Ngày 1/11, Quốc hội thảo luận tại hội trường tập trung vào các vấn đề lớn như kế hoạch tài chính 5 năm 2016 - 2020 và áp lực trả nợ trước tình hình nợ công ngày càng tăng nhanh.

Thu giảm chi tăng nên áp lực nợ công lớn

Báo cáo trước QH, Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng cho biết, tốc độ tăng nợ công giai đoạn 2011-2015 bằng 18,4% một năm cao gấp ba lần tăng trưởng kinh tế vì tăng trưởng kinh tế giai đoạn này là 5,91%. Hàng năm Chính phủ phải đáo nợ, năm 2013 đáo nợ 47 nghìn tỷ, năm 2014 là 106 nghìn tỷ, năm 2015 là 125 nghìn tỷ và năm 2016 là 95 nghìn tỷ.

Quoc hoi chi ro lo hong thu ngan sach - Anh 1

Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng: Chính sách giảm thu nhằm tháo gỡ cho doanh nghiệp

Bộ trưởng Dũng phân tích 3 nguyên nhân dẫn đến nợ công tăng cao gây áp lực lớn cho nền kinh tế: Thứ nhất, tăng trưởng kinh tế không đạt theo kế hoạch.

Quốc hội khóa XIII đã ra Nghị quyết số 10 năm 2011 quyết định tỷ lệ tăng trưởng kinh tế là 6,5-7% một năm, tỷ lệ huy động thuế, phí vào ngân sách nhà nước không quá 22-23% một năm.

Nhưng trong thực hiện giá trị GDP của chúng ta không đạt theo dự toán, làm cho tỷ lệ nợ công tăng lên. Như năm 2015 nợ công tăng lên 0,9% so với GDP dự toán. Năm 2014 giá trị GDP dự toán là 4,2 triệu tỷ thực hiện là 3,9 triệu tỷ làm cho nợ công tăng từ 54,3% lên 58,5%.

Thứ hai, tái cơ cấu nền kinh tế trong thời gian vừa qua, đặc biệt tái cơ cấu đầu tư công, tái cơ cấu ngân hàng thương mại, doanh nghiệp nhà nước, tái cơ cấu nông nghiệp chưa đạt được theo yêu cầu. Trong khi đó, 5 năm qua chúng ta điều chỉnh chính sách để giảm thu nhằm tháo gỡ khó khăn cho sản xuất kinh doanh, thúc đẩy phát triển sản xuất. Giá dầu thô cũng giảm. Cơ cấu lại nền kinh tế cũng có những cái tích cực nhưng cũng có phần làm giảm thu ngân sách nhà nước.

Về chi chúng ta đảm bảo chi an sinh xã hội, chi giảm nghèo, chi lương trong giai đoạn này tăng, nếu không kể tiền lương tăng đến 18%/năm, cao hơn tốc độ tăng thu. Làm cho cơ cấu chi ngân sách nhà nước chúng ta quỹ chi thường xuyên tăng rất nhanh lên đến 67,8%, tăng 8% so với giai đoạn trước. Trong đó tăng chi cho con người tác động đến 7/10 của tăng chi thường xuyên.

Chúng ta cũng thực hiện nghị quyết của Đại hội Đảng, nghị quyết của Trung ương, nghị quyết Quốc hội về đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng đường bộ, xây dựng nông thôn mới, xóa đói giảm nghèo v.v... Chính phủ đã trình với Quốc hội hàng năm phát hành thêm trái phiếu Chính phủ giai đoạn 2012 - 2014 là 225 ngàn tỷ, 2014 - 2016 thêm 170 ngàn tỷ nữa.

Đồng thời, Chính phủ trình Quốc hội tăng tỷ lệ bội chi các năm ở mức cao để tăng nguồn cho đầu tư phát triển. Riêng giai đoạn 2011 - 2015 dự toán bội chi của chúng ta là 872 ngàn tỷ đồng, thực tế thực hiện là 1 triệu 027 ngàn tỷ đồng. Do vậy, riêng về nợ công số tuyệt đối đã tăng lên 1 triệu 200 ngàn tỷ đồng, nợ công tăng nhanh là hoàn toàn đúng.

