Marcello Lippi và Roberto Baggio , một là HLV, một là cầu thủ, đều vào loại vĩ đại nhất của Italy, đã là những kình địch lâu năm nổi tiếng. Đó là mối hận thù vượt ra khỏi những tranh cãi thường tình giữa HLV và cầu thủ, và mang tính cá nhân sâu sắc. Mọi chuyện đã diễn ra thế nào? Để hiểu được, chúng ta phải trở lại với mùa Hè 1994 và những giờ khắc tồi tệ nhất với Baggio .

Mối thù nghịch không bắt đầu từ mùa Hè đó - mà từ sau - nhưng chính ở Turin họ thật sự biết nhau lần đầu. Cả mùa Hè, Baggio đã bị báo chí Italy chỉ trích vì đá hỏng quả phạt đền trong trận chung kết World Cup ở Pasadena. “Họ muốn một con cừu tế thần và họ chọn tôi”, anh nói về những gì diễn ra trong mùa Hè tồi tệ đó.

Truyền thông Italy có vẻ đã mê ngủ và bỏ qua một sự thật rõ ràng rằng chính Baggio đã là đầu tàu kéo một Azzurri kém cỏi vào tới chung kết, có lẽ là màn trình diễn một người ấn tượng nhất ở World Cup kể từ Diego Maradona 8 năm trước.

Roberto Baggio - Marcello Lippi: Moi thu kinh dien giua hai thien tai bong da Y - Anh 1

Baggio sau khi đá hỏng quả phạt đền ở Chung kết World Cup 1994

Lippi thì mới tới dẫn dắt Juventus cũng vào mùa Hè đó từ Napoli, thay thế Giovanni Trapattoni, đưa ra lời hứa sẽ khiến Juve “ít phụ thuộc vào Baggio hơn”. Hóa ra Lippi không phải lo lắng nhiều về chuyện đó. Baggio chật vật không tìm lại được phong độ sau cú sốc Pasadena và dính chấn thương khi ghi bàn từ một quả đá phạt ngoạn mục trên sân khách trước Padova. Anh vắng mặt gần như cả mùa giải đó. Giờ thì mọi người đều đã biết, sự vắng mặt của Baggio tạo cơ hội cho một cầu thủ trẻ tóc xù tên là Alessandro Del Piero, người đã nắm bắt nó rất tốt và đóng vai trò then chốt trong chức vô địch Italy đầu tiên của Juve trong 9 năm, suýt nữa thì ăn ba, đánh bại Parma ở chung kết Cúp Quốc gia trước khi thua cùng đối thủ này ở UEFA Cup.

Baggio đá chính khi anh khỏe mạnh, và vào cuối mùa dần tìm lại phong độ. Anh ghi bàn từ một quả đá phạt tuyệt đẹp vào lưới Borussia Dortmund ở bán kết lượt về UEFA Cup, có lẽ là cú sút đẹp nhất trong sự nghiệp của anh, và một tay tàn phá Parma trong trận đấu quyết định Scudetto.

Roberto Baggio - Marcello Lippi: Moi thu kinh dien giua hai thien tai bong da Y - Anh 2

Roberto Baggio - Marcello Lippi: Moi thu kinh dien giua hai thien tai bong da Y - Anh 3

Khoảnh khắc hạnh phúc hiếm hoi

Kẻ thù cũ của Roberto Baggio, chấn thương, đã khiến anh thất thế trong cuộc đối đầu với Lippi. Sự vươn lên của Del Piero khi anh vắng mặt không chỉ gây ấn tượng với Lippi, mà cả với ban lãnh đạo mới của Juve, bộ ba thần thánh nổi tiếng ở sân Delle Alpi, Luciano Moggi, Roberto Bettega và Antonio Giraudo. Họ tin rằng họ có thể tiếp tục mà không cần Il Divin Codino (Đuôi ngựa thần thánh-Baggio).

Vào cuối mùa, Baggio được thông báo anh không còn được đảm bảo một vị trí chắc chắn trong đội hình xuất phát, và với việc nợ nần đang chồng chất ở đội bóng, anh có thể phải giảm lương nếu muốn ở lại. Hiểu rõ giá trị cầu thủ hay nhất thế giới của mình lúc đó, và vẫn mới 28 tuổi, Baggio không chấp nhận. Cuộc chia tay là không thể tránh khỏi.

