Quyết định số 48/2014/QĐ-TTg ngày 28/8/2014 của Thủ tướng Chính phủ về chính sách hỗ trợ hộ nghèo về nhà ở phòng, tránh bão, lụt khu vực miền Trung chính là một trong những động lực mạnh mẽ để giúp người nghèo nâng cao năng lực đối phó với bão, lũ. Đợt lũ lịch sử ở Quảng Bình vừa qua đã chứng minh điều đó.

Quang Binh: Tinh hieu qua cua choi tranh lu - Anh 1

Chòi tránh lũ tại Quảng Bình giúp người dân có chỗ trú an toàn.

Với địa hình phức tạp, điều kiện kinh tế còn lắm khó khăn, hàng năm tỉnh Quảng Bình thường xuyên phải hứng chịu nhiều đợt bão, lũ rất khủng khiếp, gây thiệt hại lớn về tính mạng con người và tài sản. Những năm gần đây, được sự quan tâm giúp đỡ của các cấp, các ngành, tỉnh Quảng Bình đã xây dựng được nhiều công trình phòng chống thiên tai khá hiệu quả như hệ thống đê điều, hồ thủy lợi.

Tại địa bàn tỉnh Quảng Bình, xã Tân Ninh (huyện Quảng Ninh) và Quảng Tiên (huyện Quảng Trạch) là 2 xã được đầu tư thí điểm mô hình chòi tránh bão, lũ.

Trong ngày 16/10, chúng tôi tìm đến thôn Thế Lộc, xã Tân Ninh - một trong những vùng chịu ảnh hưởng ngập lụt nặng nề của huyện Quảng Ninh trong đợt mưa lũ này. Thời điểm này, xã Tân Ninh bị cô lập trong nước lũ. Con đường độc đạo nối QL1A với các xã Tân Ninh, Hiền Ninh, Vạn Ninh, An Ninh ngập sâu trong nước lũ, các phương tiện phải dắt bộ vượt qua. Công an, dân quân xã Tân Ninh được bố trí tại phía Nam chân cầu Trung Quán để định hướng hướng đi cho bà con, đồng thời cứu vớt khi có tai nạn xảy ra.

Quang Binh: Tinh hieu qua cua choi tranh lu - Anh 2

Đa phần đường vào các thôn trong xã Tân Ninh đều ngập sâu trong nước lũ.

Lúc 9h ngày 16/10, chúng tôi vượt con nước sâu trên 1,5m để vào trong thôn Thế Lộc, thăm hỏi gia đình cư dân cũng như kiểm chứng tính hiệu quả của những căn chòi tránh lũ.

Các công trình nhà ở phòng, tránh lũ mà chúng tôi đề cập dưới đây chính là một chính sách đặc biệt mà Nhà nước đã dành cho hộ nghèo tiếp thêm sức mạnh để có thể ứng phó được với bão, lũ như hiện nay. Gia đình cụ Nguyễn Thị Cúc (84 tuổi), chồng là cụ Phan Văn Tới (đã mất cách đây 8 tháng). Hai cụ làm nghề nông, sinh được 6 người con. 2 người con gái đang ở gần nhà cụ, 4 người con còn lại đều đã thoát ly. Vất vả làm lụng, tích trữ mãi thế nhưng các cụ vẫn không thể nào dựng được một căn nhà kiên cố để chống chọi được các trận bão, lũ. Làng nằm ở vùng thấp trũng, năm nào mưa bão lớn là nhà đều ngập cả. Con nước ứ vài ngày như thế khiến mọi sinh hoạt đều đảo lộn và bức bí. Gánh nặng mưu sinh, gánh nặng thiên tai cứ thế dồn lên người dân vùng chiêm trũng. Năm 2014, gia đình cụ được Nhà nước hỗ trợ xây dựng và bàn giao cho một căn chòi tránh lũ. Vốn hỗ trợ ban đầu từ nhà nước là 17,5 triệu đồng, cộng thêm vay Ngân hàng Chính sách 12,5 triệu đồng cùng một số vốn tích lũy được, gia đình cụ xây cất được căn chòi 2 gác, rộng 35m2. Gác dưới kê bàn ghế, chuyển hết đồ đạc, lương thực, bát đĩa lên đó. Gác hai là nơi để mọi người quần tụ, tránh lũ bão. Không còn nỗi lo nơm nớp về con nước dữ.

Quang Binh: Tinh hieu qua cua choi tranh lu - Anh 3

Chòi tránh lũ của gia đình cụ Nguyễn Thị Cúc.

Quang Binh: Tinh hieu qua cua choi tranh lu - Anh 4

Gác 1 được tối ưu để đựng lương thực, tài sản.

Quang Binh: Tinh hieu qua cua choi tranh lu - Anh 5

Gác 2 được dùng làm nơi lưu trú trong những ngày lũ.

