Sau những ngày nắng nóng oi bức, mưa lớn, giải nhiệt là sự mong chờ của nhiều người. Nhưng với người dân sống tại TP Hạ Long (Quảng Ninh), cứ mỗi một trận mưa ập đến kéo theo nỗi sợ bị sạt lở gây hư hại nhà cửa, tính mạng.

Nỗi lo lắng của họ hoàn toàn có cơ sở, trận mưa chưa phải lớn lắm vào sáng 5/7 đã làm lở đất, phá nhà của ít nhất 4 hộ dân ở tổ 33B, khu 5, phường Hà Khánh, TP Hạ Long. Theo quan sát của chúng tôi tại thực địa cho thấy, tố dân cư 33B nằm phía dưới bờ kè chắn thải và lũ đầu nguồn của Công ty Than Hòn Gai-TKV. Từ đêm 4/7, khi xuất hiện sấm chớp và lác đác có mưa rào nhẹ, các hộ này đã gia cố bờ kè nhằm chắn dòng nước quét tràn về. Tuy nhiên, đến sáng hôm sau, khi mưa lớn kéo dài hơn 1 giờ thì bờ kè này đã không thể trụ vững. Sự cố đổ bờ kè đã khiến nước lũ tràn vào khu dân cư làm đổ tường bao, gây thiệt hại tài sản và ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống của các gia đình trong Tổ gồm: ông Vũ Văn Độ, bà Hoàng Thị Nga, ông Nguyễn Văn Vĩnh và bà Nguyễn Thị Huệ. Nước lũ cũng kéo theo bùn đất, chất thải đen ngòm bao phủ khắp mọi nơi trong tổ 33B, mọi hoạt động đều bị ngừng trệ, người dân lo lắng, hoảng loạn.

Ngay sau khi xảy ra sự việc, lãnh đạo UBND phường Hà Khánh, đại diện Công ty CP Than Hòn Gai có mặt tại hiện trường lập biên bản và lên phương án hỗ trợ các hộ dân bị thiệt hại. Mặc dù vậy, một vài hộ dân không yên tâm đã chủ động tự sơ tán, di chuyển đồ đạc đến nơi an toàn đề phòng mưa lớn tiếp tục gây sạt lở đất làm sập nhà.

Trước đó không lâu, ngày 7/6, tại khu vực tổ 23, khu 2A, phường Cao Thắng (TP Hạ Long), mưa lớn kéo dài cũng đã gây sạt lở đất nghiêm trọng nhiều hộ dân. Cùng thời điểm này, tại tổ 53, khu 5, phường Hà Trung, hàng trăm khối bùn đất từ bãi thải khai thác than đổ tràn vào nhà trong đêm làm hư hỏng một xe máy, cuộc sống của 3 hộ dân bị đảo lộn. Một hộ dân ở khu 4, phường Cao Thắng cho PV Báo CAND biết rằng từ đầu mùa mưa năm nay, cứ hôm nào thấy bầu trời nhiều mây đen là cả đêm gia đình không thể yên giấc. Bởi mưa lớn ở đây luôn đi kèm với lũ, chuyện sập nhà, gây thương vong, gây hư hại tài sản ở khu dân cư này năm nào cũng xảy ra. Đáng phải nhớ nhất là trận mưa lớn trên diện rộng xảy ra vào đầu tháng 8/2013 đã gây sạt lở đất, đe dọa tính mạng, tài sản của các hộ dân trên địa bàn 11 phường của TP Hạ Long. Trên 30 hộ bị sạt lở nghiêm trọng khiến nhà cửa, công trình bị sập, hư hỏng phải di dời khẩn cấp đến nơi an toàn. Ước tổng thiệt hại trong đợt mưa lớn này vào khoảng 26 tỷ đồng.

Hình ảnh sạt lở xảy ra sau mưa tại TP Hạ Long.

Với các cấp chính quyền, hiện tượng sạt lở đất đá sau mưa là do cấu trúc địa lý dân cư theo kiểu tự phát, thường là các sườn dốc chênh vênh gần các khai trường khai thác than. Tình trạng đô thị hóa diễn ra rất nhanh, nhà cửa, công trình quá nhiều gây cản trở dòng chảy nên... "tức nước vỡ bờ". Đặc biệt, nguyên nhân nữa không kém phần quan trọng là do tình trạng khai thác than trái phép diễn ra rất phổ biến ở các phường Cao Thắng, Hà Khánh, Cao Xanh... dù đã ra sức ngăn chặn nhưng vết tích để lại là những đường lò, san lấp lấp dòng chảy khiển thổ nhưỡng mất tính ổn định và hay xảy ra lũ ống, lũ quét ngay trong lòng thành phố. Tuy nhiên, có rất nhiều phường khác không hề có tình trạng khai thác than trái phép như Trần Hưng Đạo, Bạch Đằng, Hồng Hải, Hồng Hà vậy mà cứ mưa nhỏ là lở, mưa to thì sạt, người dân rất bất an.

Được biết UBND tỉnh Quảng Ninh, UBND TP Hạ Long năm nào cũng thường xuyên kiểm tra, chỉ đạo các cấp, ngành bàn các giải pháp đối phó với tình trạng sạt lở sau mưa. Thế nhưng hầu như các công việc đó cho đến nay vẫn chưa mang lại hiệu quả, chưa giúp người dân yên tâm mỗi khi đến mùa mưa to gió lớn