Chiều 22-11, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Nghị quyết dừng đầu tư hai dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2. Về lý do dừng dự án, Bộ trưởng - Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Mai Tiến Dũng nói tại cuộc họp báo cùng ngày rằng không phải vì công nghệ mà do điều kiện kinh tế nước ta hiện nay.

Quoc hoi quyet dung hai du an dien hat nhan vi ly do kinh te - Anh 1

Mô hình dự án điện hạt nhân Ninh Thuận 1. Ảnh:TL

Hai dự án điện hạt nhân đã được đầu tư đến đâu?

Trình bày cụ thể về quyết định quan trọng này, ông Dũng cho hay: “Tình hình kinh tế vĩ mô của Việt Nam hiện có nhiều thay đổi so với thời điểm quyết định chủ trương đầu tư dự án (năm 2009)”.

Dư địa về tiết kiệm điện còn nhiều, khả năng liên kết lưới điện khu vực để trao đổi mua bán điện với các nước láng giềng dự kiến sẽ tăng cường trong thời gian tới, nhất là tăng cường đầu tư các nguồn năng lượng tái tạo như điện gió, điện mặt trời do các loại hình năng lượng này giá thành sản xuất đã khả thi hơn so với 5 năm trước.

“Mặt khác, nước ta đang cần nguồn vốn lớn để đầu tư phát triển các dự án hạ tầng đồng bộ, hiện đại để tạo động lực phát triển kinh tế-xã hội, cũng như cần vốn để giải quyết các vấn đề do biến đổi khí hậu gây ra”, Bộ trưởng Mai Tiến Dũng nhấn mạnh

Ông Dũng, đồng thời là người phát ngôn của Thủ tướng, nói tiếp: "Đây là quyết định kỹ lưỡng, tinh thần trách nhiệm của Đảng và Chính phủ để đảm bảo sự phát triển bền vững của đất nước. Tại thời điểm hiện nay, chủ trương của Chính phủ là xem xét lại các dự án ưu tiên, tập trung nguồn lực để triển khai các dự án như đường cao tốc Bắc-Nam, đầu tư sân bay Long Thành, đường sắt tốc độ cao, một số tuyến đường ven biển... Từ nay đến năm 2030 có 34 dự án nhiệt điện, điện gió, điện mặt trời, tổng công suất 6.000 MW để thay thế cho hai dự án đã dừng".

Hiện tại, theo báo cáo của Chính phủ, một số việc chính của dự án đã được triển khai gồm: Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) và các đối tác Nga, Nhật đã hoàn thành hồ sơ phê duyệt địa điểm và báo cáo nghiên cứu khả thi ở cả hai dự án; hệ thống cấp điện phục vụ thi công dự án Ninh Thuận 1 đang trong giai đoạn xây dựng, hoàn thiện sẽ được bàn giao cho tỉnh Ninh Thuận đưa vào sử dụng .

Dự án di dân tái định cư các dự án nhà máy điện hạt nhân đã được Chính phủ phê duyệt trong tháng 6-2015 đã hoàn thành công tác khảo sát, thiết kế các khu tái định cư.

Riêng về vấn đề nhân lực cho hai dự án, từ năm 2010, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã cử 381 sinh viên đi học các chuyên ngành liên quan đến điện hạt nhân tại các trường đại học của Liên bang Nga. Ngoài ra, EVN cũng đã cử 31 sinh viên đi học các chuyên ngành liên quan đến điện hạt nhân ở Nga, Pháp và 33 kỹ sư đi đào tạo cán bộ khung vận hành nhà máy tại Nhật Bản. Ông Hoàng Quốc Vượng, Thứ trưởng Bộ Công Thương cho hay, EVN vẫn tiếp tục đào tạo để bổ sung nhân lực cho các dự án điện khác của EVN.

Đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ tại cuộc họp báo chiều 22-11 về việc dừng dự án cũng khẳng định, công nghệ hạt nhân của Nga và Nhật Bản dự kiến sử dụng tại các dự án đều là công nghệ hiện đại, có mức độ an toàn cao nhất hiện nay.

Các vấn đề hậu dự án

Chính phủ khẳng định, việc dừng dự án đã được trao đổi với các đối tác Nga và Nhật Bản cùng thời điểm báo cáo Quốc hội xin chủ trương dừng thực hiện.

Mặc dù đối tác Nga và Nhật đều bày tỏ sự đáng tiếc nhưng về cơ bản cả hai đối tác đều thông cảm và tôn trọng quyết định của Việt Nam. Chính phủ cũng khẳng định việc dừng hai dự án không làm ảnh hưởng đến quan hệ đối tác chiến lược toàn diện với Liên bang Nga và đối tác sâu rộng với Nhật Bản.

Liên quan đến đảm bảo cung ứng điện trong những năm tới khi nguồn điện hai dự án theo dự tính sẽ không đi vào vận hành, Chính phủ cho biết nếu dự kiến đến năm 2030, khi dự án đi vào hoạt động sẽ đóng góp khoảng 3,6% công suất và 5,7% sản lượng điện sản xuất cho quốc gia nên Việt Nam có thể cân đối được.

Các loại hình nguồn điện khác như điện than, điện gió, nguồn điện từ khí hóa lỏng (LNG) sẽ được huy động bên cạnh các biện pháp tăng cường mua điện từ các nước, nhất là Lào.

Hai dự án điện hạt nhân Ninh Thuận được Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư từ năm 2009 với tổng mức đầu tư 200.000 tỉ đồng. Tuy nhiên, đến thời điểm này, tổng mức đầu tư theo tính toán lại đã tăng lên hơn gấp đôi nên Việt Nam không có khả năng cân đối nguồn vốn để “theo” dự án.