Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi vừa tuyên bố rút 2 loại tiền giấy mệnh giá lớn và phổ biến nhất khỏi hệ thống tài chính của nước này.

Quyết tâm loại "tiền đen'

Theo đó, toàn bộ số tiền giấy 2 mệnh giá 500 rupee (tương đương 7,5 USD) và 1.000 rupee sẽ không còn giá trị lưu thông kể từ sau ngày 8/11. Khi quyết định có hiệu lực, toàn bộ các ngân hàng và máy ATM tại Ấn Độ đã đóng cửa hôm 9/11, sau đó Ngân hàng T.Ư Ấn Độ sẽ phát hành những tờ bạc mới với 2 mệnh giá 500 và 2.000 rupee từ ngày 10/11. Ngân hàng sẽ giám sát chặt chẽ quá trình đổi tiền, đặc biệt là với những người đổi số lượng lớn. Những người có khối lượng lớn tiền mặt mà không giải trình được nguồn gốc hợp pháp hay chưa khai báo để trả thuế thu nhập chắc chắn sẽ phải chịu “ngậm đắng nuốt cay” nhìn tài sản vi phạm trở thành đống giấy vụn.

Sang kien chong tham nhung 'kieu moi' cua An Do - Anh 1

Quyết định này nhằm xóa sổ nạn tham nhũng cũng như hành vi trốn thuế của giới nhà giàu. Trước đó, kể từ khi lên nắm quyền năm 2014, Thủ tướng Modi đã cam kết sẽ loại bỏ tình trạng được gọi là nạn “tiền đen” (ám chỉ việc người giàu trốn thuế) và thực thi một loạt biện pháp mạnh tay, trong đó có cả mức phạt 10 năm tù cho những người trốn thuế.

Còn nhiều bất cập

Phạt nặng người trốn thuế song Chính phủ của Thủ tướng Modi lại đưa ra Chương trình ân xá thuế được gọi là Đề án Công bố Thu nhập năm 2016, theo đó sẽ không truy tố những người trốn thuế nếu họ khai số tiền mình đang có. Sau khi chương trình này kết thúc vào cuối tháng 9 vừa qua, ngân sách Ấn Độ đã có thêm 4 tỷ USD từ khoản tiền trị giá hơn 9,8 tỷ USD thu nhập được khai báo mới. Tuy nhiên, các biện pháp của chính quyền chưa thể giải quyết được nạn tham nhũng và trốn thuế vẫn được xem là một vấn đề nhức nhối của nền kinh tế 1,3 tỷ dân. Theo báo cáo của kiểm toán viên nhà nước, chính phủ đã thất bại trong việc thu hơn 105 tỷ USD trong năm 2014 - 2015, 96% trong số này “khó thu hồi”. Hiện nay chỉ có khoảng 2% người Ấn Độ trả thuế thu nhập vì hầu hết người dân làm việc trong khu vực phi chính thức của nền kinh tế chi tiêu chủ yếu bằng tiền mặt, do đó rất khó kiểm soát thu nhập để đánh thuế thu nhập.

Dù nhằm vào giới nhà giàu trốn thuế và tham nhũng, chính sách đổi tiền mới của chính phủ còn nhiều bất cập. Chính sách này khiến người dân Ấn Độ thu nhập thấp, vốn dựa vào tài sản tiền mặt trở nên khốn đốn. Các sân bay, trạm xe lửa và bệnh viện Ấn Độ chỉ chấp nhận tờ 500 và 1.000 ruppee cũ đến ngày 11/11. Thời hạn giữa tuyên bố của Thủ tướng Modi và lúc ban hành quá ngắn khiến các ngân hàng Ấn Độ quá tải do không đủ tiền mặt cung ứng. Một số ngân hàng đã phải gia hạn thêm giờ làm việc hành chính, tuy nhiên vẫn diễn ra cảnh hàng dài người dân chờ đợi đổi tiền. Bên cạnh đó, du khách tới Ấn Độ cũng gặp bất lợi trong việc chi tiêu và tìm địa điểm đổi tiền, nguy cơ ảnh hưởng tới ngành công nghiệp không khói của quốc gia này trong ngắn hạn. Số tiền mệnh giá cũ chiếm khoảng 85% lượng tiền phát hành tại Ấn Độ, do đó sẽ mất khoảng thời gian không nhỏ để thu hồi.