Một doanh nghiệp ký với nông dân hợp đồng chuyển đổi mục đích sử dụng đất theo hình thức cho thuê đất có thời hạn, nhưng chỉ sau vài năm, khi các hợp đồng này hết thời hiệu cho thuê, bỗng nhiên biến thành hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất. Toàn bộ đất đai thuộc sở hữu doanh nghiệp còn người nông dân thì mất trắng đất sản xuất. Vụ việc hy hữu trên xảy ra tại xã Ngọc Liên, huyện Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dương.

Một vụ “ăn đất” có tính toán?

Ngày 9/9/2016, văn phòng Chính phủ đã có công văn gửi UBND tỉnh Hải Dương về việc giải quyết đơn, thư của công dân liên quan đến việc thực hiện hợp đồng chuyển đổi quyền sử dụng đất nông nghiệp đối với diện tích 72ha của các hộ dân thuộc xã Ngọc Liên, huyện Cẩm Giàng. Đến ngày 15/9/2016, UBND tỉnh Hải Dương giao chủ tịch huyện Cẩm Giàng kiểm tra, xem xét, giải quyết, trả lời công dân theo quy định.

Trước đó, cả trăm người dân xã Ngọc Liên, huyện Cẩm Giàng đã gửi đơn tới các cơ quan chức năng tố cáo nhiều hành vi sai trái của một số cán bộ địa phương trong quản lý đất đai. Tuy nhiên đến nay, “ngòi nổ” vẫn chưa được tháo gỡ, nhiều sự việc vẫn chưa được cơ quan chức năng của tỉnh trả lời thỏa đáng khiến dư luận bất bình, tình hình an ninh trật tự tại địa phương diễn biến phức tạp.

Quan xa lam lieu, nong dan trang dat san xuat - Anh 1

Chủ tịch UBND xã Ngọc Liên – Nguyễn Văn Tân.

Cụ thể, người dân cho biết, trước đây người dân xã Ngọc Liên có khu đất ruộng hơn 70ha là đồng trũng, chiêm khê mùa thối cách xa khu dân cư. Việc sản xuất của người dân gặp rất nhiều khó khăn về tưới tiêu, chăm sóc, thu hoạch, vận chuyển. Từ những khó khăn trên, người dân có ý kiến xin xã cho chuyển đổi mục đích sử dụng đất sang phi nông nghiệp. Không lâu sau, chính quyền xã Ngọc Liên cho biết đã liên hệ với doanh nghiệp và hướng dẫn người dân làm hợp đồng chuyển đổi, thỏa thuận phương thức hợp tác.

Ông Hoàng Kim Diệu, trưởng thôn Mỹ Hảo cho biết, được sự giới thiệu của lãnh đạo xã, Công ty TNHH Dây và Cáp điện Yên Viên sau nhiều lần thương thảo đã ký hợp đồng “chuyển đổi quyền sử dụng đất của hộ gia đình và cá nhân” với các hộ dân. Thời hạn chuyển đổi theo nghị quyết 03 của tỉnh (20 năm tính từ thời điểm giao đất là từ 1993). Mục đích chuyển đổi vẫn giữ nguyên sản xuất nông nghiệp. Do Công ty TNHH Dây và Cáp điện Yên Viên không có đất để đổi cho bà con xã viên, nên đồng ý thanh toán số tiền là 46.000.000 đồng/sào. Cũng theo ông Diệu, mặc dù là hợp đồng chuyển đổi nhưng thực chất là hợp đồng thuê đất để sản xuất nông nghiệp. “Thời gian đầu, doanh nghiệp thực hiện rất nghiêm túc, chuyển đổi toàn bộ khu đất từ trồng lúa sang trồng cây ăn quả có giá trị cao khác như chuối, chanh, ổi… Cánh đồng chiêm trũng xưa giờ thay da đổi thịt, bà con rất phấn khởi và coi đó là hướng đi mới sau khi hết thời hạn chuyển đổi” – ông Hoàng Kim Diệu nói.

Nhưng, “như một tin sét đánh”, năm 2013, hết thời hạn chuyển đổi, các hộ gia đình trong thôn yêu cầu doanh nghiệp bàn giao lại đất thì được trả lời: Công ty làm việc với chính quyền địa phương là nhận chuyển nhượng số diện tích đất nêu trên chứ không phải là chuyển đổi (?). “Khi biết tin, người dân đã làm đơn gửi UBND xã Ngọc Liên yêu cầu giải quyết. Lúc đầu lãnh đạo xã né tránh, nhưng sau đó lại trả lời rằng đất đã chuyển nhượng rồi bây giờ sao đòi lại được?” – ông Hoàng Kim Diệu cho hay.