Trao đổi với chúng tôi, cụ Nguyễn Thị Cúc xúc động: “Tui xin cảm ơn Đảng, Nhà nước đã quan tâm, hỗ trợ người dân nghèo đúng lúc, đúng việc. Gia đình tui thuộc diện khó khăn, bản thân tui lại bị tai biến thì biết khi mô mới cất được căn nhà tránh lũ. Nếu không có nhà tránh lũ ni thì mấy hôm lụt vừa rồi, tui không biết xoay xở ra răng”.

Quang Binh: Tinh hieu qua cua choi tranh lu - Anh 6

Cụ Cúc cùng con gái kể chuyện ngày mưa lũ.

Cách đó không xa, vợ chồng cụ Hoàng Văn Dĩ và Nguyễn Thị Bưởi cũng trú tại thôn Thế Lộc, xã Tân Ninh, tuổi đã ngoài 70. Hai cụ sinh được 7 người con, cũng bám nông nghiệp làm kế sinh nhai chính. Sau mọi nỗ lực làm lụng, gần cuối đời hai cụ vẫn chưa thoát khỏi hoàn cảnh cứ mưa bão là căn nhà thân quen lại ngập sâu. Lũ đến là lũ cướp đi toàn bộ lúa tích trữ, vật nuôi, đồ dùng vừa mới mua sắm của bà con. Trong ngôi nhà cấp bốn xập xệ, chỉ tay sang phía gác chòi hai tầng kiên cố liền kề, cụ Bưởi kể: Đầu năm 2016, nhà nước hỗ trợ cho gia đình 17,5 triệu đồng, tạo điều kiện cho vay thêm vốn ưu đãi 10 triệu đồng; con cái giúp đỡ thêm tiền mặt... nên tui mới xây được căn gác hai tầng kiên cố trị giá gần 70 triệu đồng. Trong cơn lũ này chúng tôi không còn lo lắng nơm nớp nữa.

Tâm trạng phấn khởi của gia đình cụ Cúc, cụ Bưởi khi được Nhà nước hỗ trợ một phần kinh phí để xây nhà ở phòng tránh bão, lụt mới chỉ là một minh chứng nhỏ cho hàng chục trường hợp tương tự tại xã Tân Ninh nói riêng và hàng trăm trường hợp khác ở tỉnh Quảng Bình nói chung...

Trong bối cảnh ưu tiên phòng chống bão lũ, cứu nạn cứu hộ, chúng tôi có cuộc trao đổi nhanh với ông Trần Đại Thọ, Chủ tịch UBND xã Tân Ninh, huyện Quảng Ninh. Ông Thọ cho biết: Năm 2014, địa phương đã bàn giao 50 căn và trong năm 2016 địa phương đã bàn giao 17/30 căn chòi tránh lũ cho người dân. Qua thực tế mưa lũ đang diễn ra, chúng tôi nhận thấy Đề án hỗ trợ hộ nghèo xây dựng nhà ở phòng, tránh bão, lụt này của Chính phủ phát huy hiệu quả, ý nghĩa rất thiết thực. Đây là một trong những phương pháp hiệu quả giúp người nghèo tại địa phương tránh lũ khi nước dâng cao, hạn chế tổn thất tối đa về người và tài sản.

Việc xây dựng nhà ở phòng, tránh bão, lụt tại địa bàn tỉnh Quảng Bình đều có sự giám sát và giúp đỡ của chính quyền địa phương. Tất cả các ngôi nhà xây mới, cải tạo theo Đề án đều có sàn vượt lũ đạt diện tích, kết cấu nhà bảo đảm 3 cứng (nền cứng, khung cứng, mái cứng) theo đúng quy định. Hầu hết các nhà được xây dựng bằng vật liệu chất lượng tốt như: khung bê tông cốt thép hoặc khung gỗ, tường nhà xây gạch, mái lợp ngói, nền nhà láng gạch hoặc lát xi măng.

Quang Binh: Tinh hieu qua cua choi tranh lu - Anh 7

Tình trạng ngập lụt tại xã Tân Ninh, huyện Quảng Ninh, Quảng Bình.

Mùa mưa bão đã đến, những ngôi nhà ở phòng, tránh bão, lũ sẽ góp phần tiếp thêm sức mạnh để các hộ nghèo vững tin chống đỡ với thiên tai.

Thông tin từ Sở Xây dựng Quảng Bình cho biết, tính đến 07/7/2016, trong tổng số tiền khoảng 221 tỷ đồng thực hiện Đề án, Bộ Tài chính đã cấp và phân bổ hỗ trợ hộ nghèo xây dựng nhà ở phòng, tránh bão, lụt tại địa bàn tỉnh đạt khoảng 35,5 tỷ đồng, cho 2.441 hộ nằm trong Đề án. Hiện nay, có 1.931 hộ gia đình trong tỉnh đã hoàn thành việc xây dựng nhà ở phòng, tránh bão, lụt. Trong đó, số lượng nhà được xây mới là 715 nhà, số còn lại chủ yếu là cải tạo và nâng tầng.

Nhất Linh