Anh được Real Madrid và Manchester United săn đuổi nhưng quyết định gia nhập Milan vào tháng 7/1995 sau khi nhận được lời chào mời từ đích thân Silvio Berlusconi. Baggio lúc bấy giờ chưa ghét bỏ gì Lippi; anh hiểu tình hình tài chính của CLB. Họ thậm chí còn ôm nhau thân mật sau bàn thắng tuyệt diệu vào lưới Dortmund. Trong 4 năm tiếp theo, họ không liên lạc nhiều với nhau.

Những năm đó không dễ dàng với Baggio. Thời kỳ anh chơi cho Milan thăng trầm lẫn lộn - anh giành Scudetto thứ hai liên tiếp trong mùa đầu tiên dưới thời Capello, nhưng giống như mùa cuối ở Juve, anh không đóng góp được gì nhiều. Chiến dịch tiếp theo là một tai họa, khi một kình địch cũ của anh, Sacchi (người chỉ chọn Baggio thêm có 2 lần cho ĐT Italy sau Pasadena), trở lại San Siro sau khi Milan sa thải Oscar Tabarez vào giữa mùa giải. Baggio trải qua mùa giải có lẽ tệ hại nhất trong sự nghiệp 1996-97, và Milan xếp thứ 11.

Roberto Baggio - Marcello Lippi: Moi thu kinh dien giua hai thien tai bong da Y - Anh 4

Baggio trong màu áo Milan khi gặp lại đội bóng cũ Juve

Roberto Baggio - Marcello Lippi: Moi thu kinh dien giua hai thien tai bong da Y - Anh 5

Những huyền thoại World Cup - Roberto Baggio: Đuôi ngựa thần thánh

Đó là một hành trình nhiều khúc quanh khó, nhưng đầy tự tin, để rồi tan vỡ trong khoảnh khắc cuối cùng định mệnh.

Ngược lại, Lippi thành công vang dội: ông vô địch Champions League năm 1996 với bộ ba tấn công linh hoạt và cực kỳ lợi hại Del Piero, Fabrizio Ravanelli và Gianluca Vialli. Ông giành lại rồi bảo vệ thành công chức vô địch Serie A 2 mùa tiếp theo và vào chung kết Champions League cả 2 mùa đó. Canh bạc của CLB thay Baggio bằng Del Piero đã thành công khi tiền đạo trẻ mới nổi tung hoành giữa những hàng thủ khắp châu Âu.

Trong khi đó, Baggio, vào mùa Hè 1997, quyết định rời Milan và một lần nữa từ chối những lời mời hấp dẫn ở các CLB lớn nước ngoài. Một lần nữa, Sir Alex Ferguson, đang tìm người thay thế Eric Cantona, liên hệ với anh và Baggio lại từ chối. Barcelona cũng đặt vấn đề, nhưng cũng bị lắc đầu.

Baggio, người có lẽ được định nghĩa bởi chiếc áo Azzurri nhiều hơn bất cứ cầu thủ Italy nào khác lúc đó, biết rằng rời Serie A đồng nghĩa với án tử cho sự nghiệp của anh ở ĐTQG. Anh cần phải góp mặt ở Pháp 1998, để phục hận, nhưng cũng cả vì niềm kiêu hãnh và danh dự, vì thế anh quyết ở lại Italy. Sau khi Carlo Ancelotti bác bỏ khả năng anh tới Parma, điều ông sẽ hối tiếc sau này, Baggio chuyển đến Bologna, nơi anh chơi một trong những mùa hay nhất sự nghiệp và quả thật kiếm được cho mình một suất tới World Cup.

Sau Pháp 1998, trong đó Baggio quả đã phục hận và khôi phục địa vị người hùng quốc gia của mình, anh ký hợp đồng 2 năm với Inter. Ở tuổi 31, anh biết đây là cơ hội cuối cùng ở một CLB lớn. Mùa trước đó, Inter mất Scudetto trong gang tấc vào tay Juve của Lippi và có trong đội hình Ronaldo, người mà Chủ tịch Massimo Moratti hy vọng sẽ trở thành “cặp đôi trong mơ” với Baggio.

