Trước năm 1975, hầu như ca sĩ kể cả nam và nữ đều là “tay ngang” nhảy lên sân khấu hát chứ ít người được học thanh nhạc chính quy.

Phuong Hong Que 'Tivi Chi Bao' va nhung scandal song gio - Anh 1

"Lò" đào tạo ca sĩ

Nhưng muốn được nhảy lên sân khấu, trở thành ca sĩ không đơn giản mà phải qua các “lò” đào tạo, rèn luyện. Khi thấy gà “cứng cựa” mới đưa vào kế hoạch “lăng-xê” từng bước theo quy trình từ đài phát thanh, truyền hình tới báo viết rất bài bản. Tất nhiên, sau đó là thu âm ra băng, đĩa để phổ biến. Mỗi lò đào tạo ca sĩ có một “ông thầy”, và đúng như câu nói “Không thầy đố mày làm nên”. Nếu ca sĩ mà không có một “ông thầy” chống lưng thì dù có là chim họa mi hót hay, thanh sắc vẹn toàn thì cũng khó mà chen chân vào thị trường ca nhạc.

Trước năm 1975, có rất nhiều “lò” đào tạo ca sĩ kiểu này như: Nguyễn Đức, Tùng Lâm, Khánh Băng… Trong số rất nhiều “lò” đó, có “lò” Nguyễn Đức, “lò” Tùng Lâm” là đình đám nhất. Và mỗi “lò” đều tuyển lựa “gà” để đào tạo, khi đã tuyển được “gà chiến” rồi thì “ông bầu” phải đặt nghệ danh cho ca sĩ tương lai của “lò” mình kiểu như… môn phái Thiếu Lâm đặt “pháp danh” cho đệ tử rồi mới tập trung đầu tư công sức, tiền bạc để luyện “gà”. Trong số học trò của “lò” đào tạo ca sĩ của bầu Nguyễn Đức mang nghệ danh hàng chữ “Phương” như Phương Hồng Hạnh, Phương Hoài Tâm… thì Phương Hồng Quế được ưu ái lăng-xê tới đỉnh và có biệt danh “Tivi chi bảo”. Vậy Phương Hồng Quế đã được “luyện” thành ca sĩ, rồi thành “Tivi chi bảo” như thế nào?

Dợt bài hát “tủ”

Đây là bước thứ 2 để chuẩn bị cho ca sĩ tốt nghiệp, ra “lò” đào tạo. Bước này vô cùng quan trọng, nếu không có chiêu “lăng-xê, đánh bóng” của ông bầu thì đối với một thị trường ca nhạc ở Sài Gòn trước năm 1975 tuy rộng lớn nhưng sự cạnh tranh giữa các ca sĩ cũng rất nghiệt ngã. Tất nhiên ông bầu Nguyễn Đức phải có show trên đài phát thanh, truyền hình để lăng-xê gà nhà đồng thời cũng phải có mối giao tình với những người đảm nhận vai trò bầu show các chương trình khác, với nhà đài để đưa gà mình lên, nhằm mục đích giới thiệu rộng rãi, “phủ sóng” ở tất cả các chương trình từ đài phát thanh, đài truyền hình, đại nhạc hội, tới các phòng trà, ca vũ trường. Ngày trước, ca sĩ khi bước lên sân khấu không có chuyện ăn mặc hở hang để “khoe hàng” nhằm mục đích lấy những đường cong lồ lộ che tiếng hát chập chờn, ngọng nghịu mà hầu hết nữ ca sĩ đều mặc áo dài thướt tha.

