Liên quan tới hoạt động vận chuyển hành khách công cộng bằng xe buýt, mới đây UBND TP HCM đã ban hành kết luận thanh tra toàn diện về các mặt quản lý đối với việc trợ giá cho hoạt động này. Qua thanh tra, đã phát hiện nhiều sai phạm, đặc biệt Chủ tịch UBND TP HCM đã chỉ đạo Thanh tra TP chuyển Cơ quan Điều tra Công an TP để điều tra, xử lý lý các sai phạm của Công ty TNHH Châu Cường và Hợp tác xã Phương Lâm trong việc lập hồ sơ quyết toán khống tiền trợ giá…

Sai pham trong tro gia xe buyt tai TP HCM: Chuyen Cong an TP dieu tra, xu ly 2 doanh nghiep sai pham - Anh 1

Phát hiện hàng loạt sai phạm trong việc trợ giá xe buýt tại TP HCM. Ảnh: Chu Tuấn

Sai phạm trong các hoạt động trợ giá

Trung tâm Quản lý và Điều hành vận tải hành khách công cộng TP (Trung tâm) là đơn vị trực thuộc Sở Giao thông vận tải, thực hiện chức năng quản lý Nhà nước trong lĩnh vực vận tải hành khách công cộng trên địa bàn TP và các tỉnh lân cận có liên quan. Hàng năm, UBND TP áp dụng phương án bù lỗ cho hoạt động vận chuyển hành khách bằng xe buýt mẫu.

Tình hình ngân sách chi trợ giá cho hoạt động vận chuyển hành khách công cộng bằng xe buýt trên địa bàn TP từ năm 2012 đến năm 2014 như sau: Trong năm 2012, UBND TP chi hơn 1.412 tỷ đồng để bù lỗ cho hoạt động này. Trong năm 2013 là hơn 1.378 tỷ đồng. Năm 2014 là hơn 1.212 tỷ đồng.

Qua thanh tra về việc xây dựng các văn bản pháp lý cho thấy hoạt động này chưa được kịp thời và có chậm trễ trong việc bổ sung, sửa đổi các quy định không phù hợp; điều này đã dẫn đến thiếu sự phối hợp giữa các ban, ngành có liên quan, tạo kẽ hở cho một số đơn vị vận tải lợi dụng để quyết toán khống tiền trợ giá (trong hoạt động đưa đón học sinh)… Với công thức tính trợ giá hiện nay đối với loại hình xe buýt phổ thông chưa khuyến khích đơn vị vận tải nâng cao chất lượng phục vụ để thu hút khách hàng

Đối với công tác khảo sát, xây dựng kế hoạch trợ giá hàng năm, Trung tâm không thực hiện triển khai thông tin chương trình trợ giá đến các trường học, doanh nghiệp trong hoạt động đưa rước học sinh, công nhân; không thực hiện việc khảo sát thực tế sản lượng hành khách để xây dựng dự toán phù hợp. Việc xây dựng dự toán của Trung tâm chỉ dựa trên thống kê số liệu sản lượng năm thực hiện từ các đơn vị vận tải trong khi số liệu này cũng không được đảm bảo tính chính xác.

Chủ tịch UBND TP cho rằng, việc máy móc áp đặt dự toán sản lượng hành khách theo dự toán chỉ tiêu tăng trưởng sản lượng được giao đã gây khó khăn cho đơn vị vận tải khi phải hoàn thành sản lượng được giao đã dẫn đến những hành vi đối phó như xé vé khống và bản thân Trung tâm cũng gặp phải khó khăn trong việc phân bổ kinh phí trợ giá khi việc xây dựng dự toán không phù hợp.

Từ việc xây dựng dự toán không phù hợp, không cụ thể và không bám sát tình hình thực tế nêu trên, đã dẫn đến không có cơ sở để thực hiện phân bổ kinh phí trợ giá và tiến hành thương thảo hợp đồng, do đó kết quả phân bổ kinh phí trợ giá và thương thảo hợp đồng giữa Trung tâm và doanh nghiệp vận tải không mang tính khách quan, không dựa trên những dữ liệu thực tế mà chủ yếu là sự áp đặt của Trung tâm trên cơ sở dự toán kinh phí trợ giá được phê duyệt…

Hoạt động đưa đón học sinh có trợ giá từ ngân sách với mục tiêu thu hút học sinh tham gia phương tiện vận chuyển công cộng, góp phần giảm ùn tắc giao thông; việc các trường thu tiền quản lý đối với hoạt động này là chưa phù hợp. Qua rà soát, có đơn vị vận tải chỉ nhận tiền trợ giá, không thu thêm tiền từ phụ huynh học sinh, nhưng vẫn đóng tiền quản lý cho trường. Như vậy, tiền quản lý này được chi từ tiền trợ giá của ngân sách. Tổng số tiền quản lý các trường nhận được trong các năm 2012 - 2014 ghi nhận được là hơn 4 tỷ đồng.

