Ứng viên Hillary Clinton phải đối mặt với một loạt những tin tức mới bị rò rỉ về thời gian bà sử dụng một máy chủ email riêng tư trong giai đoạn làm Ngoại trưởng. Ý nghĩa của tất cả những chuyện này là gì? Tại sao Hillary hối thúc FBI giải trình về việc điều tra?

10 ngày trước khi cuộc bầu cử diễn tra, các trang tin lớn của báo Mỹ cũng như đài truyền hình, báo online đồng loạt đưa tin Cục Điều tra Liên bang (FBI) đang mở lại cuộc điều tra vào máy chủ email của Hillary vốn lần đầu tiên đã được công khai vào cuối năm 2015. Thanh tra của Bộ Ngoại giao Mỹ đã phát hiện ra rằng, hệ thống email của bà không được phê duyệt và không tuân thủ các quy định của chính phủ.

Một cuộc điều tra của FBI ban đầu kết luận rằng, không "công tố viên có lý trí" nào sẽ chịu khởi tố Hillary, nhưng bà và các cộng sự đã "hết sức thiếu thận trọng" trong việc xử lý các dữ liệu mật. Bây giờ thì FBI lại nói rằng có bằng chứng mới. Vậy chuyện gì đã xảy ra?

Các email của Hillary có tầm quan trọng đến đâu? Cũng theo BBC, ngay trước khi tuyên thệ nhậm chức Bộ trưởng Ngoại giao vào năm 2009, Hillary đã thiết lập một máy chủ email tại tư gia của mình ở Chappqua, New York. Kể từ đó, bà đã sử dụng máy chủ này, với địa chỉ email hdr22@clintonemail.com, cho tất cả các liên lạc điện tử của mình (cả cho việc công lẫn việc riêng) trong suốt 4 năm tại chức.

Scandal FBI dieu tra email cua Hillary: Su that la gi? - Anh 1

Theo Hillary Clinton, hệ thống email ban đầu được thiết lập để phục vụ cựu Tổng thống Bill Clinton. Ảnh: Reuters.

Có tin nói rằng bà cũng đã tạo các địa chỉ email trên máy chủ này cho trợ lý lâu năm của mình, Huma Abedin, và Chánh Văn phòng Bộ Ngoại giao Cheryl Mills. Hillary đã không sử dụng, hoặc thậm chí là kích hoạt, một tài khoản email với đuôi state.gov, mà nếu có, sẽ được đặt trên một máy chủ do chính phủ Mỹ sở hữu và quản lý.

Hệ thống email của Hillary trở thành một mối quan tâm của toàn nước Mỹ trong tuần đầu tiên của tháng 3/2015, khi tờ New York Times chạy một bản tin trên trang nhất về câu chuyện này. Bài báo nói rằng hệ thống "có thể đã vi phạm các quy định của chính quyền Liên bang" và "đáng báo động" theo lời các viên chức chính phủ còn đương chức và đã nghỉ hưu ở Cơ quan Lưu trữ Tài liệu và Hồ sơ Quốc gia.

Scandal FBI dieu tra email cua Hillary: Su that la gi? - Anh 2

Hillary nói cũng đã từng nhận tin nhắn của Tổng thống Barack Obama qua email riêng tư. Ảnh: AP.

Với hệ thống email này, bà trở thành người duy nhất có quyền quyết định xem những gì được và không được chia sẻ cho chính phủ, công khai theo Đạo luật về Quyền Tự do Thông tin hoặc cung cấp cho các bên liên quan, ví dụ như Ủy ban Quốc hội điều tra về vụ tấn công năm 2012 vào lãnh sự quán Mỹ tại Benghazi.

Theo lời Hillary, bà đã gửi hoặc nhận tổng cộng 62.320 email trong thời gian bà làm Bộ trưởng Ngoại giao. Bà, hoặc các luật sư của bà, đã xác định rằng một nửa trong số đó - 30.490 email, dài khoảng 55.000 trang, là thư liên quan đến công việc và đã giao nộp cho Bộ Ngoại giao. Bà nói rằng những email còn lại là thư từ riêng tư - liên quan đến những vấn đề như đám cưới của con gái bà, đám tang của mẹ bà và "lịch học yoga".

Sau khi scandal này bùng nổ, các nhà phê bình từ cánh tả lẫn cánh hữu đã bày tỏ quan ngại về khả năng các thông tin liên lạc của bà dễ bị tin tặc và các tổ chức tình báo nước ngoài tấn công do sự phụ thuộc vào một hệ thống email của bà. Chính xác thì email của Hillary bảo mật đến đâu?

Scandal FBI dieu tra email cua Hillary: Su that la gi? - Anh 3

Hillary nói rằng một số email riêng tư của bà bao gồm việc lên kế hoạch cho đám cưới của con gái Chelsea Clinton (thứ hai, từ phải sang). Ảnh: Reuters.

Trong các lần giải thích với FBI, bà đã nói rằng "không có lỗ hổng an ninh vào" trong máy chủ của bà và các biện pháp phòng vệ vững chắc được cài đặt "đã chứng tỏ sự hiệu quả và an toàn". Tuy nhiên, các chuyên gia an ninh mạng độc lập đã nói rằng, những tin tặc bậc thầy có thể xâm nhập các máy chủ email mà không để lại dấu vết. Và những hệ thống an ninh trên thị trường không thể so sánh được với các hệ thống được chính phủ bảo vệ - nhưng ngay cả những hệ thống đó cũng không phải bất khả xâm phạm, như một cuộc xâm nhập vào hệ thống email của Bộ Ngoại giao năm 2014 đã chứng minh.

Việc Giám đốc James Comey nói rằng FBI sẽ tái điều tra những email của Hillary là một scandal gây sốc. Những người phê phán bà sẽ mở cuộc tấn công, dùng tin tức mới nhất này để hỗ trợ cho khẳng định của họ rằng cựu Bộ trưởng Ngoại giao đã có hành vi phạm pháp. Cuộc điều tra có thể chẳng đem lại kết quả gì, nhưng cũng có thể thay đổi tất cả. Và hầu như chắc chắn là nó sẽ không được hoàn tất trước khi người Mỹ đi bỏ phiếu, nhưng có thể tiếp thêm năng lượng cho các đối thủ và đẩy những đồng minh của Hillary vào thế bị động.

Điều duy nhất ta có thể chắc chắn, là mặc cho sự kiện này cuối cùng có thực sự nghiêm trọng hay không, nó đẩy chiến dịch tranh cử của Hillary vào thế khó. Nó hầu như đảm bảo rằng ngay cả trường hợp bà vào được Nhà Trắng, những ngày đầu tiên trong nhiệm kỳ Tổng thống của bà sẽ bị che phủ bởi bóng đen của scandal chính trị trường kỳ này.

Lê Miên Tường (Theo BBC)