Bức xúc từ thực tiễn sản xuất, nhiều nhà nông đã mày mò nghiên cứu, sáng tạo, cải tiến nông cụ ứng dụng hiệu quả. Tuy nhiên, con đường thương mại hóa những sản phẩm này còn rất gian nan.

Hiệu quả thiết thực

Theo TS Lê Công Nhường, Giám đốc Sở KH-CN Bình Định, phong trào sáng tạo nhà nông ngày càng bứt phá cả về chất lượng lẫn số lượng. Nhiều sáng tạo đã được công nhận bằng những giải thưởng qua các hội thi. Hầu hết những sáng tạo đều xuất phát từ mong muốn cải thiện sức lao động, mang lại hiệu suất cao cho nông dân.

Người dẫn đầu phong trào sáng tạo là ông Nguyễn Kim Chính ở thôn Đại Ân, xã Cát Nhơn, huyện Phù Cát. Cuối thập niên 90 của thế kỷ trước, phong trào cơ giới hóa trong nông nghiệp ở Bình Định bắt đầu phát triển.

Ông Chính mua chiếc máy cắt lúa hiệu FUTU 1 phục vụ ruộng nhà và đi cắt thuê cho bà con trong vùng. Tuy nhiên, chiếc máy cắt không phát huy hiệu quả bởi nó chỉ hoạt động được trong điều kiện nắng ráo, lúa đứng cây, ruộng không bị lún. Gặp ruộng lún, lúa ngã, khi cắt cần phải có thêm 1 nhân công đi theo để rút lúa bị kẹt trong máy ra, máy hoạt động không hiệu quả.

Sang tao cua nha nong 'bi' dau ra - Anh 1

Máy cắt cải tiến, sản phẩm sáng tạo đầu tay của nông dân Nguyễn Kim Chính

“Tui phải cải tiến nhiều đợt nó mới hoạt động được trong mọi điều kiện như hiện nay”, ông Chính nói. Sau đó ông Chính còn sáng chế thêm thiết bị kéo cắt cành, hái trái cây, máy bóc hạt trái điều, máy tuốt đậu phộng.

Chiếc máy dệt thảm là sáng chế mới nhất của nhà nông Nguyễn Kim Chính, được làm từ đơn đặt hàng của một chủ cơ sở SX thảm trong vùng. Năm 2014, anh Võ Văn Dục ở xã Cát Trinh, huyện Phù Cát đầu tư 28 triệu đồng mua 1 máy dệt thảm chùi chân của ông Chính. Từ khi có máy, mỗi ngày anh dệt được khoảng 100 tấm thảm, với giá bán 6.000 đồng/tấm, sau khi trừ chi phí nguyên liệu và công lao động, bình quân mỗi ngày anh Dục lãi hơn 300.000đ. Cơ sở của anh còn giải quyết việc làm cho 15 lao động bằng công việc nối vải vụn.

“Đâu chỉ bớt sức lao động, tăng năng suất, việc đưa máy móc vào gia công hàng hóa cũng nâng cao chất lượng sản phẩm để mở rộng thị trường”, anh Dục bộc bạch.

Đứng bên lề thị trường

Tuy hiệu quả là thế, nhưng những sản phẩm nhà nông sáng tạo hiện vẫn rất khó tiếp cận với thị trường. Bởi lẽ, theo ông Nguyễn Kim Chính, những sản phẩm sáng tạo được thực hiện bằng phương pháp thủ công, dù nguyên vật liệu có sẵn nhưng giá thành vẫn đội lên cao, khó tiếp cận với thị trường, khó cạnh tranh với những loại máy móc có thương hiệu.

Sang tao cua nha nong 'bi' dau ra - Anh 2

Máy tuốt đậu phộng của nông dân Nguyễn Kim Chính hoạt động trên cánh đồng đậu phộng

“Cái khó nhất của những nhà nông sáng tạo hiện nay là sản phẩm của mình chưa thể bán đại trà. Tui muốn có vốn đầu tư thiết bị công nghệ, khi đó, giá thành của sản phẩm sẽ giảm để mới có thể thương mại hóa sản phẩm của mình được”, ông Chính bộc bạch.

Hoặc như nhà nông Nguyễn Văn Nhanh ở xã Mỹ Châu, huyện Phù Mỹ, người nghiên cứu ra chiếc máy bào xảm tre rất hữu dụng. Dù đã bán được 2 máy, hiện còn có thêm một số đơn đặt hàng, nhưng ông Nhanh vẫn thấy khó trong khâu tiêu thụ: “Khách hàng đặt máy chủ yếu là người quen, hoặc giới thiệu cho nhau; chứ tôi vẫn chưa sản xuất sản phẩm đại trà được vì không thể cạnh tranh nổi với thị trường, nhất là khi sản phẩm của mình chưa có “tên tuổi”, mà giá bán đối với nông dân vẫn cao”.

Phó Giám đốc Sở KH-CN Bình Định Nguyễn Hữu Hà cho rằng: “Để sáng chế của người dân được thương mại hóa rất khó. Nguyên nhân do sản phẩm chưa được đăng ký bảo hộ, chủ nhân cũng chưa có kinh nghiệm trong thuyết minh, bảo vệ cho sản phẩm của mình một khi được tung ra thị trường. Mặt khác, các sáng chế của nông dân chủ yếu phục vụ trực tiếp cho nhu cầu của nông dân, giá thành sản phẩm cũng là một “rào cản” khiến khả năng thương mại hóa không cao”.

“Cơ chế, chính sách để hỗ trợ thương mại hóa sản phẩm nghiên cứu thật ra không thiếu, nhưng để các nhà sáng chế nông dân tiếp cận và thực hiện thì còn nhiều trở ngại. Nông dân chưa “thông” về các thủ tục đăng ký; hồ sơ, thủ tục rất phức tạp, tốn kém và mất nhiều thời gian. Chính vì thế, các sáng chế sau khi ra đời và tiếp cận thị trường rất dễ bị làm nhái”, ông Nguyễn Hữu Hà.