Xuất khẩu tăng chậm hơn trong năm 2016 mặc dù không hoàn toàn do đồng VND lên giá nhưng cũng đặt ra nhu cầu điều chỉnh tỷ giá để lấy lại sức cạnh tranh cho hàng hóa Việt Nam trong bối cảnh đồng USD đang tăng.

SSI Retail Research: Thang 10 nhap sieu tro lai, ty gia uu tien kiem che lam phat - Anh 1

Tỷ giá không hỗ trợ xuất khẩu mà ưu tiên "kiềm chân" lạm phát

Thị trường tiền tệ sau một thời gian dài yên ả đã bắt đầu có biến động. Thanh khoản hệ thống ngân hàng không còn dư dả như trước mà biểu hiện là lãi suất liên ngân hàng cùng với lãi suất tín phiếu NHNN đều tăng mạnh. Vào ngày 11/11/2016, lãi suất liên ngân hàng kỳ hạn qua đêm đã tăng lên 1,083%, cao nhất 65 ngày còn lãi suất tín phiếu NHNN kỳ hạn 14 ngày tăng lên 3%, cao nhất cả năm.

Sau khi đạt đỉnh 86,7 nghìn tỷ vào ngày 28/10/2016, số dư tín phiếu NHNN giảm dần và tới ngày 11/11/2016 giảm còn 55,7 nghìn tỷ, đồng nghĩa 31 nghìn tỷ đã bơm trở lại hệ thống (trong 11 ngày). Vào những tháng cuối năm nhu cầu tiền mặt thường tăng cao.

Cùng kỳ 2015, hiện tượng lãi suất liên ngân hàng tăng và số dư tín phiếu NHNN giảm cũng đã xảy ra. Trong vòng 24 ngày kể từ đầu tháng 11/2015, số dư tín phiếu NHNN đã giảm từ 42 nghìn tỷ về 0.

SSI Retail Research nhận định rằng số dư tín phiếu 55,7 nghìn tỷ còn lại của năm 2016 cũng có thể nhanh chóng được sử dụng hết.

Tỷ giá tham chiếu kể từ tháng 9 đã được NHNN tăng gần như liên tục. Thống kê từ 1/9 đến 11/11/2016, tỷ giá tham chiếu đã tăng 0,62% còn tính từ đầu năm tăng 0,76%. Tỷ giá trên thị trường chính thức cũng như tự do tăng thấp hơn và phản ứng theo hướng thụ động hơn. Từ đầu tháng 9, tỷ giá chính thức tăng 0,13%, tỷ giá tự do tăng 0,38%.

Theo nhận định của SSI Retail Research, điểm khác biệt trong chính sách tỷ giá năm 2016 so với năm 2015 là Việt Nam không chạy theo điều chỉnh tỷ giá đồng VND để tạo lợi thế cạnh tranh. Việt Nam dành ưu tiên cho ổn định tỷ giá nhằm kiềm chế lạm phát, tăng dự trữ ngoại hối và kiểm soát nợ công.

Đồng NDT của Trung Quốc đã mất giá 4,6% so với đầu năm trong khi đồng VND của Việt Nam lại tăng 0,69% trên thị trường chính thức. Diễn biến này hoàn toàn trái ngược với tháng 8/2015 khi NHTW Trung Quốc phá giá đồng NDT. Khi đó, Việt Nam đã điều chỉnh tỷ giá và nới biên độ khiến đồng VND mất giá 5% trong năm 2015.

Theo CTCK này, việc chủ động điều chỉnh tỷ giá tham chiếu vào cuối năm, thời điểm nhu cầu ngoại tệ tăng cao là một bước đi đúng nhằm giảm bớt áp lực tỷ giá. Đặc biệt là khi sang năm 2017 xuất siêu dự báo sẽ giảm và nhập siêu rất có thể sẽ trở lại.

Xuất khẩu tăng chậm hơn trong năm 2016 mặc dù không hoàn toàn do đồng VND lên giá nhưng cũng đặt ra nhu cầu điều chỉnh tỷ giá để lấy lại sức cạnh tranh cho hàng hóa Việt Nam trong bối cảnh đồng USD đang tăng. Trong 3 tháng, chỉ số Dollar Index đã tăng 3,4% và xác suất FED nâng lãi suất vào tháng 12 là rất cao, trên 70%.

Nhập siêu trở lại trong tháng 10

Sau 3 tháng xuất siêu, tháng 10 Việt Nam đã nhập siêu 200 triệu USD do xuất khẩu chỉ tăng 0,53% so với tháng trước lên 15,5 tỷ USD trong khi nhập khẩu tăng tới 7,9% lên 15,7 tỷ USD.

Trong nhóm các mặt hàng chủ lực, xuất khẩu Điện thoại và linh kiện tháng 10 đạt 2,8 tỷ USD, giảm 4% so với tháng trước, Hàng dệt may đạt 2,1 tỷ USD, giảm 3%, Máy móc thiết bị đạt 970 triệu USD, giảm 3%.

Ngược lại đa số các mặt hàng nhập khẩu lớn đều tăng như Sản phẩm điện tử tăng 6,7%, Máy móc thiết bị tăng 4,6%, Vải tăng 18,4%. Cùng kỳ 2015, các mặt hàng này đều tăng thấp hoặc giảm so với tháng 9.

Có thể thấy, các vật tư nguyên liệu đầu vào sản xuất là những mặt hàng tăng nhanh nhập khẩu. Cùng với đó tăng trưởng tích cực của các ngành công nghiệp chế biến chế tạo và chỉ số PMI Đơn đặt hàng mới cho thấy các hoạt động sản xuất của Việt Nam đang ở trạng thái tốt.

Nhập siêu của khối doanh nghiệp trong nước sau 10 tháng đã được nới rộng lên 14,6 tỷ USD trong khi khối FDI tăng xuất siêu lên 17,7 tỷ USD. Trong cả 10 tháng của 2016, khối doanh nghiệp trong nước liên tục nhập siêu còn khối FDI liên tục xuất siêu. Tổng xuất khẩu 10 tháng 2016 đạt 144 tỷ USD, tăng 7,1% cùng kỳ năm trước. Tổng nhập khẩu 10 tháng là 140,8 tỷ USD, tăng 1,9% cùng kỳ. Tăng trưởng xuất khẩu và nhập khẩu đều giảm so với cùng kỳ.

Xuất siêu của 10 tháng 2016 là 3,08 tỷ USD. Trong khi cùng kỳ 2015, Việt Nam nhập siêu 3,8 tỷ USD.