Roberto Baggio - Marcello Lippi: Moi thu kinh dien giua hai thien tai bong da Y - Anh 6

Inter từng hy vọng lên đỉnh với cặp tiền đạo huyền thoại Baggio - Ronaldo "béo"

Roberto Baggio - Marcello Lippi: Moi thu kinh dien giua hai thien tai bong da Y - Anh 7

Nhưng họ lại thường xuyên làm bạn với ghế dự bị vì chấn thương và lý do khác

Mùa 1998-99 không phải là mùa giải đáng nhớ với cả Baggio hay Lippi. Baggio dính hàng loạt chấn thương vặt khiến vài tháng đầu của anh tại Inter rất khó khăn, dù cũng có những khoảnh khắc bộc lộ thiên tài, như việc anh hủy diệt Real Madrid trong vòng 25 phút ở vòng bảng Champions League và 4 đường kiến tạo trong trận đấu kinh điển với Roma kết thúc với 9 bàn thắng.

Trong khi đó, Lippi bắt đầu cuộc chia tay không dễ dàng ở Juve. Ông đã thông báo với ban lãnh đạo rằng ông muốn ra đi vào năm 1998, vì chu kỳ của mình đã hết. Ban lãnh đạo từ chối đơn từ chức và buộc ông ở lại tới cuối hợp đồng mùa Hè 1999. Juve khởi đầu mùa giải đầy lạc quan, nhưng chấn thương của Del Piero vào tháng 11 là khởi đầu cho kết thúc và những cầu thủ của Lippi chơi chật vật khi thiếu ngôi sao lớn nhất. Ông một lần nữa đệ đơn xin từ chức sau thất bại 2-4 dưới tay Parma, và lần này Moggi đã chấp thuận.

2 đội từng cạnh tranh nhau chức vô địch mùa trước mùa đó về đích hạng 7 và 8. Lippi đồng ý dẫn dắt Inter vào tháng 4/1999 trước mùa giải mới sau hàng loạt cuộc gặp với chủ tịch Inter. Một trong những yêu cầu đầu tiên của Lippi với Moratti là mua về Christian Vieri từ Lazio. Một trong những bất đồng chính của ông với ban lãnh đạo Juve vào cuối sự nghiệp của ông ở đây là việc bán Vieri cho Atlético Madrid. Giờ ở một CLB có rất nhiều tiền, ông muốn mua tiền đạo đó bằng mọi giá.

Álvaro Recoba cũng được đưa trở lại sau một giai đoạn chơi rất hay theo dạng cho mượn ở Venezia, nơi anh một tay giúp đội này trụ hạng. Lippi sẽ có trong tay đội ngũ tấn công hay nhất trong lịch sử bóng đá Italy với Ronaldo, Baggio, Vieri, Ivan Zamorano và Recoba. Năm người đó là sự pha trộn của tài năng thiên bẩm, tốc độ, sức mạnh, sự quyết liệt và hiệu quả làm bàn. Ông được chờ đợi sẽ chấm dứt cuộc chờ đợi mệt mỏi của Nerazzurri.

Theo lời Baggio, ông và Lippi đã gặp nhau trước mùa giải, trong đó Lippi hứa sẽ có chỗ cho Baggio trong đội hình xuất phát, anh và Recoba sẽ cạnh tranh nhau vị trí số 10, trong khi Vieri và Ronaldo cho hàng tiền đạo. “Tôi không yêu cầu được đối xử đặc biệt từ ông ấy, nhưng tôi muốn đảm bảo mình sẽ có cơ hội giống những người khác. Tôi muốn ít ra mình được đá chính”, Baggio nói. Nhưng lời hứa của Lippi không giữ được lâu.

Roberto Baggio - Marcello Lippi: Moi thu kinh dien giua hai thien tai bong da Y - Anh 8

Lippi chính thức dẫn dắt tuyển Trung Quốc

Marcello Lippi đã chính thức trở thành HLV đội tuyển Trung Quốc.

