Quy mô thị trường chứng khoán (TTCK) Việt Nam có thể tăng trưởng xấp xỉ 1,7 lần trong vòng hai năm tới nhờ đẩy mạnh cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước và niêm yết lên sàn chứng khoán của các tập đoàn, tổng công ty lớn, theo báo cáo được Công ty cổ phần Chứng khoán VNDIRECT công bố hôm 30-11.

Quy mo TT Chung khoan du bao tang 1,7 lan trong 2 nam toi - Anh 1

Buổi đấu giá lần đầu ra công chúng (IPO) của Cholimex diễn ra tại Sở Giao dịch chứng khoán TPHCM hôm 4-3-2016. Ảnh minh họa: Thu Nguyệt

Quy mô TTCK Việt Nam được dự báo tăng nhanh từ mức 38,5%/GDP (năm 2016) lên mức 46,5%/GDP (năm 2017) và 56,3%/GDP (năm 2018). Ngoài ra, Khối Phân tích của VNDIRECT cũng cho rằng kế hoạch của Chính phủ Việt Nam về việc nâng quy mô TTCK lên 70%/GDP vào năm 2020 là có thể thực hiện được.

Việc tăng quy mô này chủ yếu nhờ Chính phủ đẩy mạnh tiến hành chào bán lần đầu cổ phần ra công chúng (IPO), thoái vốn các doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) không thuộc diện nắm giữ và đưa lên niêm yết trên TTCK. Việc thoái vốn các tập đoàn, tổng công ty lớn sẽ góp phần làm tăng nhanh quy mô TTCK Việt Nam.

Theo VNDIRECT, tổng lượng vốn hóa ước tính của 19 doanh nghiệp lớn dự kiến niêm yết trên thị trường chứng khoán trong thời gian tới, như Sabeco, Vinatex, Novaland, Thaco,… lên tới hơn 611.453 tỉ đồng, tương đương 27,1 tỉ đô la Mỹ, tức khoảng 35% tổng vốn hóa TTCK Việt Nam hiện tại.

Tính đến đầu tháng 11-2016, quy mô TTCK Việt Nam đạt 1,77 triệu tỉ đồng, tương đương khoảng 38,5% GDP. Tính từ đầu năm 2016, quy mô TTCK Việt Nam đã tăng gần 18%. Tuy nhiên, nếu so sánh với các TTCK phát triển hơn trong khu vực Đông Nam Á, quy mô TTCK Việt Nam còn khá khiêm tốn.

Về quy mô của ba sàn niêm yết hiện nay là HOSE, HNX và UPCom, tổng vốn hóa HOSE đạt 1.378.347 tỉ đồng, hiện chiếm 78% tổng vốn hóa toàn thị trường, và vốn hóa sàn UPCom đã tăng 74% chỉ trong vòng một tháng qua, và tăng tới 4,24 lần tính từ đầu năm 2016 nhờ hưởng lợi từ lộ trình đẩy mạnh niêm yết và thoái vốn các DNNN.

Với sự góp mặt của cổ phiếu ACV (Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam) (vốn hóa 76.200 tỉ đồng) và BHN (Tổng công ty cổ phần Bia - Rượu - Nước giải khát Hà Nội - Habeco) (vốn hóa trên 24.800 tỉ đồng), sàn UPCom đã vượt qua HNX trở thành sàn giao dịch có vốn hóa lớn thứ hai tại Việt Nam.

Với định hướng của Chính phủ là yêu cầu các DNNN lớn phải niêm yết trước khi thoái vốn Nhà nước, VNDIRECT cho rằng quy mô vốn hóa TTCK Việt Nam sẽ tiếp tục tăng mạnh trong thời gian tới, đặc biệt là quy mô sàn UPCom và HOSE.

Trong thời gian gần đây, Chính phủ cũng đã ban hành một số quy định để đẩy mạnh việc đăng ký giao dịch, niêm yết chứng khoán. Chẳng hạn như, từ ngày 15-12, các doanh nghiệp như DNNN đã chào bán cổ phần ra công chúng (IPO) sẽ bị phạt hành chính lên đến 400 triệu đồng nếu không đăng ký giao dịch, niêm yết chứng khoán hoặc đăng ký giao dịch, niêm yết chứng khoán không đúng thời hạn quy định, theo Nghị định 145/2016/NĐ-CP.

Ngoài ra, để đẩy nhanh việc giao dịch cổ phần của DNNN sau cổ phần hóa trên sàn UPCom, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 115/2016/TT-BTC sửa đổi, bổ sung Thông tư số 196/2011/TT-BTC hướng dẫn bán cổ phần lần đầu và quản lý, sử dụng tiền thu từ cổ phần hóa của các doanh nghiệp 100% vốn nhà nước thực hiện chuyển đổi thành công ty cổ phần.

Theo đó, từ ngày 1-11-2016, doanh nghiệp cổ phần hóa có trách nhiệm phối hợp với Sở Giao dịch chứng khoán, Trung tâm Lưu ký chứng khoán Việt Nam thực hiện đăng ký lưu ký và đăng ký giao dịch với thời hạn quy định cụ thể.

Trong đó, trong thời hạn bảy ngày làm việc kể từ ngày nhận được thông báo xác nhận kết quả bán đấu giá của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội đưa cổ phần vào giao dịch trên hệ thống giao dịch UPCom. Giá tham chiếu cho ngày giao dịch đầu tiên trên hệ thống giao dịch UPCom được xác định trên cơ sở giá thanh toán bình quân.

Có nghĩa là, các doanh nghiệp nhà nước ngay khi đấu giá, chào bán cổ phần lần đầu ra công chúng (IPO) phải gắn luôn với đăng ký giao dịch cổ phần trên UPCom. Đây được đánh giá là thay đổi mang tính kỹ thuật, nhưng tạo hiệu ứng đột phá đối với vấn đề cổ phần hóa DNNN.