Lỗ hổng thất thoát ngân sách

Không hoàn toàn đồng tình với ý kiến của Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng, ĐB Trần Quang Chiểu (Nam Định) cho rằng dự toán thu ngân sách của Bộ Tài chính còn chưa đảm bảo tính minh bạch, chưa bao quát hết nguồn thu nên còn để trống nhiều nguồn thu quan trọng, thêm mất cân bằng ngân sách và cũng là nguyên nhân gia tăng áp lực cho nền kinh tế. Dẫn chứng khoản thu tiền chênh lệch giá bán khí theo thị trường ngoài bao tiêu và trong bao tiêu của Tập đoàn Dầu khí (PVN) năm 2015 được 3.500 tỉ đồng nhưng năm nay chưa thấy thu.

Quoc hoi chi ro lo hong thu ngan sach - Anh 2

ĐB Trần Quang Chiểu: Chính phủ cho doanh nghiệp lập quỹ đặc thù là trái luật

Ông Chiểu tính nhẩm một năm đã 30 tỷ mét khối khí với giá dầu hiện nay chúng ta tính đơn giản 50 đô la cho một thùng, quy ra khí một năm ngân sách nhà nước thu thêm được khoảng 2.000-2.500 tỷ. Ông đề nghị Chính phủ khẩn trương đưa nội dung này vào nguồn thu ngân sách không để doanh nghiệp lợi dụng.

Ngoài ra, ông Chiểu cũng đề nghị Bộ Tài chính xem xét lại các khoản thu theo Luật đầu tư vốn nhà nước. Theo Điều 34 Khoản 3, quy định lợi nhuận sau thuế, doanh nghiệp được trích lập ba quỹ nhưng điều Luật này đang bị vi phạm vì Nghị định 91 của Chính phủ đang cho phép một số loại hình doanh nghiệp được lập thêm một quỹ đặc thù gây thất thu ngân sách.

“Theo như tôi được biết thông tin quỹ này bắt đầu thực hiện từ 2016. Nếu thực hiện từ năm nay thì số tiền hụt thu do trích quỹ sẽ từ 10 - 15 ngàn tỉ đồng. Chính phủ kiểm điểm xem lại, nếu sai thì yêu cầu sửa ngay và ngay 2016 này không được phép thực hiện và đưa khoảng độ từ 10.000 đến 15.000 tỷ vào ngân sách nhà nước 2017. Từ năm 2017 tôi đề nghị không được thực hiện”, ĐB Chiểu nói.

Bàn sâu thêm về quản lý nợ công, ĐB Chiểu khẳng định Chính phủ đang vi phạm nguyên tắc quản lý quỹ tích lũy trả nợ. Theo ông nguyên tắc của quỹ này thì anh nào vay, hiệp định nào vay khi đến kỳ hạn anh tạo được sản phẩm anh phải nộp vào quỹ này để đến thời kỳ Chính phủ dùng quỹ đó để trả hiệp định cho anh.

Như vậy, ai nộp vào, dự án nào nộp vào thì sẽ được dùng tiền đó để trả cho khoản mình vay nước ngoài, chứ tiền này không được phép trả cho người khác. Còn đối với những đơn vị khó khăn có tái cơ cấu doanh nghiệp thì phải bán tài sản thực để lấy tiền mà trả cho khoản nợ chứ không được phép dùng tiền tích lũy ở dự án khác để trả nợ cho dự án này.

“Tôi được biết hiện nay Chính phủ đã dùng tiền quỹ tích lũy ứng trả nợ, nhưng thực chất đã trả nợ thay. Tôi cho rằng như vậy trái với nguyên tắc, sử dụng sai mục đích, không minh bạch. Thêm nữa, một số dự án đã được phép chuyển từ nợ dự phòng, tức là nợ Chính phủ bảo lãnh chuyển sang nợ chính thức Chính phủ phải trả nợ. Như vậy ngân sách phải gánh nghĩa vụ này, tôi không đồng tình, cho nên tôi đề nghị Chính phủ phải sớm báo cáo hai vấn đề này”, ĐB Chiểu bày tỏ quan điểm.