Lippi đã nghe về bầu không khí ngột ngạt vì nhiều thủ đoạn ở phòng thay đồ Inter nhiều tháng trước khi tới. Moratti, ông chủ đỏng đảnh nhất ở Serie A thời bấy giờ, đã thay 4 HLV trong mùa giải 1998-99. Lippi, người mới tới, muốn biết những cầu thủ nào nhiều ảnh hưởng trong đội, và sau lưng ông người ta nói gì.

Trong tự truyện năm 2001 của Baggio, A Goal in the Sky (tạm dịch: Khung thành trên trời), anh nói Lippi yêu cầu anh báo lại những gì anh nghe thấy trong phòng thay đồ trực tiếp với ông, về cơ bản là trở thành gián điệp cho HLV. Baggio, vốn luôn gần gũi với các cầu thủ, từ chối: “Thưa HLV, tôi sẽ giúp ông mọi cách nhưng đừng yêu cầu tôi nêu tên người cụ thể”. Lippi, lúc này nhận ra mình lỡ lời, nói Baggio đã hiểu sai những gì ông nói. “Tôi không yêu cầu cậu làm gián điệp, cậu hiểu sai ý tôi rồi”, Lippi sau này nói, nhưng đã quá muộn. Baggio cho rằng từ lúc đó, Lippi đã tuyên chiến với anh và tìm cách hạ nhục anh.

Không lâu sau cuộc gặp, Baggio lần đầu biết Lippi định đối xử với anh thế nào. Anh kể lại một sự cố xảy ra trong một trận đá tập ở trại huấn luyện mùa Hè vài tuần trước mùa giải mới; Baggio tung ra một đường chuyền cực lợi hại gần 40 mét cho Christian Vieri ghi bàn. Vieri sau đó quay lại cùng với Christian Panucci vỗ tay chúc mừng đường chuyền của Baggio. Nhìn thấy thế, Lippi nổi giận: “Vieri, Panucci, các cậu làm cái quái gì thế? Chúng ta ở đây để làm việc, không phải để chúc mừng nhau, không ai vỗ tay ở đây cả, và với ông Baggio cũng thế”. Baggio rất lấy làm kinh ngạc. “Ông ấy nói điều đó với tất cả sự độc ác”, anh kể lại. “Ông ấy hoàn toàn ác ý”.

Khi mùa giải bắt đầu, Baggio hoặc ngồi trên khán đài, hoặc trên ghế dự bị. Anh không được ra sân tới mãi cuối tháng 9, và chỉ đá 111 phút chính thức cho tới kỳ nghỉ Đông. Anh lại càng làm Lippi tức giận khi nói HLV này “đã không giữ lời”. Lippi thì giải thích rằng sự vắng mặt của Baggio là do “anh ta không sẵn sàng về thể lực”. Tình hình thêm tồi tệ khi trong một phiên tập, Lippi tập hợp các cầu thủ lại và tuyên bố Baggio không còn đủ năng lực chơi cho Inter. Nhưng các cầu thủ biết không phải thế, và hợp đồng mới Iván Córdoba đã nói trên truyền thông Italy: “Tôi nói với anh ấy rằng tôi không hiểu sao anh ấy không được ra sân, trên sân tập anh ấy luôn rất xuất sắc”.

Roberto Baggio - Marcello Lippi: Moi thu kinh dien giua hai thien tai bong da Y - Anh 9

Mâu thuẫn giữa Baggio và Lippi là không thể hàn gắn

Với Lippi, giờ đó là một cuộc chiến tổng lực. Ở căn-tin của Inter ở sân tập Appiano Gentile, Baggio vẫn hay gọi thêm xúc-xích hun khói để thêm vào món sa-lát ưa thích của anh. Nhưng tới một hôm khi anh gọi món đó, người phục vụ từ chối cung cấp, “Tôi xin lỗi, tôi không thể cho anh món đó, anh phải gặp bác sĩ của đội đã”. Baggio tới gặp bác sĩ Volpi, người xác nhận rằng từ giờ trở đi thực đơn của anh sẽ cần sự cho phép của Lippi. Trong hồi ký, Baggio đã so sánh cách làm đó với việc huấn luyện thủy quân lục chiến.

