Theo tin từ Reuters ngày 4/11, Ngoại trưởng Mỹ John Kerry đã khẳng định rằng quan hệ đồng minh lâu năm giữa Mỹ và Philippines vẫn vững chắc dù có nhiều bất đồng gần đây.

Quan he My-Philippines van vung manh du co bat dong - Anh 1

Trong buổi lễ tuyên thệ nhậm chức của tân Đại sứ Mỹ tại Philippines, nhà ngoại giao Mỹ gốc Hàn Quốc Sung Kim, Ngoại trưởng Mỹ John Kerry đã có lời phát biểu nhận định về tình hình quan hệ đồng minh với Philipines trong thời gian qua, sau những phát biểu gây tranh cãi của tân tổng thống Philippines Duterte là cơ bản vẫn không có gì thay đổi.

“Chúng tôi tiếp tục duy trì mối quan hệ thân thiết giữa hai nước, thực hiện vững chắc cam kết đối với chủ quyền, độc lập và an ninh của Philippines. Tôi tự tin về tương lai mối quan hệ song phương giữa hai nước, dù còn một số bất đồng", ông John Kerry nói.

Quan he My-Philippines van vung manh du co bat dong - Anh 2

Ngoại trưởng hai nước, ông John Kerry và và người đồng cấp Albert del Rosario . Ảnh : Reuters.

Theo Ngoại trưởng Kerry, “quan hệ đồng minh giữa Mỹ và Philippines được hình thành trong khuôn khổ thỏa thuận đối tác quân sự sau chiến tranh thế giới lần thứ II và được củng cố bằng Hiệp ước Quốc phòng song phương năm 1951, cho đến ngày hôm nay, Hiệp ước vẫn tiếp tục được duy trì và vững mạnh hơn bao giờ hết”.

Lời nhận định của ngoại trưởng Mỹ John Kerry xuất phát từ những bối cảnh xảy ra trước đó, đỉnh điểm là trong chuyến thăm Trung Quốc hồi tháng 10 của Tổng thống Philippines Duterte, tại nơi đó ông đã tuyên bố “chia tay” với nước Mỹ và chấm dứt sự hiện diện của “binh sĩ nước ngoài” đồn trú tại Philippines trong vòng hai năm tới, ám chỉ lính đặc nhiệm Mỹ đang đồn trú ở miền nam Philippines.

Sau đó, khi trở về Philippines, ông Duterte lại khẳng định sẽ không cắt đứt quan hệ với Mỹ mà chỉ muốn theo đuổi chính sách ngoại giao độc lập, không phụ thuộc vào Mỹ, bằng việc thắt chặt mối quan hệ với Trung Quốc.

Cựu đại sứ Philippines chê ông Duterte “nói nhiều”

Cùng ngày với lễ nhậm chức đại sứ Mỹ ngày 3/11, bình luận về ông Duterte, cựu đại sứ Philippines tại Liên Hiệp Quốc, ông Lauro Baja đã cho rằng Tổng thống Rodrigo Duterte “nói quá nhiều” và những lời thóa mạ của ông là “không thể chấp nhận được”.

Quan he My-Philippines van vung manh du co bat dong - Anh 3

Ông Lauro Baja, cựu đại sứ Philipines tại Liên Hiệp Quốc. Ảnh: Rappler

“Chính sách ngoại giao của Philippines cần phải được chọn lọc. Nhưng ông Duterte lại đưa ra những lời lăng mạ và tuyên bố mâu thuẫn. Tôi xin lỗi khi phải nói rằng tổng thống nói quá nhiều”, ông Lauro Baja nói.

Theo ông Baja, các thư ký nội các nên “lường trước” các tuyên bố của ông Duterte và cảnh báo sớm những vấn đề về chính sách với tổng thống. Cựu đại sứ cho rằng chính phủ Philippines cần thay đổi cách làm việc, nếu không thì cứ phải lên tiếng phủ nhận hoặc giải thích quan điểm của tổng thống mỗi khi ông lên tiếng.

Để khẳng định tuyên bố của mình, cựu đại sứ Philipines tại Liên Hiệp Quốc lấy dẫn chứng: Sau chuyến thăm Trung Quốc tháng trước, ông Duterte tuyên bố Philippines “chia tay” với Mỹ. Ngay sau đó, bộ trưởng thương mại Ramon Lopez đã phải vội vã đính chính, rằng điều này không có nghĩa là tuyệt giao về kinh tế với Mỹ. Khi ông Duterte tuyên bố chấm dứt các cuộc tập trận chung với Mỹ hồi tháng 9, Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Delfin Lorenzana sau đó cũng phải thanh minh rằng ông Duterte có thể đã bị “thông tin sai lệch” về mối quan hệ liên minh Philippines - Mỹ.

Theo quan điểm của ông Baja, Philippines không thể rút khỏi Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu chỉ vì ông Duterte nói mình không được thông báo chính xác về vấn đề này. “Thỏa thuận đã được bàn bạc nhiều năm qua và Philippines nằm trong nhóm những quốc gia đầu tiên bị tác động bởi biến đổi khí hậu”, ông Baja nói.

Ngoài ra, cựu đại sứ này cũng cho rằng Philippines nên quyết đoán hơn sau phán quyết của Tòa Trọng tài thường trực (PCA) hồi tháng 7, bởi vụ kiện Trung Quốc về tranh chấp biển Đông “có lợi cho nước này”. "Nếu Philippines không hành động sớm, thắng lợi này sẽ bị “ném vào thùng rác lịch sử”, ông nói.

Kể từ khi ông Rodrigo Duterte nhậm chức tổng thống, liên tục có những phát ngôn gây sự hiểu lầm và hoang mang không cần thiết trong mối quan hệ giữa Manila và Washington. Tuy nhiên, theo ngoại trưởng hai nước Mỹ và Philipines, mối quan hệ đồng minh song phương trong thời gian tới cần được cam kết giữ vững và thúc đẩy. Sự hiện diện của quân đội Mỹ ở Philippines là thực sự cần thiết vì hai bên có nhiều mối quan tâm chung, cùng chia sẻ lợi ích với nhau.

Quan he My-Philippines van vung manh du co bat dong - Anh 4

Cựu Đại sứ Mỹ tại Philipines Nina Hachigian. Ảnh: AP

Nói về hợp tác Mỹ - châu Á nói chung, Mỹ -Philipines nói riêng sau khi Tổng thống Obama rời khỏi Nhà Trắng, bà Hachigian - cựu đại sứ Mỹ tại Philipines nói bà không cho rằng sẽ có những thay đổi lớn, các sáng kiến ở khu vực này sẽ vẫn được duy trì. Mỹ đã tham gia Cấp cao Đông Á (EAS) cùng với ASEAN và 7 đối tác khác, đàm phán Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP) bên cạnh tăng cường hợp tác với Nhật Bản, Hàn Quốc. Vậy thì phải chăng xua đuổi lính Mỹ, Tổng thống Philippines muốn đổi đồng minh lấy danh tiếng?

Lê Thành