Giả mạo hồ sơ để tiến hành thanh toán

Qua thanh tra, đã phát hiện Trung tâm chưa thực hiện tốt công tác kiểm tra giám sát các đơn vị vận tải trong việc ghi nhận số lượng hành khách tham gia trong hoạt động vận chuyển hành khách công cộng; đặc biệt trong hoạt động đưa rước học sinh, công nhân, trước tháng 9/2014.

Từ việc Trung tâm chưa thực hiện đầy đủ công tác kiểm tra giám sát, dẫn đến việc một số doanh nghiệp vận tải lợi dụng thực hiện hợp thức hóa, giả mạo hồ sơ để tiến hành thanh toán.

Qua kiểm tra, đã phát hiện có trường hợp học sinh không tham gia đưa rước nhưng vẫn có tên trong hồ sơ quyết toán và nghiêm trọng hơn là việc đối tượng không thuộc diện trợ giá nhưng vẫn được thanh toán trợ giá với số tiền trong các năm 2012 - 2014 là hơn 109 triệu đồng và thực hiện thanh toán khống của 2 đơn vị vận tải gồm: Công ty TNHH Châu Cường và Hợp tác xã Phương Lâm với số tiền trợ giá là hơn 169 triệu đồng.

Chủ tịch UBND TP đã kết luận, hành vi lập hồ sơ để thanh toán khống tiền trợ giá của Công ty TNHH Châu Cường, Hợp tác xã Phương Lâm có dấu hiệu về tội làm giả tài liệu của cơ quan, tổ chức được quy định tại Điều 267 Bộ luật Hình sự. Ngoài ra, có phần trách nhiệm của Trung tâm khi không thực hiện đầy đủ công tác kiểm tra giám sát.

Đáng chú ý, qua thanh tra cho thấy, công tác quyết toán kinh phí trợ giá xe buýt trong các năm 2011 - 2014 Trung tâm vẫn chưa hoàn thành!

Chuyển Công an TP điều tra, xử lý

Trước hàng loạt sai phạm nêu trên, Chủ tịch UBND TP đã chỉ đạo Sở Giao thông Vận tải cần nhanh chóng rà soát, sắp xếp lại luồng tuyến xe buýt cho phù hợp, cắt giảm các tuyến trùng lắp không đúng quy định. Định kỳ tổ chức thanh, kiểm tra việc thanh toán tiền trợ giá của các hợp tác xã đối với xã viên. Giám sát chặt chẽ và chỉ đạo Trung tâm trong công tác điều hành, quản lý nguồn vốn trợ giá, khắc phục các sai sót của Trung tâm trong thời gian qua… Đồng thời, tổ chức kiểm điểm, xử lý trách nhiệm các tập thể, cá nhân liên quan đối với các thiếu sót, sai phạm nêu trên.

Đối với Trung tâm, phải nhanh chóng thu hồi số tiền hơn 109 triệu đồng trợ giá tại Trường Mầm non Bình Chiểu, quận Thủ Đức do không thuộc đối tượng được trợ giá. Ngoài ra, đơn vị này phải tăng cường nhân sự cho đội kiểm, kết hợp bồi dưỡng nghiệp vụ, công tác kiểm tra, giám sát trong việc thực hiện các hợp đồng cung ứng dịch vụ vận tải hành khách công cộng có trợ giá…

Đáng chú ý, Chủ tịch UBND TP chỉ đạo Thanh tra TP chuyển hồ sơ sang Cơ quan Điều tra Công an TP để điều tra, xử lý các sai phạm của Công ty TNHH Châu Cường và Hợp tác xã Phương Lâm trong việc lập hồ sơ quyết toán khống tiền trợ giá với giá trị hơn 169 triệu đồng.

Chu Tuấn