Thông tin về việc từ tháng 5/2011, Thanh tra Chính phủ đã tiến hành thanh tra việc sử dụng vốn của hai dự án "Dự án tăng cường năng lực dạy nghề", "Đề án đào tạo nghề cho lao động nông thôn đến năm 2020" phát hiện hơn 100 tỷ đồng sử dụng sai mục đích, sai đối tượng của các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương sử dụng vốn và thông tin theo dự báo của Trung tâm Giới thiệu việc làm (TTGTVL) Hà Nội, với những diễn biến ngày càng phức tạp của thị trường lao động (TTLĐ), các ban, ngành liên quan cho rằng, sẽ rất khó thực hiện chỉ tiêu thành phố giao trong năm 2012 là phải giải quyết việc làm cho 140.000 lao động (bằng 102% so với năm 2011) nếu không có những giải pháp tăng cường kích cầu lao động tưởng chừng như không liên quan nhưng ẩn chứa đằng sau nó là mối liên hệ và tác động vô cùng lớn.

Theo kết luận của Thanh tra Chính phủ xác định tại 6 Sở LĐ-TB&XH, 40 cơ sở dạy nghề (CSDN) tại các địa phương: An Giang, Hà Nội, Nam Định, Quảng Ngãi, Phú Thọ, Thái Bình và 2 trường cao đẳng nghề trực thuộc Tổng cục Dạy nghề (Bộ LĐ-TB&XH) cho thấy, nhiều Sở LĐ-TB&XH và CSDN chưa chú trọng đến điều tra, khảo sát, xác định nhu cầu sử dụng thiết bị trước khi đầu tư dẫn đến tình trạng đầu tư dàn trải, thiết bị mua về có tần suất sử dụng thấp, kém hiệu quả.

Có CSDN đầu tư tới hàng trăm thiết bị trị giá hơn nhiều tỷ đồng nhưng không dạy được nghề cho ai, thậm chí có rất nhiều thiết bị với trị giá lớn nhưng để lưu kho, ngoài ra nhiều trang thiết bị sử dụng tiền dự án nhưng sử dụng vào việc văn phòng hoặc cho đơn vị khác mượn, điều chuyển đi nơi khác sai mục đích sử dụng. Không chỉ đầu tư dàn trải trang thiết bị và không thể dạy nghề thì dự án đào tạo nghề cho lao động nông thôn cũng có những vi phạm như dạy nghề không đúng đối tượng, tách lớp học để tính thêm chi phí, thống kê chi phí mua nguyên vật liệu, thiết bị, giáo trình không đúng thực tế.

Trong khi đó, với những diễn biến ngày càng phức tạp của thị trường lao động (TTLĐ), nhiều doanh nghiệp phải thực hiện kế hoạch cắt giảm tối đa chi phí, cắt giảm và sàng lọc nhân sự. Đối tượng là những lao động không có hoặc thiếu kỹ năng nghề. Năm 2012 cũng là năm được dự báo nền kinh tế sẽ còn gặp rất nhiều khó khăn, thị trường lao động cũng giảm sôi động. Điều này được minh chứng khi chỉ tính riêng tại TTGTVL Hà Nội trong quý I-2012, số lao động đến đăng ký thất nghiệp và hoàn thiện hồ sơ hưởng BHTN tiếp tục gia tăng với con số 4.667 người đăng ký BHTN. Dự báo số lao động đến đăng ký thất nghiệp trong tháng 4 có thể xấp xỉ 2.000 người và tăng 2,8 lần so với năm ngoái. Vì thế, các ban, ngành liên quan cho rằng, sẽ rất khó thực hiện chỉ tiêu trong năm 2012 là phải giải quyết việc làm cho lao động nếu không có những giải pháp tăng cường kích cầu lao động.

Để giải quyết những khó khăn này, mặc dù các cơ quan chức năng đã đưa ra nhiều giải pháp như tiếp tục thực hiện đề án phát triển thị trường lao động, tạo điều kiện môi trường đầu tư, kinh doanh cho các doanh nghiệp mới thu hút lao động, giải quyết việc làm; Phát triển hệ thống thông tin giới thiệu việc làm, đặc biệt là việc tăng tần suất tổ chức phiên giao dịch việc làm, cho vay vốn đến các đối tượng gia đình chính sách, hộ cận nghèo… nhưng vấn đề cốt lõi vẫn là cần có hệ thống đào tạo nghề cũng như nâng cao chất lượng đào tạo nghề cho người lao động. Người lao động cần được đào tạo một nghề ổn định để khi có đủ các điều kiện như được vay vốn, có việc làm thì bằng tay nghề của mình có thể trụ được.

Bên cạnh đó, đòi hỏi sự nhiệt huyết của các cơ quan quản lý lao động, doanh nghiệp, trường nghề và ý thức tự giác rèn luyện nghề của người lao động. Có như vậy, nguồn cung mới đủ sức đáp ứng tốt nguồn cầu trong giai đoạn hiện nay.

Ngọc Anh