Cùng với việc đánh giá cao báo cáo của Chính phủ về xây dựng định hướng kế hoạch tài chính trung hạn 5 năm (2016-2020), nhiều đại biểu Quốc hội đóng góp thêm ý kiến cụ thể về giải pháp để việc thực hiện đạt được các mục tiêu do Quốc hội đặt ra.

Quoc hoi ban chuyen can doi thu chi ngan sach, no cong - Anh 1

Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng: Sẽ nghiêm túc tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội để hoàn thiện kế hoạch tài chính trung hạn.

Đề xuất giải pháp tăng thu

Ngày 1-11, Quốc hội thảo luận tại hội trường Kế hoạch tài chính 5 năm (2016-2020); mục tiêu, định hướng huy động, sử dụng vốn vay và quản lý nợ công giai đoạn 2016-2020; kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2016-2020.

Về kế hoạch tài chính 5 năm, nhiều đại biểu tán thành báo cáo đánh giá của Chính phủ về kết quả thực hiện nhiệm vụ tài chính- ngân sách giai đoạn 2011-2015 và đánh giá cao định hướng xây dựng kế hoạch tài chính 5 năm (2016-2020).

Đáng chú ý, nhiều đại biểu đề xuất những giải pháp cụ thể nhằm tăng nguồn thu, giảm chi ngân sách trong thời gian tới.

Đại biểu Phạm Phú Quốc (TP.HCM) đánh giá, kế hoạch tài chính 5 năm đưa ra những con số cụ thể về thu, chi ngân sách thể hiện sự quyết liệt trong điều hành của Chính phủ để đạt mục tiêu Quốc hội đặt ra. Để thực hiện được các mục tiêu trong kế hoạch, ngoài các giải pháp cụ thể do Chính phủ đặt ra, đại biểu Phạm Phú Quốc đề xuất thêm 5 giải pháp.

Thứ nhất, chính quyền các cấp cần siết chặt kỷ cương, kỷ luật ngân sách, tài khóa, xóa cơ chế xin cho... kiên định mục tiêu giảm bội chi. Thứ hai, nuôi dưỡng nguồn thu, tạo điều kiện thông thoáng để doanh nghiệp hoạt động. Nuôi dưỡng nguồn thu nhưng không tận thu, phải tiết kiệm ngân sách và chống gian lận thương mại. Thứ ba, xác định nguồn thu nội địa là chủ lực và cải thiện nguồn thu có thể tính đến các nguồn thu mới mà các nước phát triển đang áp dụng ví dụ thu thuế nhà đất. Thứ tư, phát huy nguồn ngân sách Nhà nước là nguồn đối ứng tiên phong để huy động được các nguồn lực khác tham gia phát triển kinh tế, vốn nhà nước phải tạo được động lực, đòn bẩy để kinh tế phát triển... Thứ năm, phân công, phân cấp hợp lý, tạo tính chủ động, tăng trách nhiệm cho ngân sách địa phương, để địa phương không ỷ lại ngân sách Trung ương và khả năng trả nợ thực tế của địa phương để có thể tính được tỷ lệ huy động vốn cho phù hợp, và tỷ lê chi ngân sách Trung ương cho địa phương phải theo từng sắc thuế, không tính chung như hiện nay.

Đồng tình cao đối với báo cáo tình hình thực hiện ngân sách 5 năm (2011-2015), định hướng kế hoạch tài chính 2016-2020 của Chính phủ và báo cáo thẩm tra của Uy ban Tài chính, ngân sách của Quốc hội, nhưng đại biểu Lưu Đức Long (Vĩnh Phúc) đề nghị, xây dựng kế hoạch tài chính 5 năm cần tiếp tục nghiên cứu, đánh giá sâu hơn về những bất lợi ảnh hưởng đến thu ngân sách. Đặc biệt là những nguồn thu được xem là lợi thế nhưng nay đang dần mất đi lợi thế, thậm chí còn là thách thức, bất lợi.

Đại biểu đoàn Vĩnh Phúc dẫn chứng: Nguồn thu ở Vĩnh Phúc trông chờ vào 2 doanh nghiệp nước ngoài là Công ty Toyota Việt Nam và Honda Việt Nam. 2 doanh nghiệp này chiếm 92,9% tổng thu nội địa toàn tỉnh. Nhưng hiện nay thị trường xe máy của Công ty Honda Việt Nam đang bão hòa, đồng thời thuế xuất nhập khẩu ô tô từ ASEAN dự kiến giảm về 0% vào năm 2018 nên tình hình sản xuất, tiêu thụ ô tô trong nước (của Công ty Toyota Việt Nam) sẽ gặp nhiều khó khăn.

“Đây là minh chứng để thấy được chúng ta phải tính toán kỹ hơn về những bất lợi, khó khăn trong nguồn thu ngân sách Nhà nước giai đoạn tới”- đại biểu Lưu Đức Long khẳng định.

Về việc phân bổ ngân sách cho các địa phương giai đoạn 2017-2020, đại biểu Lưu Đức Long bày tỏ: “Vĩnh Phúc cũng cần chia sẻ với khó khăn chung của cả nước và các địa phương không có điều tiết ngân sách về trung ương”.