Inter, trước sức ép từ Lippi, tìm cách thanh lý Baggio ngay trong kỳ chuyển nhượng tháng 1. Liverpool, Arsenal, Glasgow Rangers, Tottenham và Galatasaray đều quan tâm, nhưng Baggio cương quyết không đi. Anh vẫn muốn được đá chính cho Italy ở Euro 2000, và còn quan trọng hơn là anh không muốn Lippi thắng. “Tôi chỉ được ra sân nếu có dịch bệnh bùng phát trong đội hình”, Baggio sau này kể lại trong tự truyện. Và “đại dịch” quả đã xảy ra, nhất là trên hàng công. Ronaldo chấn thương đầu gối trong trận gặp Lecce vào tháng 11, Zamorano cũng phải lên bàn mổ và Vieri bị treo giò vì nhận thẻ đỏ trước Fiorentina.

Thêm bằng chức về việc Lippi không muốn dùng Baggio được thể hiện rõ ở trận gặp Vero ngày 23/1/2000. Inter vừa mua về tiền đạo trẻ Adrian Mutu trong mùa Đông, và anh đá chính cùng Recoba. Verona khởi đầu mạnh mẽ và dẫn trước nhờ công của Martin Laursen ở phút 35. Inter đang trong cuộc đua vô địch rất gay cấn với Juve, Lazio và Roma, nên trong cơn tuyệt vọng, Lippi đã tung Baggio vào thay Javier Zanetti. Recoba gỡ hòa 2 phút sau khi hiệp 2 bắt đầu từ một đường kiến tạo của Baggio trước khi Recoba “đền đáp”, chuyền bóng để Baggio ghi bàn. Baggio ăn mừng bằng cách đá thật mạnh đầy giận dữ vào bảng quảng cáo. Đó là bàn đầu tiên của anh trong mùa giải và đã xoay chuyển cục diện trận đấu.

Trong cuộc phỏng vấn sau trận, Baggio bác bỏ tin đồn nói anh không sẵn sàng về thể lực, rõ ràng là để độp lại tuyên bố của Lippi. Lippi miễn cưỡng để anh đá chính trận tiếp theo gặp Roma và một lần nữa số 10 của Inter lại tỏa sáng, với đường chọc khe sắc sảo để Vieri mở tỉ số trước khi tự mình ghi bàn với pha lốp bóng điệu nghệ trong vòng cấm địa.

Roberto Baggio - Marcello Lippi: Moi thu kinh dien giua hai thien tai bong da Y - Anh 10

Lippi từng trải qua giai đoạn thảm họa ở Inter

Sau khi đánh bại kình địch Milan ở trận derby vào đầu tháng 3, Inter thiết lập lại khoảng cách 7 điểm so với Juve ở vị trí thứ 3. Baggio lại bị đưa trở lại ghế dự bị, và hy vọng vô địch của Inter ngay lập tức tan vỡ với chuỗi 6 trận không thắng. Đó là mùa giải thất bại đầu tiên trong sự nghiệp cầm quân của Lippi. Gần như là tội ác với các CĐV Inter khi họ phải chứng kiến một thiên tài như Baggio chôn chân trên ghế dự bị, còn đội nhà bị đẩy xuống vị trí cạnh tranh Champions League. 4 trận cuối mùa đó, Baggio đều đá chính do mọi tiền đạo khác của Lippi chấn thương. Ronaldo được đưa trở lại quá sớm và tái phát chấn thương đầu gối trong trận chung kết Cúp Quốc gia đáng quên với Lazio và vắng mặt 2 năm sau đó, trong khi Vieri chấn thương háng và bỏ lỡ Euro 2000.

Giống như mọi mối kình địch lớn trong thể thao, mối hận thù Baggio-Lippi đạt tới đỉnh điểm khi Inter và Parma về đích bằng điểm nhau cho suất dự Champions League cuối cùng. Trận đấu giành suất trực tiếp giữa 2 đội sẽ diễn ra 9 ngày sau khi mùa giải kết thúc trên sân Bentegodi, Verona. Trước trận, Baggio và Moratti đã gặp nhau, trong đó Moratti, người luôn yêu mến Baggio và từng cố đưa anh về khi anh rời Juventus 5 năm trước đó, đã yêu cầu anh gia hạn hợp đồng. Baggio không thể chắc chắn chừng nào Lippi còn ở CLB. Moratti đáp lại rằng nếu Inter thua trận loại trực tiếp trước Parma, kình địch của anh sẽ phải ra đi.