Tất nhiên làm ca sĩ phải đủ cả thanh và sắc, nhưng sắc hãy để cho các chuyên gia trang điểm xử lý, còn thanh mới là điều quan trọng. Và quan trọng hơn, hầu như không có chuyện chơi playback mà phải hát live và dàn nhạc cũng không có đầy đủ phương tiện điện tử như bây giờ để làm kỹ xảo nâng giọng hát ca sĩ lên, cũng chẳng có nhóm múa minh họa mà nội dung bài hát một đường, múa minh họa một nẻo như bây giờ. Chủ yếu là chính giọng hát thực của ca sĩ và sự diễn cảm làm sao đưa được nội dung bài hát vào trái tim người thưởng thức để được chấp nhận và nhớ mãi giọng hát của mình. Kế đến phải có bài hát “tủ”. Phương Hồng Quế đã được bầu Nguyễn Đức chọn cho bài hát “tủ” là bài “Phố đêm” của nhạc sĩ Tâm Anh. Bài hát “tủ” phải phù hợp với chất giọng của ca sĩ chứ không phải bạ bài nào cũng “tủ”, Phương Hồng Quế có chất giọng hơi khàn, trầm, khi kéo dài không bị đuối và có cái hậu ngọt nên rất phù hợp với bài “Phố đêm” có thể chơi Slow Rock - Boléro phăng Habanera. Phương Hồng Quế đã được Nguyễn Đức và Tâm Anh “dợt” bài tủ đến toát mồ hôi hột, từ cách xử lý lúc lên bổng xuống trầm, luyến láy, nhả giọng… lẫn lúc diễn cảm, thể hiện động tác khi lên sân khấu, đặc biệt là “khẩu hình” sao cho hớp hồn khán giả màn ảnh nhỏ, lấy khuyết điểm phát huy thành ưu điểm vì Phương Hồng Quế mặt thon, miệng rộng, dáng cao.

Lăng-xê, đánh bóng

Trước khi cho Phương Hồng Quế xuất hiện, bầu Nguyễn Đức áp dụng chiêu “giấu gà”. Phương Hồng Quế được đưa tới một phòng thu ít tiếng tăm nằm trên đường Phan Đình Phùng (Nguyễn Đình Chiểu bây giờ). Cả Nguyễn Đức và Tâm Anh “nhốt” Phương Hồng Quế ở đây để thu tới thu lui bài “Phố đêm” ròng rã suốt tuần lễ mới vừa ý. Sau đó Nguyễn Đức nhờ vào mối quan hệ rộng, “hữu hảo” của mình đưa băng đến đài phát thanh nhờ phổ biến. Đồng thời chơi chiêu “Song kiếm hợp bích”, đưa Phương Hồng Quế lên đài truyền hình liên tục, xuất hiện trong các chương trình của chính bầu Nguyễn Đức, Sao Băng, Lan Đài, Phạm Mạnh Cương, Tiếng hát đôi mươi… để thành “Tivi chi bảo”, rồi tung lên sân khấu đại nhạc hội của Tùng Lâm, Duy Ngọc và “đổ bộ” vào các sân khấu phòng trà, ca vũ trường… tạo thành một hiện tượng mới, nổi đình nổi đám trong thế giới giải trí Sài Gòn lúc bấy giờ.

Sau đó thì tới các tờ báo ngày, báo tuần và tạp chí chuyên về sân khấu, kịch trường. Các bài giới thiệu giọng hát Phương Hồng Quế, kèm hình ảnh gần như tràn ngập ở các trang báo chuyên về văn nghệ của báo ngày, rồi hình ảnh ca sĩ Phương Hồng Quế lên bìa các tờ báo tuần tạp chí, phụ trương chuyên về sân khấu kịch trường. Kế đến là một chiến dịch thu âm, phổ biến băng, đĩa… với chiến dịch lăngxê, đánh bóng tên tuổi, hình ảnh Phương Hồng Quế theo kiểu “B.52 rải thảm” này ông bầu Nguyễn Đức đã thành công vang dội và Phương Hồng Quế trở thành nữ ca sĩ nổi tiếng một bước thành “sao” trên bầu trời ca nhạc và thị trường băng đĩa lúc bấy giờ. Phương Hồng Quế được lăng-xê đến mức mà Phương Hồng Hạnh, cô ca sĩ cũng thuộc hàng chữ “Phương” từ lò đào tạo của Nguyễn Đức ra đã phải ghen tị.

Phương Hồng Hạnh đã công khai điều này với một số ký giả và cả với bầu Nguyễn Đức tại ca vũ trường Queenbee thời do ca sĩ Khánh Ly làm quản lý. Phương Hồng Hạnh ganh tị Phương Hồng Quế với bầu Nguyễn Đức cũng phải thôi, vì so sắc vóc, giọng hát Phương Hồng Hạnh không thua Phương Hồng Quế mà có thể nói còn “trên cơ”, lại là “đàn chị” ra lò Nguyễn Đức trước Phương Hồng Quế nhưng lại chìm nghỉm, chẳng có một biệt danh để đời, trong khi Phương Hồng Quế lại được mang biệt danh là “Tivi chi bảo” như Thanh Thúy có “Tiếng hát liêu trai - Tiếng hát khói sương”, Phương Dung có “Con nhạn trắng Gò Công”, Khánh Ly có “Tiếng hát ma túy” và bên cải lương có Bạch Tuyết với “Cải lương chi bảo”.

