Thực tế nợ xấu của Sacombank có thể cao hơn đáng kể so với báo cáo nợ xấu ở mức 2,8% của ngân hàng này.

Ngày 01/10/2015, Ngân hàng TMCP Sài Gòn Thương Tín – Sacombank (STB) sáp nhập với Ngân hàng TMCP Phương Nam (PNB), sau đó Ngân hàng Nhà nước (NHNN) nắm giữ 51% cổ phần STB thông qua việc ủy quyền cổ phần của một nhóm cổ đông được coi là có vi phạm về mức trần sở hữu. Cho đến nay, STB chưa đưa ra kế hoạch tái cơ cấu được NHNN phê duyệt, do đó, báo cáo tài chính kiểm toán năm 2015, báo cáo tài chính soát xét bán niên 2016, và đại hội cổ đông 2016 đều bị trì hoãn.

Sacombank: Ngon ngang sau sap nhap - Anh 1

Trong khi đó, báo cáo tài chính chưa soát xét bán niên 2016 thể hiện lợi nhuận sau thuế giảm 73,8% so với cùng kỳ năm trước, ROE giảm còn 1,3% từ 11,8% năm ngoái, thu nhập lãi thuần giảm 27,5%. Kết quả xấu này không gây bất ngờ khi STB sáp nhập với (PNB) vào năm 2015, một ngân hàng có mức nợ xấu cao hơn 55% vào thời điểm cuối năm 2013. Bên cạnh đó, các số liệu chính như dư nợ cho vay khách hàng, lãi phải thu, các khoản phải thu, và số dư VAMC đều đưa tín hiệu cảnh báo mạnh mẽ về chất lượng tài sản.

Với những vấn đề nợ xấu tại STB vào thời điểm này, theo nhận định của CTCK VietCapital (VCSC), tỷ lệ nợ xấu sẽ được điều chỉnh tăng lên sau khi được kiểm toán, đồng nghĩa với việc thu nhập lãi có thể giảm đi. Tài sản xấu của Sacombank tập trung chủ yếu vào các khoản cho vay khách hàng, khoản lãi phải thu, các khoản phải thu và trái phiếu VAMC.

Cho vay khách hàng có độ rủi ro cao do tỷ lệ nợ xấu cao tại PNB trước khi sáp nhập, hơn nữa, các khoản cho vay khách hàng nhận được từ PNB tập trung trong lĩnh vực bất động sản. Với dư nợ cho vay nhận được từ PNB ước tính khoảng 40.000 tỷ đồng, tỷ lệ nợ xấu sau kiểm toán nhà nước tại thời điểm cuối năm 2013 là 55,3%. Giả định rằng ngoài những nợ xấu đã được bán cho VAMC, phần còn lại vẫn được ghi nhận là các khoản vay trong sổ sách của Sacombank. Theo ước tính của VCSC, thực tế nợ xấu của Sacombank có thể cao hơn đáng kể so với báo cáo nợ xấu ở mức 2,8% của ngân hàng.

Sacombank: Ngon ngang sau sap nhap - Anh 2

Ước tính nợ xấu tại Sacombank quý 2/2016.

Lý do là tỷ lệ cho vay trung dài hạn trên tổng dư nợ tại Sacombank tăng lên đáng kể từ năm 2015 khi Thông tư 02 và Thông tư 09 yêu cầu hạ nhóm nợ các khoản cho vay được cơ cấu có hiệu lực. Sacombank có tỷ lệ cho vay trung dài hạn cao nhất, tỷ lệ tăng đặc biệt từ năm 2015 sau khi sáp nhập với PNB. Việc tỷ lệ này gia tăng đột biến cho thấy dấu hiệu ngân hàng cơ cấu lại nợ xấu trước khi Thông tư có hiệu lực để tránh nghĩa vụ trích lập dự phòng.

Lãi phải thu cao bất thường tại Sacombank cũng là một tín hiệu mạnh mẽ rằng thực tế nợ xấu cao hơn so với báo cáo. Lãi phải thu tương đương 11,5% tài sản sinh lãi gốc tại Sacombank, có nghĩa các kỳ thu lãi trung bình cách nhau 11-12 tháng. VCSC ước tính lãi phải thu bằng cách sử dụng tỷ lệ lãi phải thu trên tài sản sinh lãi ở mức 2,5%, mặc dù tỷ lệ đó ở các ngân hàng khác ở mức dưới 1,5%. Lãi phải thu nghi ngờ được ước tính lên đến 20.000 tỷ đồng, chiếm đến 78,2% số lãi phải thu trên báo cáo.

Sacombank: Ngon ngang sau sap nhap - Anh 3

Ước tính lãi phải thu tại Sacombank quý 2/2016.

Ngoài ra, các khoản phải thu chịu rủi ro tín dụng có số dư cao cũng đưa tín hiệu về khả năng nợ xấu tăng. Các khoản phải thu thông thường bao gồm khoản repo, ứng trước cho nhân viên hoặc khách hàng, ủy thác đầu tư,…Các khoản này đều chịu rủi ro tín dụng, do đó, có thể tạo ra nợ xấu. Với điều kiện tài chính của PNB tại thời điểm sáp nhập, VCSC bày tỏ sự nghi ngờ chất lượng của loại tài sản này, do đó, áp dụng một tỷ lệ hào phóng ở 3,0% (ngân hàng khác thấp hơn 2,5%) để ước tính các khoản phải thu nghi ngờ.

Sacombank: Ngon ngang sau sap nhap - Anh 4

Ước tính khoản phải thu tại Sacombank quý 2/2016.

Số dư trái phiếu VAMC cũng là một chỉ báo về chất lượng tài sản và triển vọng lợi nhuận. Số dư trái phiếu VAMC tại Sacombank được ước tính khoảng 16.246 tỷ đồng vào cuối quý 2/ 2016, việc này tạo ra gánh nặng dự phòng cao, đặc biệt khi Sacombank đang phải giải quyết số lượng lớn các khoản nợ xấu vẫn còn ghi nhận trong sổ sách.

Ngân Giang