Đây như một lời cam kết, một lời khẳng định của Chính phủ rằng: "Từ nay trở đi, ai làm sai sẽ phải chịu trách nhiệm"...

PGS.TS. Võ Kim Sơn, nguyên Trưởng khoa Quản lý nhà nước và nhân sự, Học viện Hành chính Quốc gia trao đổi với Đất Việt.

PV:- Thưa ông, Chính phủ vừa ban hành 5 quy tắc làm việc trong đó luôn đề cao trách nhiệm cá nhân. Ông bình luận như thế nào về việc Chính phủ đưa quy tắc đề cao trách nhiệm cá nhân trong bộ 5 quy tắc làm việc? Động thái này thể hiện quyết tâm gì của Chính phủ?

PGS.TS Võ Kim Sơn:- Tôi cho rằng, nói tới trách nhiệm cá nhân bao giờ cũng phải gắn với cơ chế Thủ trưởng - Người đứng đầu. Cơ chế Thủ trưởng - Người đứng đầu cho phép người đó có toàn quyết định trong phạm vi lĩnh vực mình phụ trách nhưng đi cùng với quyền hạn đó thì người Thủ trưởng - Người đứng đầu cũng phải chịu hoàn toàn trách nhiệm liên quan tới những sai phạm trong lĩnh vực của mình.

Như vậy, người Thủ trưởng - Người đứng đầu một cơ quan quản lý nước sẽ có quyền hạn và trách nhiệm gì? Thứ nhất về quyền hạn, người Thủ trưởng - Người đứng đầu có quyền tổ chức, điều hành, chỉ đạo xử lý toàn bộ những công việc thuộc chức năng, nhiệm vụ được giao. Bao gồm cả những việc được giao cho cấp dưới và cả những việc mình trực tiếp phụ trách.

Về trách nhiệm? Khi đã được giao toàn quyền quyết định những vấn đề liên quan trong phạm vi thuộc trách nhiệm, quyền hạn của mình thì người Thủ trưởng - Người đứng đầu cũng phải chịu trách nhiệm với toàn bộ những vấn đề đó khi có sai sót xảy ra.

Việc này có nghĩa là, nếu trong quá trình điều hành công việc mà người Thủ trưởng - Người đứng đầu điều hành không tốt, sử dụng người không hiệu quả dẫn tới công việc ì chệ, gây hậu quả nghiêm trọng thì người Thủ trưởng - Người đứng đầu phải chịu trách nhiệm trước hết chứ không phải là người cấp dưới được phân công nhiệm vụ nhưng không hoàn thành.

Quy tac ''trach nhiem ca nhan'' cua Chinh phu: Loi khang dinh - Anh 1

Bộ 5 quy tắc làm việc thể hiện lời cam kết, lời khẳng định của Chính phủ.

Ở đây cần phải rất rõ ràng với nhau, người Thủ trưởng - Người đứng đầu một cơ quan quản lý nhà nước là người được Chính phủ giao nhiệm vụ và phải chịu trách nhiệm trực tiếp trước Chính phủ về lĩnh vực mình quản lý.

Như vậy, nhìn vào sự phân cấp, phân quyền thì thấy rất rõ ràng là Thủ trưởng - Người đứng đầu cơ quan là người chịu trách nhiệm hoàn toàn về mọi hoạt động trong cơ quan mình trước Chính phủ. Cán bộ, nhân viên cấp dưới sẽ chịu trách nhiệm trước Thủ trưởng, Người đứng đầu cơ quan đó.

Trên thực tế, quy định về trách nhiệm Người đứng đầu là không hề mới mẻ, nó đã thành nguyên tắc trong thực thi nhiệm vụ được quy định tại các điều luật, Hiến pháp của Việt Nam.

Về phía Chính phủ, những thành viên Chính phủ cũng phải chịu trách nhiệm hoàn toàn trước những hoạt động của Chính phủ. Trong đó, mỗi cá nhân, thành viên chính phủ phải có trách nhiệm tự nâng cao ý thức, trách nhiệm để cùng tập thể hoàn thành công việc. Như vậy, khi xảy ra sai sót trách nhiệm sẽ thuộc về toàn bộ tập thể Chính phủ nhưng sai sót đó lại do từng cá nhân không làm tốt trách nhiệm, quyền hạn của mình gây ra. Trong trường hợp này trách nhiệm cá nhân sẽ được nhìn nhận theo góc độ là cá nhân khi tham gia vào công việc của tập thể.

Tuy nhiên, chính vì cơ chế tập thể lãnh đạo, cá nhân thực hiện lâu nay chưa được phân định rõ ràng nên mới có câu chuyện không tìm được trách nhiệm ở đâu, không biết quy nó cho ai.

Vì thế, việc Chính phủ ban hành 5 quy tắc làm việc trong đó luôn đề cao trách nhiệm cá nhân thực chất chỉ là văn bản nhắc lại các quy định đã có từ trước, nhưng việc nhắc lại này mang tính quyết tâm hơn.

Tôi cũng xem đây như một lời cam kết, một lời khẳng định của Chính phủ rằng: "Từ nay trở đi, ai làm sai sẽ phải chịu trách nhiệm và người chịu trách nhiệm trước hết là những người Thủ trưởng - Người đứng đầu mỗi cơ quan".

PV:- Hiện tại, đang có rất nhiều vấn đề cần phải đặt trách nhiệm cá nhân lên thành nguyên tắc hành động như: trách nhiệm thu hồi tài sản nhà nước sau cổ phần hóa, vụ lùm xùm bổ nhiệm người nhà ở Bộ Công thương, trắc trở trong kiểm điểm trách nhiệm sự cố môi trường Formosa, quy hoạch hàng loạt nhiệt điện ở đồng bằng sông Cửu Long nhưng thiếu đánh giá ĐTM... Theo ông, với quy tắc làm việc trên, ông có kỳ vọng những vấn đề nói trên sẽ được xử lý tốt hay không? Xin ông phân tích cụ thể?

PGS.TS Võ Kim Sơn:- Tôi đồng ý việc làm rõ trách nhiệm trong những vụ việc trên là cần thiết. Việc quy trách nhiệm cho mỗi cá nhân, lãnh đạo, người đứng đầu cần phải dựa trên những nguyên tắc pháp luật.