề mà cô ấy “không thể hỏi ai khác”. Alli nhớ lại: Mấy năm đầu, tôi cảm thấy bị đe dọa và thực sự dựa vào Michael. Tôi sợ người ta nhìn tôi như kẻ ngớ ngẩn… Tôi cảm thấy an toàn khi hỏi Michael những vấn đề mà tôi không thoải mái đặt ra trong một căn phòng đầy người. Bởi tôi biết anh ấy không đánh giá tôi, và giải thích cho tôi hiểu.

Startup cung nguoi than: Lam sao de khong “chem” nhau - Anh 5

Alli Webb và Michael Landau, đồng sáng lập Drybar. Ảnh: Claudia Lucia

Một lợi thế khác của việc hoạt động cùng người thân là nhà sáng lập ít có khả năng bỏ rơi doanh nghiệp của mình bởi điều đó sẽ gây thất vọng cho anh chị em của mình, hoặc phá hoại các mối quan hệ.

Michel nói không gì có thể so sánh trải nghiệm làm việc cùng Alli trong Drybar: Tôi có nhiều mối quan hệ đối tác kinh doanh khác, chúng rất tuyệt vời, nhưng thực sự khác biệt giữa cách tin tưởng. Không có cách nào so sánh niềm tin bạn đặt vào anh chị em của mình. Alli biết tôi không bao giờ bỏ rơi em ấy.

Xem thêm:

Lục Kiếm