Trận đấu là một kỷ niệm còn nhớ mãi với những ai có mặt trên sân, hay cả xem nó qua truyền hình. Đó là một lời nhắc nhở nữa về thiên tài Baggio. Marcello Lippi đã cho anh ra sân từ đầu và phút 35, Inter được hưởng một quả đá phạt sau khi Lilian Thuram phạm lỗi với Benoît Cauet bên cánh trái trên phần sân Parma, ngay bên ngoài vòng cấm địa. Góc sút hẹp và hầu hết mọi người nghĩ Baggio sẽ chuyền bóng vào. Nhưng như nhiều lần trong sự nghiệp tài hoa của anh, Baggio đã làm điều người trần mắt thịt không tưởng tượng được: anh đưa bóng qua hàng rào và qua tay Gigi Buffon, người hẳn cũng đã chuẩn bị cho một đường chuyền. Đó là một bàn thắng thuần chất Baggio: kinh điển, bậc thầy, thiên tài.

20 bàn thắng đẹp của Baggio

Mario Stanić gỡ hòa cho Parma trước khi một lần nữa Roberto Baggio lại là nhân vật tâm điểm. Recoba cầm bóng lao lên bên cánh trái vòng cấm địa Parma, tạt bổng vào cho Zamorano, và tiền đạo người Chile đánh đầu ngược lại cho Baggio ngay bên ngoài vòng cấm. Bóng nẩy lên trước khi anh tung ra cú vô-lê căng như kẻ chỉ qua tay thủ thành Parma. Chưa bao giờ cho tới lúc đó, và cả sau này nữa, Gigi Buffon bị biến thành một thủ môn tầm thường trong một trận đấu như thế. 17 phút sau bàn thứ 2 của Baggio, Zamorano ghi bàn thứ 3 và chấm dứt mọi hy vọng của Parma. Khi hồi còi chung cuộc cất lên, các cầu thủ, phóng viên, và những chiếc máy quay đều vây quanh Baggio. Đó là một khoảnh khắc đắng cay pha lẫn ngọt bùi vì anh biết màn trình diễn ngoạn mục của mình đã giúp Lippi giữ được chiếc ghế của ông, đồng nghĩa với việc anh phải rời Inter. Nhưng đó là một màn trình diễn với sự chuyên nghiệp ở tiêu chuẩn cao nhất từ Baggio.

Trở lại phòng thay đồ, Baggio được mọi đồng nghiệp chúc mừng. Lippi cuối cùng cũng bước tới, nhưng anh phớt lờ ông, đã quá muộn, những đổ vỡ đã là không thể hàn gắn. Họ sẽ không bao giờ làm việc cùng nhau nữa. Ngày hôm sau, báo La Gazzetta dello Sport chấm anh điểm 10/10, điều hiếm thấy ở tờ báo này (cho tới lúc đó chỉ 6 cầu thủ được điểm như thế trong lịch sử tờ báo). Baggio đã ra đi như một người hùng. Hợp đồng của anh hết hạn 5 tuần sau đó, và anh không được gọi vào ĐT Italy của Dino Zoff cho Euro 2000.

Roberto Baggio - Marcello Lippi: Moi thu kinh dien giua hai thien tai bong da Y - Anh 11

Brescia là CLB cuối cùng trong sự nghiệp của Baggio

Roberto Baggio - Marcello Lippi: Moi thu kinh dien giua hai thien tai bong da Y - Anh 12

Anh không chỉ là một cầu thủ thiên tài của bóng đá Ý

Roberto Baggio, cho tới cuối cùng, vẫn là một con người phức tạp, một Phật tử sống ở một quốc gia sùng đạo Thiên Chúa, một chiến binh, nhưng đồng thời là một nhà hiền triết bóng đá. Anh là VĐV thể thao nổi tiếng nhất của Italy, nhưng đồng thời là một người trầm lặng, sống nội tâm và hiếm khi xuất hiện trước công chúng. Anh được trao Giải thưởng hòa bình vào năm 2010 ở Hội nghị thượng đỉnh của các học giả Nobel vì những đóng góp miệt mài của anh cho từ thiện, đứng cạn