Tình hình tài chính phản ánh “sức khỏe” nền kinh tế

Báo cáo giải trình các ý kiến của đại biểu Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng thẳn thắn nhìn nhận vào những khó khăn, thách thức trong điều hành thu, chi ngân sách, quản lý nợ công. Đồng thời Bộ trưởng đưa ra những phân tích, những con số cụ thể để đánh giá về thực trạng, nguyên nhân và những giải pháp tháo gỡ nhằm đảm bảo thực hiện nghiêm kỷ cương, kỷ luật ngân sách.

Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng nhấn mạnh: Triển khai luật Ngân sách nhà nước (năm 2015), Chính phủ đã xây dựng kế hoạch tài chính trung hạn (2016 – 2020), mục tiêu là định hướng, sử dụng vốn vay giai đoạn 2016- 2020. Đây là vấn đề khó, lần đầu tiên thực hiện trong điều kiện kinh tế thế giới có nhiều biến động khó lường, giảm sâu, kinh tế trong nước đang tái cơ cấu. Do đó, tình hình tài chính ngân sách cũng phản ánh thực trạng, “sức khỏe” của nền kinh tế.

“Thời gian qua, chính sách tài chính đã góp phần tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy sản xuất kinh doanh, thúc đẩy phát triển kinh tế, công bằng xã hội”- Bộ trưởng khẳng định.

Báo cáo về vấn đề được nhiều đại biểu Quốc hội quan tâm là nợ công, Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng thẳng thắn đánh giá: Ý kiến của nhiều đại biểu về thực trạng nợ công tăng nhanh, áp lực trả nợ lớn là rất đúng. Năm 2001 nợ công là 36,5% GDP, năm 2015 là 62,2% GDP. Tốc độ tăng nợ công giai đoạn 2011 – 2015 bằng 18,4%, gấp 3 lần tăng trưởng kinh tế (5,91%).

Về nguyên nhân khiến nợ công tăng nhanh, Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng cho biết, nguyên nhân đầu tiên là tăng trưởng kinh tế không đạt kế hoạch. Đại hội Đảng toàn quốc lầ thứ XI (năm 2011) đặt mục tiêu tăng trưởng 7,7%, nhưng ngay sau Đại hội, tình hình thay đổi, do nguyên nhân khách quan, nên Quốc hội đã điều chỉnh mục tiêu tăng trưởng GDP là 6,5% đến 7%/năm.

Thứ hai là giá trị GDP không đạt dự toán làm tỷ lệ nợ công tăng lên, như năm 2015, nợ công tăng lên 0,9%, so với GDP dự toán.

Nguyên nhân cơ bản thứ ba là tái cơ cấu nền kinh tế thời gian qua, đặc biệt là đầu tư công, ngân hàng, doanh nghiệp nhà nước, kể cả tái cơ cấu nông nghiệp chưa đạt yêu cầu. Trong khi đó, 5 năm qua, điều chỉnh chính sách giảm thu, thúc đẩy sản xuất kinh doanh, giá dầu thô giảm, cam kết hội nhập, cơ cấu nền kinh tế có tích cực nhưng ảnh hưởng đến thu ngân sách.

Tuy nhiên, việc điều hành tài chính ngân sách thời gian qua cũng có những tín hiệu lạc quan, đáng chú ý là thực hiện tốt việc phát hành trái phiếu Chính phủ.

Về giải pháp thực hiện kế hoạch tài chính trung hạn và quản lý nợ công, Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng cho biết, Chính phủ đã báo cáo Quốc hội đầy đủ. Tuy nhiên, Bộ trưởng nhấn mạnh một số giải pháp là: Tiếp tục hoàn thiện thể chế quản lý nợ công, ngân sách và thời gian tới sẽ trình Quốc hội sửa đổi Luật Quản lý nợ công, hiện đang rà soát lại chiến lược nợ công và chính sách về thuế theo đề án đảm bảo an toàn nợ công. Đồng thời tái cơ cấu lại nợ công theo hướng tăng nợ trong nước và giảm dần nợ nước ngoài, tái cơ cấu lại kỳ hạn, lãi suất nợ công...

Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng khẳng định sẽ nghiêm túc tiếp thu đầy đủ ý kiến của các địa biểu Quốc hội để hoàn thiện 2 kế hoạch này và triển khai thời gian tới.

Về phần thảo luận của đại biểu và giải trình của Bộ trưởng Đinh Tiến Dũng đối với kế hoạch tài chính 5 năm và quản lý nợ công, Phó Chủ tịch Quốc hội Phùng Quốc Hiển- người điều hành buổi thảo luận, đánh giá: Các đại biểu Quốc hội cơ bản nhất trí với đánh giá của Chính phủ. Về xây dựng kế hoạch tài chính trung hạn, đại đề nghị cần lường trước các yếu tố không thuận khi hội nhập, giá dầu giảm. Đồng thời đề nghị Chính phủ quan tâm việc chi ngân sách phải cân đối với thu, chú trọng chi xóa đói, giảm nghèo, vùng miền núi, biên giới, đồng bào dân tộc...

Thái Bình