Không chỉ mập mờ thông tin, ông Nguyễn Văn Hướng, người dân thôn Mỹ Vọng, cho biết nhiều bản hợp đồng đã được viết lại nhằm làm sai lệch bản chất sự việc. Cụ thể, thời điểm năm 2009, khi người dân và doanh nghiệp thống nhất ký hợp đồng chuyển đổi theo mẫu số 35/HĐCĐ, thời hạn hết 2013. Nhưng, khi hợp đồng còn chưa ráo mực, tiền cho thuê đất vừa được nhận thì cán bộ địa chính xã Ngọc Liên là ông Nguyễn Văn Hiển làm lại một trong hai tờ hợp đồng và mang đến cho người dân ký nhận với lý do là nhầm giữa “chuyển đổi”“chuyển nhượng”.

Góp gió thành bão, khi những khiếu nại của người dân về chuyển đổi chứ không phải chuyển nhượng quyền sử dụng đất còn chưa được làm rõ ngọn ngành thì tháng 7/2016, Công ty TNHH Dây và Cáp điện Yên Viên thông báo sẽ xây dựng nhà máy sản xuất gạch, ngói tuynel ngay trên phần đất đang phát sinh tranh chấp. Người nông dân hiền lành, cần cù nhưng “tức nước vỡ bờ” nên đã làm đơn khiếu nại nhiều nơi. Ông Nguyễn Văn Kiểm, trưởng thôn Mỹ Vọng cho hay, việc người dân bỏ đồng áng đi khiếu kiện cũng là việc cực chẳng đã. “Mỗi lần đơn kiến nghị gửi đi, chúng tôi cũng chỉ mong các cấp chính quyền sớm làm sáng tỏ để dân yên tâm sản xuất”, ông Kiểm nói.

Quan xa lam lieu, nong dan trang dat san xuat - Anh 2

Hàng chục ha đất nông nghiệp giờ chuyển đổi thành… lò gạch.

“Sửa sai thì doanh nghiệp thiệt thòi quá…”

Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Văn Tân, Chủ tịch UBND xã Ngọc Liên cho biết, do vụ việc phức tạp, kéo dài nên xã đang rà soát quy định pháp luật có liên quan đồng thời xin ý kiến huyện để xử lý dứt điểm. Thừa nhận có sai sót trong khâu làm hợp đồng, ông Tân nói: “Chúng tôi cũng biết là đã làm sai mẫu hợp đồng, nhưng để làm lại, nhân dân yêu cầu thêm tiền, doanh nghiệp họ thiệt thòi quá. Xã cũng biết do cán bộ chuyên môn sơ suất, yếu kém năng lực, chúng tôi đã kiểm điểm người soạn thảo”.

Liên quan đến hợp đồng chuyển đổi giữa người dân và doanh nghiệp, ông Tân cho biết thêm: “Trong hợp đồng đều ghi bên A nhất trí chuyển nhượng cho bên B. Hợp đồng do UBND xã soạn thảo là hợp pháp”. Về giá chuyển đổi, ông Tân khẳng định, quá trình thương lượng xã “cho doanh nghiệp tự thỏa thuận mua bán với dân”, nhưng trao đổi với chúng tôi, người dân bức xúc đặt câu hỏi “căn cứ theo quy định của Nhà nước về giá trị đất nông nghiệp phải là 68 triệu đồng/1 sào nhưng tại sao lãnh đạo xã Ngọc Liên lại không công bố để dân chịu thiệt với giá chỉ có 46 triệu đồng/1 sào?”. Khi được hỏi về điều này, ông Tân nói: “Doanh nghiệp họ đã mua bán rất sòng phẳng rồi, nếu người dân cảm thấy không hợp lý thì có thể khởi kiện, đưa ra tòa án, tư pháp giải quyết”.

Việc hợp đồng “chuyển đổi” bỗng nhiên biến thành “chuyển nhượng” đã làm thay đổi hoàn toàn bản chất sự việc, đẩy nhiều gia đình rơi vào cảnh không còn đất sản xuất. Thứ nữa, số tiền thỏa thuận bị trả thấp, đánh tráo nên các hộ dân đã gửi đơn tố cáo, khiếu nại. Mặc dù có nhiều văn bản chỉ đạo từ Trung ương gửi về nhưng sự việc, không hiểu sao, đến nay vụ việc vẫn chưa được làm sáng tỏ, cán bộ gây sai phạm vẫn ung dung tự tại. Dư luận địa phương hiện đang hết sức bất bình, lòng tin của người dân đang bị giảm sút. Trao đổi với chúng tôi, người dân mong mỏi cơ quan chức năng sớm vào cuộc điều tra, xác minh làm rõ xử lý nghiêm minh dứt điểm sai phạm.

Báo NB&CL sẽ tiếp tục thông tin về vụ việc này!

Hồng Quang – Hữu Phương