Tung xì-căng-đan

Chưa dừng lại ở đó. Ông bầu Nguyễn Đức đã đưa Phương Hồng Quế lên tới đỉnh bằng chiêu tạo ra xì-căng-đan tình ái với nam ca sĩ Thanh Phong của nhóm Trio Sao Băng. Lúc đó trong giới nghệ sĩ, đặc biệt là ca sĩ đều biết Phương Hồng Quế yêu nam ca sĩ Thanh Phong, hay Phong “mắt một mí” vì Thanh Phong gốc Tàu. Một hôm, tờ Sân Khấu Mới do ký giả Văn Lương “chủ xị” tung ra một loạt bài giật gân đề cập tới chuyện này, kể cả chuyện vợ Thanh Phong đã ghen lồng lộn mà không làm gì được phải cậy nhờ Duy Mỹ và Phương Đại - hai nam ca sĩ cùng nhóm nhạc với Thanh Phong can thiệp, khuyên Thanh Phong trở về với gia đình, vợ con. Nhưng Phương Hồng Quế không cho Thanh Phong “trở về mái nhà xưa” mà “nhốt” Thanh Phong ở nhà mình tại chung cư Nguyễn Kim, không cho bước ra khỏi cửa. Khi xì-căng-đan này được tung lên tờ Sân Khấu Mới, lập tức đã gây thành một cú sốc không chỉ với những người trong cuộc mà cả với dư luận tò mò.

Tất nhiên càng có nhiều người tò mò, bàn tán sôi nổi chuyện nam ca sĩ Thanh Phong bị nữ ca sĩ Phương Hồng Quế “nhốt” trong nhà nhiều ngày không cho ra khỏi cửa thì không phải chỉ có chuyện giữ chân Thanh Phong trong nhà mình không cho về với gia đình, mà vấn đề tưởng tượng ở phía sau hành động “nhốt” này. Tờ Sân Khấu Mới lúc đó bán rất chạy và Phương Hồng Quế càng nổi như cồn, ngoài chuyện ca hát, “Tivi chi bảo” còn có thêm biệt danh “Ca sĩ giật chồng”. Có lẽ thấy xì-căng-đan đã đẩy Phương Hồng Quế lên đến đỉnh điểm của sự nổi tiếng (cả thương lẫn ghét), Nguyễn Đức đã cho dừng đúng lúc phải dừng nên sau đó người ta thấy tờ Sân Khấu Mới lại đăng tin cải chính là không có chuyện Phương Hồng Quế “nhốt” Thanh Phong mà chỉ vì sự hiểu lầm.

Thời đó chuyện các tờ báo đăng tin sai rồi cải chính là chuyện bình thường, nhất là chuyện xì-căng-đan của giới nghệ sĩ thì đầy trên các tờ báo sân khấu, kịch trường chẳng ai quan tâm lâu và dù có sai, không đúng sự thật thì cũng… bình thường. Ngay như người trong cuộc cũng chẳng rảnh rang để vác đơn đi “đáo tụng đình”. Chỉ có những người tạo ra xì-căngđan để lăng-xê, đánh bóng tên tuổi ca sĩ Phương Hồng Quế mang biệt danh “Tivi chi bảo” là sướng, ngồi rung đùi hưởng lợi. Sau xì-căng-đan với nam ca sĩ Thanh Phong ít lâu Phương Hồng Quế lấy một ông chồng giàu sụ đã bỏ tiền ra cho Phương Hồng Quế mở phòng trà khiêu vũ Nam Đô nằm ở góc đường Nguyễn Thái Học - Phạm Ngũ Lão, Q.1. Sau ngày 30/4/1975, Phương Hồng Quế, mở một quán cà phê. Sau đó lấy một ông bác sĩ ở đường Hai Bà Trưng rồi cả hai sang Mỹ định cư.

Võ Thu Sơn / Duyên dáng Việt Nam