"Những điểm kiểm toán nhà nước chỉ ra chỉ là để cho các dự án điều chỉnh lại sao cho phù hợp".

Ngày 23/11, Kiểm toán Nhà nước vừa công bố kết quả kiểm toán hoạt động xây dựng và quản lý, sử dụng vốn đầu tư đối với Dự án BOT mở rộng Quốc lộ 14 đoạn Pleiku (km 1610) - cầu 110 (km 1667 +570) do Công ty cổ phần BOT và BT Đức Long Gia Lai là doanh nghiệp dự án và Dự án BOT mở rộng Quốc lộ 14 đoạn km 1793 + 600 - km 1824 do Công ty TNHH Đầu tư xây dựng lắp đặt công trình Toàn Mỹ 14 (Công ty Toàn Mỹ 14) là doanh nghiệp dự án.

Mẫu số chung lớn nhất tại 2 dự án trọng điểm quốc gia này được Kiểm toán Nhà nước chỉ ra chính là việc xác lập một số chỉ tiêu quan trọng trong phương án tài chính có rất nhiều điểm không phù hợp, thậm chí là cẩu thả.

Trước các thông tin trên, trao đổi với Đất Việt, ngày 24/11, ông Nguyễn Hồng Trường - Thứ trưởng Bộ GTVT cho biết: "Những điểm kiểm toán nhà nước nêu ra, sai sót tại các dự án BOT là gần như không có về khối lượng, định mức.

Kết quả này có được là do quản lý dự án BOT như quản lý một dự án ngân sách, nếu làm không đúng thì chúng ta điều chỉnh lại cho phù hợp.

Hơn nữa, việc này cũng có cái khó cho nhà đầu tư vì tiền thì nhà đầu tư bỏ ra, nhưng lại phải làm như một dự án nhà nước, nên quyền quyết định bị hạn chế. Ở một số dự án quan điểm không thống nhất thì bây giờ cũng sửa đổi lại".

Kiểm toán nhà nước cũng đưa ra thông tin, tại dự án do Đức Long Gia Lai đầu tư, việc xác định lưu lượng xe làm cơ sở tính toán các chỉ tiêu doanh thu thu phí dựa trên số liệu đếm xe được thực hiện vỏn vẹn trong vòng… 3 ngày tại 2 vị trí không mang tính điển hình cao để nội suy ra cả năm, trong khi đây là thông số quan trọng bậc nhất để lên phương án hoàn vốn cho nhà đầu tư.

Sai sot 2 du an BOT QL14: Bo GTVT len tieng - Anh 1

2 dự án mở rộng đường Hồ Chí Minh qua Tây Nguyên (Quốc lộ 14) nhiều vi phạm

Bên cạnh đó, các hệ số tăng trưởng lưu lượng xe và hệ số phân lưu xe qua đường cao tốc Hồ Chí Minh lập chưa có đủ cơ sở khoa học dữ liệu chứng minh; tổng vốn đầu tư sử dụng trong tính toán hoàn vốn của Dự án bao gồm cả khoản thuế giá trị gia tăng đã được hoàn (191,5 tỷ đồng)…

Những sai sót này dẫn tới hệ quả trực tiếp là bài toán hoàn vốn không chính xác với thời gian hoàn vốn tạm tính tại hợp đồng BOT ký giữa nhà đầu tư và Bộ GTVT dài hơn 10-12 năm so với thời gian cơ quan kiểm toán tính toán.

Về việc này, theo ông Trường, thực ra các dự án BOT có nhiều phương án, nhưng khi đi vào vận hành, thì sẽ dựa trên kết quả để tính toán lại toàn bộ phương án tài chính, để định ra doanh thu.

Bây giờ kiểm toán nhà nước chỉ khuyến cáo, khi quyết toán thì chúng tôi sẽ đưa ra phương án cuối cùng cho dự án BOT. Cái đó họ chỉ ra cho mình chỗ chưa đúng, chưa phù hợp để mình đưa vào công tác quyết toán.

Còn bài toán hoàn vốn, phương án tài chính ban đầu đưa ra phương pháp hiệu suất đầu tư để làm phương án tài chính, chỉ áp dụng trong quá trình đảm bảo cho nhà đầu tư thực hiện dự án đó, sau khi thực hiện dự án xong rồi thì tiến hành tính toán lại định mức, các yêu cầu, cũng như ý đồ chính sách của nhà nước, đưa ra tổng dự toán cuối cùng.

"Với các dự án BOT cũng đẩy nhanh quyết toán để làm cơ sở công khai nguồn vốn, làm rõ hiệu quả của các dự án.

Bộ GTVT sẽ là cơ quan có thẩm quyền quyết toán các dự án BOT. Bộ sẽ yêu cầu nhà đầu tư có kiểm toán độc lập, căn cứ vào số liệu này nhà đầu tư điều chỉnh lại những sai sót về định mức, đơn giá. Sau đó Cục Quản lý xây dựng (Bộ Xây dựng) sẽ kiểm tra lại kết quả kiểm toán của nhà đầu tư so với đơn giá định mức Nhà nước quy định. Nếu sai sót thì nhà đầu tư phải kiểm tra, điều chỉnh lại.

Cuối cùng là chuyển sang Bộ Tài chính rà soát mới ra được giá trị cuối cùng. Sau đó, Bộ GTVT mới ký", ông Trường cho biết.

Và ông cũng khẳng định, Bộ GTVT sẽ công khai trên phương tiện thông tin về các dự án cụ thể, như tổng mức đầu tư ban đầu, giá dự toán, quyết toán bao nhiêu, quy ra thời gian thu phí là bao nhiêu.

"Đây là con số tính trên tổng mức đầu tư ban đầu, khi đó vẫn có nguồn vốn dự phòng, nhưng khi đưa vào vận hành thu phí, thì chắc chắn sẽ có sự tính toán lại. Sau khi kiểm toán đánh giá ở mức độ tổng thể, đưa ra một kết luận sơ bộ, Bộ GTVT đã căn cứ vào kiến nghị để rà soát lại.

Song, Bộ GTVT khẳng định rằng, kết luận cuối cùng về thời gian thu phí vẫn phải thông qua sau khi quyết toán chứ không thể dựa trên kết quả kiểm toán ban đầu. Vì chúng tôi chưa quyết toán bất cứ dự án nào, nên kết quả của Kiểm toán Nhà nước chỉ có tính chất tham khảo.

Hơn nữa, việc rà soát lại việc thu phí để điều chỉnh thời gian, kiểm toán không làm thì chúng tôi vẫn kiểm tra định kỳ", ông Trường khẳng định.

Riêng về việc xuất hiện tình trạng chi tiêu “xông xênh” bất thường, khi nhà đầu tư phóng tay huy động vốn vay tín dụng và nguồn vốn chủ sở hữu gần 4,5 tỷ đồng để mua ô tô… trái quy định.

Ông Trường giải thích: "Đây là việc chi tiêu nằm trong chi phí chung, đã có quy định không vượt mức đó là được, nếu mua sắm mà vẫn trong định mức cho phép thì không sao, nếu vượt quá thì mới là vi phạm".

Khẳng định thêm một lần nữa, Thứ trưởng GTVT nói: "Những điểm kiểm toán nhà nước chỉ ra chỉ là để cho các dự án điều chỉnh lại sao cho phù hợp".

Châu An